Θα μπορούσαν άραγε μικρές, αλλά πραγματοποιήσιμες αλλαγές, όπως η μείωση του χρόνου που καθόμαστε ή η αύξηση της έντασης στην καθημερινή μας δραστηριότητα να μειώσουν τη θνησιμότητα;
Αναζητώντας τεκμηρίωση στην απάντηση του ερωτήματος αυτού, Σκανδιναβοί ερευνητές αποφάσισαν να πραγματοποιήσουν μια σχετική μελέτη, διερευνώντας την επίδραση της αύξησης της μέτριας έως έντονης σωματικής δραστηριότητας κατά 5 και 10 λεπτά την ημέρα και την μείωση της καθιστικής ζωής κατά μισή και μία ώρα στη διάρκεια της ημέρας.
Η σχετική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Lancet διαπίστωσε ότι μικρές και ρεαλιστικές αυξήσεις της μέσης ή έντονης σωματικής δραστηριότητας κατά 5 λεπτά την ημέρα θα μπορούσαν να αποτρέψουν μέχρι και το 6% των θανάτων σε ομάδες υψηλού κινδύνου και το 10% των θανάτων στον γενικό πληθυσμό. Επιπλέον, μισή ώρα λιγότερο καθισιό στη διάρκεια της ημέρας αρκεί, για να μπορέσουμε να αποτρέψουμε ένα μικρότερο, αλλά σημαντικό, ποσοστό θανάτων και δύο σενάρια κινδύνου.
Μισή ώρα λιγότερο καθισιό την ημέρα θα μπορούσε να αποτρέψει το 3-7,3% των θανάτων
O καναπές δεν είναι και η καλύτερη λύση για να μειώσουμε τη θνησιμότητα
Ο Καθηγητής Αθλητιατρικής του Ερευνητικού Κέντρου Φυσικής Δραστηριότητας και Υγείας στη Νορβηγική Σχολή Αθλητικών Επιστημών και το Τμήμα Χρόνιων Παθήσεων του Νορβηγικού Ινστιτούτου Δημόσιας Υγείας δρ Ούλφ Έκελνουντ και ο Καθηγητής Προληπτικής Ιατρικής στη Σχολή Δημόσιας Υγείας και το Κέντρο Τσάρλς Πέρκινς του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ δρ Ντίνγκ Ντινγκ, με εποπτεύοντα τον Μόρτεν Φάργκερλαντ, από το κέντρο Φυσικής Δραστηριότητας και Υγείας του τμήματος Αθλητιατρικής της Νορβηγικής Σχολής Αθλητικών Επιστημών στο Όσλο και το Κέντρο Βιοστατιστικής και Επιδημιολογίας του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου του Όσλο, και οι συνεργάτες τους, προχώρησαν σε μια μετα-ανάλυση σε ατομικά δεδομένα από συμμετέχοντες σε προοπτικές μελέτες ομάδων πληθυσμού. Οι μελέτες αφορούσαν τη σωματική δραστηριότητα και το χρόνο καθιστικής ζωής των συμμετεχόντων. Και οι δύο παράμετροι είχαν μετρηθεί με κατάλληλες συσκευές.
Το ποσοστό των θανάτων που αποτράπηκαν (με κλάσματα πιθανής επίδρασης) εκτιμήθηκε βάσει των αλλαγών που πραγματοποιήθηκαν στην καθημερινότητα:
- Του περίπου 20% των λιγότερο ενεργών συμμετεχόντων (αφορούσε την ομάδα υψηλού κινδύνου) και
- Όλων των συμμετεχόντων εκτός του 20% των πιο ενεργών (αφορούσε τον γενικό πληθυσμό).
Οι πιθανότητες κινδύνου εκτιμήθηκαν στις δύο αυτές ομάδες πληθυσμού για την αύξηση της έντασης της σωματικής δραστηριότητας σε μέτρια έως έντονα επίπεδα για 5 και 10 λεπτά την ημέρα και για τη μείωση της καθιστικής ζωής κατά μισή και μία ώρα την ημέρα.
Οι διαπιστώσεις
Στους πληθυσμούς που λήφθηκαν υπόψιν μετείχαν επτά ομάδες από τη Νορβηγία, τη Σουηδία και τις ΗΠΑ με το συνολικό αριθμό των συμμετεχόντων να φτάνει τα 40.327 άτομα και οι θάνατοι τους 4.895, ενώ δεδομένα από την UK Biobank (με πληθυσμό 94.719 ατόμων και 3487 θανάτους) αναλύθηκαν ξεχωριστά.
Μια αύξηση 5 λεπτών την ημέρα στην μέσης έως έντονης σωματικής δραστηριότητας στους λιγότερο ενεργούς συμμετέχοντες θα μπορούσε να αποτρέψει το 6% των θανάτων με την απόκλιση της αποτροπής θανάτου να κυμαίνεται από 4,3% μέχρι 7,4%.
Αντίστοιχα, η αύξηση της μέσης έως έντονης σωματικής δραστηριότητας σε όλους τους συμμετέχοντες εκτός από τους πιο δραστήριους θα μπορούσε να αποτρέψει το 10% των θανάτων, με την απόκλιση να ξεκινά από το 6,3% και να φτάνει μέχρι και το 13,4% της αποτροπής των θανάτων.
Η μείωση του καθιστικού χρόνου κατά 30 λεπτά την ημέρα θα μπορούσε να αποτρέψει το 3% των θανάτων (με την απόκλιση να κυμαίνεται από 2–4,1 των θανάτων) στην προσέγγιση υψηλού κινδύνου και το 7,3% (με απόκλιση 4,8–9,6%) στην προσέγγιση που βασίζεται στον πληθυσμό.
Τα αποτελέσματα από την UK Biobank ήταν μικρότερου μεγέθους αλλά σημαντικά — π.χ., η μείωση του καθιστικού χρόνου κατά 30 λεπτά την ημέρα σε όλους εκτός από τους πιο δραστήριους συμμετέχοντες συσχετίστηκε με την πρόληψη του 4,5% των συνολικών θανάτων (με την απόκλιση να κυμαίνεται από 2,8–6,1%).
Καταληκτικά, οι συγγραφείς της μελέτης έδειξαν ότι μικρές και ρεαλιστικές αυξήσεις της MVPA κατά 5 λεπτά/ημέρα θα μπορούσαν να αποτρέψουν έως και το 6% όλων των θανάτων σε μια προσέγγιση υψηλού κινδύνου και το 10% όλων των θανάτων στην προσέγγιση που βασίζεται στον πληθυσμό. Η μείωση του καθιστικού χρόνου κατά 30 λεπτά/ημέρα θα μπορούσε να αποτρέψει ένα μικρότερο, αλλά σημαντικό, ποσοστό θανάτων στα δύο σενάρια κινδύνου.
