Χρόνια αναπνευστικά νοσήματα ταλαιπωρούν 88 εκατ. Ευρωπαίους, ενώ κάθε χρόνο προστίθενται άλλα 6,8 εκατ. ασθενών με χρόνιες παθήσεις του αναπνευστικού. Από αυτές, 400.000 άνθρωποι, χάνουν κάθε χρόνο τη ζωή τους.
Οι παράγοντες που θεωρούνται υπεύθυνοι για την πρόκληση των χρόνιων αναπνευστικών νοσημάτων είναι το κάπνισμα και τα καπνικά προϊόντα, οι λοιμώξεις, η παχυσαρκία, το περιβάλλον και η επαγγελματική έκθεση.
Για το λόγο αυτό, η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία (ΕΠΕ) θα παρουσιάσει σχέδιο δράσης για περιορισμό του καπνίσματος και των καπνικών προϊόντων, της αύξησης της εμβολιαστικής κάλυψης, της προστασίας του περιβάλλοντος και της σωστής διατροφής.
«Είναι σημαντικό να επικεντρωθούμε σε αυτούς τους παράγοντες και να προσπαθήσουμε να μειώσουμε την οποιαδήποτε επίδραση που έχουν στην ανάπτυξη χρόνιων αναπνευστικών νοσημάτων», δήλωσε ο πρόεδρος της ΕΠΕ, καθηγητής Πνευμονολογίας της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ Στέλιος Λουκίδης, με αφορμή την έναρξη του 34ου Πανελλήνιου Πνευμονολογικού Συνεδρίου που πραγματοποιείται στην Αθήνα.
Οι λοιμώξεις του κατώτερου αναπνευστικού, μαζί με την COVID-19 και τη φυματίωση, αποτέλεσαν το 2021 την 1η αιτία θνησιμότητας σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας
Το Δ.Σ. της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας- Από αριστερά τα μέλη Χαρ. Μόσχος και Παρ. Κατσαούνου, η ειδική γραμματέας Νικ. Ροβίνα, ο ταμίας Ελ. Ζέρβας, ο γενικός γραμματέας Π. Μπακάκος και ο πρόεδρος Στ. Λουκίδης
Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια
Μια από τις πιο θανατηφόρες αναπνευστικές παθήσεις είναι η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), για την οποία όμως οι καινούργιες βιολογικές θεραπείες φέρνουν επανάσταση στην αντιμετώπιση της.
Όπως τόνισε ο αντιπρόεδρος της ΕΠΕ και ομ. Καθηγητής Πνευμονολογίας της Ιατρικής Κρήτης Νίκος Τζανάκης η ΧΑΠ, μία από τις διεθνώς πιο θανατηφόρες παθήσεις, εισέρχεται σε νέα εποχή. «Για πρώτη φορά, η επιστήμη δείχνει ότι δεν είμαστε υποχρεωμένοι να συμβιβαστούμε με τις συνεχείς παροξύνσεις και τις νοσηλείες. Τα νέα βιολογικά φάρμακα Dupilumab και Mepolizumab, αλλάζουν το μέλλον των ασθενών: μεγάλες κλινικές μελέτες και για τους 2 βιολογικούς παράγοντες έδειξαν σημαντική μείωση των παροξύνσεων της νόσου, φέρνοντας ελπίδα σε χιλιάδες ασθενείς. Η στοχευμένη βιολογική θεραπεία, βασισμένη στα χαρακτηριστικά κάθε ασθενούς, σηματοδοτεί μια επανάσταση. Με δεδομένο ότι αυτή η πρόοδος θα συνεχιστεί, οι τωρινοί ασθενείς αλλά και οι επόμενες γενιές ασθενών με ΧΑΠ θα ζήσουν μια διαφορετική προς το καλύτερο πραγματικότητα», επεσήμανε ο κ. Τζανάκης.
Ανισότητες στην περίθαλψη
Παρά το γεγονός αυτό, οι ανισότητες στην υγεία παρουσιάζονται συχνά στην χώρα μας, λόγω ελλείψεων γιατρών και μέσων, με αποτέλεσμα οι ασθενείς να αντιμετωπίζονται διαφορετικά σε διάφορες μονάδες υγείας ανά τη χώρα.
