Στροφή στην υγιεινή διατροφή, με κεντρικό μήνυμα «Φάτε πραγματικό φαγητό», συνιστούν οι αμερικανικές κατευθυντήριες οδηγίες διατροφής για την ερχόμενη πενταετία, θέτοντας για πρώτη φορά περιορισμούς στα επεξεργασμένα τρόφιμα και τα πρόσθετα, ιδίως στα κυλικεία των σχολείων, τις υπηρεσίες υγείας μιας ημέρας, τα ομοσπονδιακά προγράμματα επισιτισμού και το φαγητό που διατίθεται στον στρατό.
Οι νέες οδηγίες συνιστούν έντονα τον περιορισμό ή την αποφυγή υπερεπεξεργασμένων τροφίμων, συσκευασμένων ή έτοιμων προς κατανάλωση, ζαχαρούχων ποτών, τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε πρόσθετα σάκχαρα ή αλάτι και εξευγενισμένους, ιδιαίτερα επεξεργασμένους υδατάνθρακες.
Πολύ περισσότερο, συνιστούν την αποφυγή πρόσληψης πρόσθετης ζάχαρης μέχρι την ηλικία των 10 ετών.
Αυτά τα τρόφιμα συνδέονται σταθερά με δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία και καταναλώνονται συχνά σε μεγάλες ποσότητες, με τα εξευγενισμένα δημητριακά να είναι τα πιο προβληματικά αυτής της κατηγορίας.
Για πρώτη φορά, οι οδηγίες συμβουλεύουν για τον περιορισμό προϊόντων με τεχνητές αρωματικές ύλες, χρωστικές με βάση το πετρέλαιο, τεχνητά συντηρητικά ή μη θρεπτικά γλυκαντικά
H νέα διατροφική πυραμίδα, όπως διαμορφώνεται με τις νέες αμερικανικές κατευθυντήριες οδηγίες
Μέχρι πρότινος, παρά τις συστάσεις της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας και ανεξάρτητων συμβουλευτικών επιτροπών, καμία προηγούμενη κατευθυντήρια διατροφική οδηγία δεν προώθησε τέτοιες συστάσεις, αντίθετα έθεταν όρια στους στόχους των θρεπτικών συστατικών ή στην περιεκτικότητα σε αλάτι ή ζάχαρη.
Έτσι επιτρέπονταν έμμεσα στο πλαίσιο ενός υγιεινού προτύπου, τρόφιμα όπως τα αναψυκτικά και τα επεξεργασμένα κρέατα, υπό την προϋπόθεση ότι επιτυγχάνονταν οι συνολικοί στόχοι θρεπτικών συστατικών – παρότι επρόκειτο για προσέγγιση ασυμβίβαστη με τα δεδομένα για τις βλάβες που προκαλούν ορισμένα προϊόντα. Στα σχολικά γεύματα για παράδειγμα, επιτρέπονται προϊόντα υψηλής επεξεργασίας, όπως αρωματισμένα γάλατα, πιάτα από επεξεργασμένα σιτηρά, επεξεργασμένα κρέατα και συσκευασμένα σνακ, παρόλο που αυτά δεν προάγουν την υγεία.
Όμως, όπως τονίζεται σε άρθρο που δημοσιεύεται σήμερα στο JAMA, «με αυτήν την προσέγγιση, δεν υπάρχουν «κακά τρόφιμα» – μια στρατηγική για την κατανάλωση «των πάντων, με μέτρο» που υποτάσσεται στα συμφέροντα της βιομηχανίας».
Έτσι στις νέες οδηγίες, το ευρύ φάσμα τροφίμων που πρέπει να αποφεύγονται ή να περιορίζονται στις νέες κατευθύνσεις, περιλαμβάνει όχι μόνο ζαχαρούχα ποτά, αλλά και πατατάκια, μπισκότα, γλυκά, λευκό ψωμί, συσκευασμένα δημητριακά πρωινού, κράκερ, κρέατα με χημικά πρόσθετα (όπως νιτρώδη) κ.ά.
