Στο «κόκκινο» βρίσκονται οι εντάσεις ανάμεσα στην ΕΕ και στις ΗΠΑ μετά την απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να επιβάλει δασμούς σε ευρωπαϊκές χώρες που έστειλαν στρατό στην Γροιλανδία, υποστηρίζοντας έτσι την εδαφική της ακεραιότητα με φόντο τις απειλές του Αμερικανού προέδρου.
Οι σχέσεις μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ είναι ταραγμένες εδώ και μήνες, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ αμφιταλαντεύεται ως προς την υποστήριξή του στην Ουκρανία, ενώ την ίδια στιγμή που πιέζει τους Συμμάχους εντός NATO να αυξήσουν μαζικά τις αμυντικές δαπάνες τους, βάζει στο στόχαστρο την Γροιλανδία, επικαλούμενος ζωτικά συμφέροντα εθνικής ασφάλειας της χώρας του.
Στο πλαίσιο αυτό, η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να επιβάλει δασμούς σε ευρωπαϊκές χώρες με αφορμή την στάση τους απέναντι στο σχέδιο κατάληψης της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ έχει αναγκάσει τις Βρυξέλλες να εξετάσει αντίποινα κατά της Ουάσινγκτον που μέχρι τώρα θεωρούνταν αδιανόητα.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αντιμετωπίζουν ολοένα και πιο έντονες πιέσεις για να εγκαταλείψουν την ήπια προσέγγισή τους και να προετοιμαστούν για αντιπαράθεση με τον Αμερικανό πρόεδρο, όπως αποκαλύπτει σημερινό (18.01.2026) δημοσίευμα του Politico.
«Είμαι πεπεισμένος ότι δεν πρέπει να υποχωρήσουμε», δήλωσε ο Ζερεμί Γκαλόν, Γάλλος πρώην διπλωμάτης και νυν ανώτερος διευθύνων σύμβουλος στην McLarty Associates, κορυφαία εταιρεία στρατηγικής συμβουλευτικής, με έδρα την Ουάσινγκτον. «Η αντίσταση σε μια νέα προσπάθεια ταπείνωσης και υποτέλειας είναι ο μόνος τρόπος για να μπορέσει η Ευρώπη επιτέλους να επιβληθεί ως γεωπολιτικός παράγοντας» πρόσθεσε ο ίδιος.
Έπειτα, τόνισε: «Εάν η Ευρώπη θέλει επιτέλους να ανακτήσει τον σεβασμό των πολιτών της και του υπόλοιπου κόσμου, τότε δεν έχει άλλη επιλογή».
Μια επιλογή που προτείνουν κεντρώοι και αριστεροί πολιτικοί είναι η Ευρώπη να θέσει σε εφαρμογή την Πράξη κατά του Εξαναγκασμού, το λεγόμενο εμπορικό «μπαζούκα» της ΕΕ, δηλαδή ένα ισχυρό εργαλείο εμπορικών αντιποίνων που αρχικά σχεδιάστηκε για να αποτρέψει τις πρακτικές εκφοβισμού από την Κίνα και που θα επέτρεπε στην Ευρώπη να επιβάλει δασμούς και επενδυτικά όρια – περιορισμούς στις χώρες που παραβιάζουν τους κανόνες.
«Η ΕΕ θα πρέπει να είναι έτοιμη να αναπτύξει στοχευμένα και αναλογικά αντίμετρα», ανέφερε χθες Σάββατο (17.01.2026) η Βαλερί Χαγιέρ, επικεφαλής της κεντρώας ομάδας Renew Europe στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: «Η ενεργοποίηση της Πράξης κατά του Εξαναγκασμού της ΕΕ θα πρέπει να εξεταστεί ρητά, καθώς σχεδιάστηκε ακριβώς για καταστάσεις οικονομικού εκφοβισμού αυτού του είδους».
Σε μια δική του ανάρτηση στο X, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος ανήκει στο ίδιο κόμμα με την Χάγιερ, δεν υποστήριξε ρητά αυτή την έκκληση, αλλά άφησε να εννοηθεί ότι μπορεί να υπάρξουν αντίποινα λέγοντας ότι οι Ευρωπαίοι θα «ανταποκριθούν με ενιαίο και συντονισμένο τρόπο [σε περίπτωση που τεθούν σε ισχύ οι δασμοί του Τραμπ]».
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι ήδη έτοιμο να αναλάβει δράση μπλοκάροντας την επικύρωση της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ που συμφωνήθηκε το καλοκαίρι του 2025, αφού ο επικεφαλής του ευρωπαϊκού λαϊκού κόμματος, Μάνφρεντ Βέμπερ, δήλωσε το χθες (17.01.2026) ότι «δεν είναι δυνατό σε αυτό το στάδιο» να εγκριθεί η συμφωνία.
