Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) δεν έχει επίδραση μόνο στη συμπεριφορά και στις σχολικές επιδόσεις των παιδιών. Σύμφωνα με μια νέα μεγάλη μακροπρόθεσμη μελέτη ερευνητών του University College του Λονδίνου (UCL) και του Πανεπιστημίου του Λίβερπουλ, τα άτομα με έντονα χαρακτηριστικά της ΔΕΠΥ στην ηλικία των 10 ετών αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο πολλών και σοβαρών προβλημάτων υγείας στη μέση ηλικία – για την ακρίβεια ως τα 46 έτη τους.
Από τις μεγαλύτερες και πιο μακροπρόθεσμες μελέτες
Η μελέτη που δημοσιεύθηκε στο «JAMA Network Open» είναι μια από τις μεγαλύτερες και τις πιο μακροπρόθεσμες που έχουν διεξαχθεί σχετικά με τη σύνδεση μεταξύ της ΔΕΠΥ στην παιδική ηλικία και της σωματικής υγείας στην ενήλικη ζωή.
Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι όσο εμφανίζουν ΔΕΠΥ έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να παρουσιάζουν αυξημένο στρες και να αντιμετωπίζουν κοινωνικό αποκλεισμό
Όπως ανέφερε ο κύριος συγγραφέας της, καθηγητής Τζόσουα Στοτ από το Τμήμα Ψυχολογίας και Γλωσσικής Επιστήμης του UCL «η μελέτη μας ενισχύει τα υπάρχοντα ανησυχητικά στοιχεία που δείχνουν ότι τα άτομα με ΔΕΠΥ είναι πιθανότερο να έχουν χειρότερη υγεία σε σύγκριση με τον μέσο όρο κατά τη διάρκεια του βίου τους». Ο καθηγητής προσέθεσε ότι «τα άτομα αυτά μπορούν να ανθίσουν και να διαπρέψουν με την κατάλληλη στήριξη η οποία όμως συχνά λείπει τόσο εξαιτίας της έλλειψης των κατάλληλων υπηρεσιών υποστήριξης αλλά και επειδή η ΔΕΠΥ παραμένει σε μεγάλο βαθμό αδιάγνωστη, ιδίως στα άτομα μέσης ηλικίας και άνω».
Συχνή νευροαναπτυξιακή διαταραχή
Η ΔΕΠΥ είναι μια συχνή νευροαναπτυξιακή διαταραχή – εκτιμάται ότι ποσοστό της τάξεως του 5%-8% των παιδιών και εφήβων παγκοσμίως την εμφανίζουν. Μάλιστα μεγάλη μετα-ανάλυση έδειξε ότι σήμερα τουλάχιστον 129 εκατομμύρια παιδιά και έφηβοι κάτω των 18 ετών έχουν ΔΕΠΥ. Σε ό,τι αφορά τους ενηλίκους, η συχνότητα εμφάνισης της διαταραχής εκτιμάται από 3% ως και 4,6%.
Το προφίλ των ατόμων με ΔΕΠΥ
Τα άτομα με ΔΕΠΥ εμφανίζουν διαφορές στην προσοχή ενώ παρουσιάζουν και αυξημένα επίπεδα κινητικότητας ή παρόρμησης. Συχνά έχουν πολύ υψηλά επίπεδα ενέργειας και μπορούν να επικεντρώνονται πολύ αποτελεσματικά σε δραστηριότητες που τραβούν το ενδιαφέρον τους, ωστόσο παλεύουν να παραμείνουν συγκεντρωμένοι στα καθημερινά τους καθήκοντα ή σε καθήκοντα που δεν τους είναι τόσο ενδιαφέροντα.
Όλα αυτά όμως δημιουργούν προβλήματα στον σχεδιασμό, στη διαχείριση του χρόνου αλλά και στον έλεγχο των παρορμήσεων. Με την πάροδο του χρόνου αυτά τα προβλήματα γίνονται «βαρίδια» που καθιστούν άχθος το σχολείο ή τη δουλειά αυξάνοντας τον κίνδυνο μακροπρόθεσμων κοινωνικών και επαγγελματικών δυσκολιών.
Συχνά συνεχίζεται στην ενήλικη ζωή
Η ΔΕΠΥ ξεκινά στην παιδική ηλικία και παρότι πλέον αναγνωρίζεται από τους ειδικούς ότι συχνά συνεχίζεται στην ενήλικη ζωή, στην πλειονότητα των περιπτώσεων δεν δίνεται η αναγκαία βαρύτητα στους ενηλίκους με ΔΕΠΥ ούτε σε ό,τι αφορά τη διάγνωση ούτε τη θεραπεία τους.
Η μελέτη
Θέλοντας να εξετάσουν τις μακροπρόθεσμες συνέπειες της ΔΕΠΥ, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 10.930 συμμετέχοντες της British Cohort Study που ξεκίνησε το 1970 με επικεφαλής ειδικούς του UCL. Η μελέτη αυτή παρακολούθησε τους συμμετέχοντες από τη γέννηση ως τη μέση ηλικία.
Τα χαρακτηριστικά που παρέπεμπαν σε ΔΕΠΥ αξιολογήθηκαν σε ερωτηματολόγια σχετικά με τη συμπεριφορά τα οποία συμπλήρωσαν οι γονείς και οι δάσκαλοι των συμμετεχόντων όταν εκείνοι ήταν 10 ετών. Πρέπει να σημειωθεί ότι έγινε καταγραφή αυτών των χαρακτηριστικών ασχέτως του αν οι συμμετέχοντες είχαν διαγνωσθεί επισήμως με ΔΕΠΥ.