Στη διαπίστωση αυτή κατέληξε η ειδική γραμματέας – υπεύθυνη εκπαίδευσης της ΕΠΕ, αναπληρώτρια καθηγήτρια Πνευμονολογίας Νικολέττα Ροβίνα, δίνοντας έμφαση όχι μόνο στις ελλείψεις πνευμονολόγων και ειδικευομένων στα νοσοκομεία, αλλά και στην έλλειψη τεχνικών μέσων όπως π.χ. c- pap σε περιοχές απομακρυσμένες, όπως οι νησιωτικές.
Δεδομένων των γεωγραφικών ανισοτήτων, η Μονάδα Πρόληψης Αναπνευστικών Νοσημάτων και Κοινωνικών Δράσεων της ΕΠΕ υλοποίησε σειρά δράσεων σε 15 νομούς της χώρας, με μήνυμα «Γεφυρώνοντας το Χάσμα». Στο πρόγραμμα αναφέρθηκε ο Χαρ. Μόσχος Διευθυντής ΕΣΥ στο «Σωτηρία» και μέλος Δ.Σ. ΕΠΕ, αναφέροντας ότι εξετάσθηκαν δωρεάν 1.897 πολίτες (969 γυναίκες και 928 άνδρες) σε περιοχές όπου η εξειδικευμένη πνευμονολογική φροντίδα απουσιάζει: από το Μικρό Δέρειο Έβρου και το Αμύνταιο Φλώρινας μέχρι απομακρυσμένα νησιά όπως Κίμωλος, Θηρασιά, Ηρακλειά, Σχοινούσα και Αμοργός. Διαπιστώθηκε ότι το 10% των ατόμων που εξετάσθηκαν έπασχαν από αποφρακτικά νοσήματα, όπως ΧΑΠ και άσθμα.
Η κ. Ροβίνα ανέφερε ότι για την χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, η ΕΠΕ πραγματοποιεί δύο μεγάλες μελέτες: την HELICOPD για την καταγραφή των ασθενών με ΧΑΠ και καρδιαγγειακά νοσήματα και την Discharge για την καταγραφή πρακτικών παρακολούθησης των ασθενών μετά από νοσηλεία για σοβαρή παρόξυνση.
Οι διαπιστώσεις για τις ανισότητες προήλθαν από τη δεύτερη μελέτη, η οποία κατέγραψε 283 ασθενείς μετά το εξιτήριο σε 7 Νοσοκομεία της Ελλάδας (Αθήνα, Ηράκλειο, Κέρκυρα, Τρίπολη, Καβάλα). Από αυτούς, το 58% είχαν τουλάχιστον μια σοβαρή παρόξυνση το προηγούμενο έτος, ενώ καταγράφηκε μεγάλη ανομοιομορφία στη διαχείρισή τους σε ότι αφορά τα φάρμακα και την παρακολούθηση μετά από σοβαρή παρόξυνση ΧΑΠ ανά την επικράτεια, με επιπτώσεις τόσο στον έλεγχο των ασθενών όσο και στο κόστος περίθαλψης.
«Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) είναι μια σοβαρή πάθηση των πνευμόνων και αποτελεί την τέταρτη αιτία θανάτου παγκοσμίως, επισήμανε η κ. Ροβίνα, αναφερόμενη στον καρδιαγγειακό κίνδυνο της ΧΑΠ, λέγοντας πως «η νόσος συνοδεύεται συχνά από καρδιαγγειακά προβλήματα και παροξύνσεις, που δυσκολεύουν την υγεία των ασθενών και αυξάνουν το κόστος περίθαλψης».
Σε ότι αφορά την πρώτη μελέτη, η κ. Ροβίνα, σημείωσε πως στη HELICOPD εντάχθηκαν 837 ασθενείς από 31 κέντρα σε όλη την Ελλάδα. Μεταξύ Οκτωβρίου 2024 – 2025, το 22% είχαν πρωταρχική διάγνωση ΧΑΠ, ενώ το 21% διαγνώστηκε για πρώτη φορά με καρδιαγγειακό νόσημα.