Αλλά η ενεργοποίηση της Πράξης κατά του Εξαναγκασμού θα ήταν ένα πολύ μεγαλύτερο βήμα, καθώς θα σήμαινε την ανάπτυξη ενός εργαλείου – που σχεδιάστηκε αρχικά για μη φιλικά κράτη – εναντίον του μεγαλύτερου συμμάχου της ΕΕ και κύριου ευεργέτη του ΝΑΤΟ.
Το γεγονός ότι πλέον αυτό το δρακόντειο μέτρο εξετάζεται ανοιχτά – την ίδια στιγμή που ευρωπαϊκά στρατεύματα αναπτύσσονται στη Γροιλανδία – δείχνει πόσο σοβαρά παίρνουν οι Ευρωπαίοι τις αξιώσεις του Τραμπ για τη νήσο που αποτελεί μέρος της εδαφικής επικράτειας της Δανίας εδώ και χρόνια.
«Πρέπει να δείξουμε ψυχραιμία»
Ακόμα κι έτσι, οι ευρωπαϊκές χώρες – ειδικά αυτές με τεράστες εξαγωγές προς τις ΗΠΑ – θα μπορούσαν κάλλιστα να διστάσουν στην προοπτική να πυροδοτήσουν έναν ολοκληρωτικό εμπορικό πόλεμο με τον Τραμπ για την Γροιλανδία,, ένα νησί με πληθυσμό 57.000 κατοίκων που ψήφισε να αποχωρήσει από τον προκάτοχο της ΕΕ, την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, το 1985.
Μιλώντας στην Deutsche Welle, ο Επίτροπος Εμπορίου της ΕΕ, Μάρος Σέφτσοβιτς, δήλωσε ότι θα ήταν «πολύ περίπλοκο» να εγκριθεί η εμπορική συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ με φόντο τις υφιστάμενες εντάσεις, ενώ δεν έκανε καμία αναφορά στην ανάπτυξη της Πράξης κατά του Εξαναγκασμού.
«Αυτό που θα ήθελα απλώς να επισημάνω είναι το γεγονός ότι αυτή [η εμπορική συμφωνία της Mercosur] θα πρέπει να μας βοηθήσει με το παραπάνω ώστε να αντισταθμίσουμε τις αρνητικές συνέπειες από τους αυξημένους δασμούς που επιβλήθηκαν από τις Ηνωμένες Πολιτείες», υπογράμμισε ο ίδιος.
Οι νέοι δασμοί των ΗΠΑ θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν μια «πολύ επικίνδυνη πορεία» την οποία οι ηγέτες της ΕΕ θα πρέπει «απλώς να αποφύγουν» διευκρίνισε στη συνέχεια.
Καθώς οι Ευρωπαίοι διπλωμάτες και πρέσβεις συζητούν σήμερα Κυριακή (18.01.2026) σε έκτακτη συνεδρίαση για το πως θα αντιδράσει η ΕΕ στους δασμούς του Αμερικανού προέδρου, ένας αξιωματούχος της ΕΕ δήλωσε στο Politico ότι η όρεξη μια πλήρη αντιπαράθεση είναι πιο έντονη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όπου οι πολιτικοί αντιμετωπίζουν πιέσεις από τους ψηφοφόρους τους.
Οι πρέσβεις «θα έχουν έναν πολύ διαφορετικό τρόπο λειτουργίας», δήλωσε ο αξιωματούχος και πρόσθεσε: «Είναι σπάνιο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να είναι πλήρως ευθυγραμμισμένα ως προς την στάση που πρέπει να τηρήσει η ΕΕ, ειδικά σε ένα θέμα όπως αυτό».
Η στρατηγική της Ευρώπης για την αντιμετώπιση των απειλών του Τραμπ για τη Γροιλανδία βρίσκεται στο επίκεντρο της προσοχής των Βρυξελλών, καθώς η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα και οι κορυφαίοι σύμβουλοί τους επέστρεψαν από τη Λατινική Αμερική, όπου μόλις υπέγραψαν τη συμφωνία εμπορίου της Mercosur.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες είναι πιθανό να λάβουν υπόψη από τα μακροπρόθεσμα οικονομικά συμφέροντα και τα συμφέροντα ασφαλείας της ΕΕ, δηλαδή τη διατήρηση της συνοχής του ΝΑΤΟ, ενώ παράλληλα θα ενισχύσουν την ικανότητα της Ευρώπης να γίνει αυτάρκης στον τομέα της άμυνας μεσοπρόθεσμα.
Ωστόσο, ακόμη και οι πιο αισιόδοξοι παρατηρητές των ευρωατλαντικών σχέσεων παραδέχονται ότι αυτή την στιγμή η διατλαντική συμμαχία διατρέχει άνευ προηγουμένου κινδύνους.
«Είναι μια τρομακτική περίοδος», δήλωσε ο αξιωματούχος της ΕΕ και επισήμανε: «Πρέπει να διατηρήσουμε την ψυχραιμία μας και να συνεχίσουμε να κινούμαστε».