Αυξημένος κίνδυνος για δύο ή περισσότερες παθήσεις
Με βάση τα ευρήματα, τα άτομα με πιο έντονα χαρακτηριστικά της ΔΕΠΥ σε παιδική ηλικία είχαν μεγαλύτερες πιθανότητες να εμφανίζουν προβλήματα υγείας ως την ηλικία των 46 ετών. Μάλιστα αντιμετώπιζαν αυξημένο κατά 14% κίνδυνο να πάσχουν από δύο ή περισσότερες παθήσεις όπως οι ημικρανίες, τα προβλήματα στη μέση, ο καρκίνος, η επιληψία ή ο διαβήτης.
Μεταξύ εκείνων που είχαν τα πιο ισχυρά χαρακτηριστικά ΔΕΠΥ στα 10 έτη τους, το 42% ανέφερε ότι στη μέση ηλικία είχε τουλάχιστον δύο προβλήματα υγείας. Συγκριτικά στην ομάδα με τα λιγότερο έντονα χαρακτηριστικά ΔΕΠΥ το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 37%.
Θέματα στην εργασία στα 46 έτη
Οι συμμετέχοντες με ισχυρότερα χαρακτηριστικά ΔΕΠΥ κατά την παιδική ηλικία είχαν επίσης περισσότερες πιθανότητες να αναφέρουν προβλήματα με την εργασία τους ή ανικανότητα να φέρνουν εις πέρας τις καθημερινές δραστηριότητές τους στην ηλικία των 46 ετών.
Οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι τα αυξημένα προβλήματα υγείας στα άτομα με ΔΕΠΥ συνδέονταν, τουλάχιστον εν μέρει, με τα υψηλότερα ποσοστά προβλημάτων ψυχικής υγείας, τον αυξημένο ΔΜΣ και τα μεγαλύτερα ποσοστά καπνίσματος που εμφάνιζε η συγκεκριμένη ομάδα.
Πιο ευάλωτες οι γυναίκες
Προηγούμενες μελέτες έχουν επίσης δείξει ότι όσοι εμφανίζουν ΔΕΠΥ έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να παρουσιάζουν αυξημένο στρες και να αντιμετωπίζουν κοινωνικό αποκλεισμό ενώ παράλληλα έχουν μειωμένες πιθανότητες να εξετάζονται συχνά και να λαμβάνουν την κατάλληλη θεραπεία για τα προβλήματα υγείας τους. Μάλιστα αυτά τα προβλήματα φάνηκε να είναι μεγαλύτερα στις γυναίκες παρά στους άνδρες.
Χειρότερη ψυχική υγεία, κοινωνική υποβάθμιση
Ο καθηγητής Στοτ σημείωσε ότι «όλοι αυτοί οι παράγοντες που πιθανώς εξηγούν τη σύνδεση μεταξύ ΔΕΠΥ και προβλημάτων υγείας ευθυγραμμίζονται με το γεγονός ότι η ΔΕΠΥ καθιστά πιο δύσκολο τον έλεγχο των παρορμήσεων, πιο έντονη την ανάγκη για άμεση ανταμοιβή ενώ επίσης σχετίζεται με χειρότερη ψυχική υγεία, εν μέρει εξαιτίας της κοινωνικής υποβάθμισης που βιώνουν αυτά τα άτομα».
Πιθανή μείωση του προσδόκιμου ζωής
Ξεχωριστή μελέτη που δημοσιεύθηκε πέρυσι από την ίδια ομάδα έδειξε πιθανή μείωση του προσδόκιμου ζωής σε ενηλίκους που έχουν διαγνωσθεί με ΔΕΠΥ – ωστόσο το προηγούμενο αυτό εύρημα δεν αποτέλεσε αντικείμενο περαιτέρω έρευνας στην τρέχουσα μελέτη.
Ανάγκη ουσιαστικής στήριξης
Ο πρώτος συγγραφέας της μελέτης δρ Αμπερ Τζον, που ξεκίνησε τη συγκεκριμένη έρευνα στο UCL προτού μεταφερθεί στο Πανεπιστήμιο του Λίβερπουλ, υπογράμμισε την ανάγκη για ουσιαστική στήριξη των ατόμων με ΔΕΠΥ: «Πρέπει να τονίσουμε ότι τα άτομα με ΔΕΠΥ αποτελούν μια ξεχωριστή ομάδα με τα δικά της δυνατά σημεία και εμπειρίες. Η πλειονότητα αυτών των ατόμων θα ζήσει μακριά ζωή με υγεία. Ωστόσο ουκ ολίγοι εξ αυτών θα βρουν μπροστά τους σημαντικά εμπόδια στην έγκαιρη διάγνωση της κατάστασής τους και στην κατάλληλη υποστήριξη οι οποίες είναι σημαντικές για τη βελτίωση της σωματικής και ψυχικής υγείας τους».
Απαραίτητες στοχευμένες στρατηγικές δημόσιας υγείας
Ο ερευνητής κατέληξε τονίζοντας ότι πρέπει να υιοθετηθούν στρατηγικές δημόσιας υγείας που θα λαμβάνουν υπόψη τους τις ανάγκες των ατόμων με ΔΕΠΥ. «Πρέπει να υπάρξουν προγράμματα πληθυσμιακού ελέγχου καθώς και συνεχιζόμενης παρακολούθησης τα οποία θα είναι πιο εύκολα προσβάσιμα στα άτομα με ΔΕΠΥ».