Άσθμα
Στο άσθμα αναφέρθηκε ο γενικός γραμματέας της ΕΠΕ, καθηγητής Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ και διευθυντής Α’ στο νοσοκομείο Σωτηρία Πέτρος Μπακάκος, αναφέροντας ότι «από το σύνολο των ασθενών, το 5% πάσχει από τη σοβαρή μορφή του, όμως απορροφά το 70-80% των δαπανών εξαιτίας της βαρύτητας της νόσου που χρειάζεται νοσηλεία, φαρμακευτική αγωγή και απουσία από την εργασία τους. Οι βιολογικές θεραπείες καταφέρνουν να μειώσουν σημαντικά τις παροξύνσεις του σοβαρού άσθματος και να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής των ασθενών. Η GSAR (Greek Severe Asthma Registry) αποτελεί μια βάση δεδομένων με 619 Έλληνες σοβαρά πάσχοντες και παρέχει χρήσιμες πληροφορίες οι οποίες θα βοηθήσουν στον καλύτερο σχεδιασμό στρατηγικής αντιμετώπισης των ασθενών αυτών».
Καρκίνος πνεύμονα
Ο προσυμπτωματικός έλεγχος του καρκίνου πνεύμονα, η δημοσίευση ελληνικών οδηγιών, καθώς και τα πρόδρομα αποτελέσματα στον ελληνικό πληθυσμό (από τις μελέτες Fairlife και SOLACE) εστίασε ο ταμίας της ΕΠΕ και Διευθυντής ΕΣΥ στην 7η Πνευμονολογική Κλινική και Κέντρο Άσθματος του Σωτηρία, Ελευθέριος Ζέρβας, τονίζοντας ότι «ο καρκίνος του πνεύμονα παραμένει η πιο θανατηφόρα μορφή καρκίνου, καθιστώντας τον οργανωμένο προσυμπτωματικό έλεγχο καθοριστικό βήμα για την έγκαιρη διάγνωση και τη μείωση της θνησιμότητας.
Στο Συνέδριο θα παρουσιαστούν τα πρώτα αποτελέσματα των προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου που υλοποιήθηκαν σε Πανεπιστημιακές Πνευμονολογικές Κλινικές σε όλη τη χώρα, σε συνεργασία με τη FairLife, προσφέροντας μια πρώτη εικόνα για το πώς θα μπορούσε να οργανωθεί ένα εθνικό πρόγραμμα screening.
Παράλληλα, το ευρωπαϊκό πρόγραμμα SOLACE σε Αθήνα και Ηράκλειο, ανέδειξε τον ρόλο της Ελλάδας στη διαμόρφωση σύγχρονων και αποτελεσματικών στρατηγικών πρόληψης για τον καρκίνο του πνεύμονα».
Λοιμώξεις
Στις λοιμώξεις του αναπνευστικού και τη σημασία των εμβολίων αναφέρθηκε η Καθηγήτρια Πνευμονολογίας στη Μονάδα Πνευμονολογίας του Ευαγγελισμού και μέλος Δ.Σ. ΕΠΕ Παρασκευή Κατσαούνου, λέγοντας ότι «Οι λοιμώξεις του κατώτερου αναπνευστικού, μαζί με την COVID-19 και τη φυματίωση, αποτέλεσαν το 2021 την 1η αιτία θνησιμότητας σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Πρόσφατα ελληνικά δεδομένα (μελέτες ΕΓΝΑΤΙΑ, «Ευαγγελισμού», ΕΟΔΥ) αποτύπωσαν το πρόβλημα και στη χώρα μας (η θνησιμότητα των νοσηλευόμενων με πνευμονιόκοκκο έφτασε το 22,3%, με RSV 16,8% και με γρίπη 12,76%).
Οι Πνευμονολόγοι ως λοιμωξιολόγοι του αναπνευστικού συστήματος, οφείλουν να παρεμβαίνουν υιοθετώντας στρατηγική έγκαιρης και οργανωμένης πρόληψης, αρωγής στη διακοπή του καπνίσματος και στοχευμένης (αντι-ιικής, αντιμυκητισιακής, αντιφυματικής) θεραπείας».
Εμβόλια
Καταλήγοντας ανέφερε ότι η ΕΠΕ επικαιροποίησε τις οδηγίες εμβολιασμού σύμφωνα με τις οποίες οι ομάδες υψηλού κινδύνου χρειάζεται να εμβολιάζονται:
- ετησίως έναντι της γρίπης
- ετησίως έναντι της νόσου COVID-19
- εφάπαξ έναντι του πνευµονιόκοκκου (PVC20)
- σε δύο δόσεις (RZV) έναντι του έρπητα ζωστήρα
- ανά 10 έτη έναντι του κοκκύτη
- ανά τριετία για τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό (RSV).