Πολύ περισσότερο, για πρώτη φορά, οι οδηγίες συμβουλεύουν για τον περιορισμό προϊόντων με τεχνητές αρωματικές ύλες, χρωστικές με βάση το πετρέλαιο, τεχνητά συντηρητικά ή μη θρεπτικά γλυκαντικά. Τα όρια στην προστιθέμενη ζάχαρη ενισχύονται επίσης ανά προϊόν, ανά γεύμα και ανά ηλικιακή ομάδα, συμπεριλαμβανομένων νέων οδηγιών για μηδενική πρόσληψη προστιθέμενης ζάχαρης από τη γέννηση έως την ηλικία των 10 ετών.
Συνολικά, οι οδηγίες συμβουλεύουν ενάντια στο 60% -70% της τρέχουσας προσφοράς τροφίμων, ένα ορόσημο αλλαγή και ένα αδιαμφισβήτητο μήνυμα προς τη βιομηχανία τροφίμων.
Περισσότερα σιτηρά ολικής άλεσης
Οι οδηγίες εστιάζουν κυρίως στα πλήρη ή ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα, τα δημητριακά ολικής άλεσης πλούσια σε φυτικές ίνες και τα υγιεινά λίπη. Προηγούμενες οδηγίες είχαν συμπεριλάβει τα τρόφιμα αυτά, αλλά όχι με την ίδια έμφαση. Οι ελλείψεις σε τέτοια τρόφιμα, συμβάλλουν σε μεγάλο βαθμό στην ανάπτυξη χρόνιων ασθενειών στις ΗΠΑ. Η σημαντική αλλαγή που σχετίζεται με αυτό είναι ότι μπορούν να συμπεριληφθούν γαλακτοκομικά προϊόντα με πλήρη λιπαρά χωρίς πρόσθετα σάκχαρα, καθώς έχει επιβεβαιωθεί με δεδομένα ότι δεν υπάρχει ουσιαστικό όφελος από την προτίμηση γαλακτοκομικών προϊόντων χαμηλών λιπαρών έναντι των πλήρων γαλακτοκομικών.
Σε συνδυασμό με τις οδηγίες για τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα, τα πρόσθετα σάκχαρα, τα τεχνητά γλυκαντικά και άλλα πρόσθετα – που περικλείονται σε ένα νέο μήνυμα, «τρώτε πραγματικό φαγητό» – αυτές οι αλλαγές θα μπορούσαν να μεταμορφώσουν τα γεύματα και τα σνακ για τα παιδιά (αποφεύγοντας αρωματισμένα, γάλατα ή γιαούρτια χαμηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά, αντικαθιστώντας τα με πλήρη προϊόντα και χωρίς γλυκαντικά και μένοντας μακριά από γλυκά σνακ εξευγενισμένων σιτηρών προτιμώντας δημητριακά ολικής άλεσης και υγιεινά έλαια).
Στο άρθρο του JAMA σημειώνεται πως ένα μειονέκτημα είναι η ανεπαρκής διαφοροποίηση στην ιεραρχία των πηγών λίπους. Οι φυτικές, γαλακτοκομικές και ζωικές πηγές ομαδοποιούνται, παρότι τα φυτικά λίπη και ιχθυέλαια παρέχουν τα μεγαλύτερα οφέλη, ενώ ακολουθούν τα γαλακτοκομικά (ειδικά μετά από ζύμωση, όπως το γιαούρτι ή το τυρί) και δεν επισημαίνεται ότι τα κόκκινα και επεξεργασμένα κρέατα είναι λιγότερο υγιεινά, όχι τόσο εξαιτίας του λίπους τους, όσο από άλλες καρκινογόνες και προφλεγμονώδεις ενώσεις. Οι οδηγίες αναφέρουν το φρέσκο βούτυρο και το βοδινό λίπος ως επιλογές, αλλά με θετική νότα συνιστούν να δοθεί προτεραιότητα στα «έλαια με απαραίτητα λιπαρά οξέα, όπως το ελαιόλαδο» και δεν συμβουλεύουν κατά των λιπαρών ωμέγα-6 ή των σπορελαίων, που έχουν δυσφημιστεί σε καμπάνιες κοινωνικών μέσων παρά τα καθιερωμένα οφέλη τους για την υγεία.
Περισσότερες πρωτεΐνες
Μια τρίτη σημαντική αλλαγή είναι ότι οι οδηγίες συνιστούν τη λήψη περισσότερων πρωτεϊνών, ανεβάζοντας την προτεινόμενη κατανάλωση σε 1,2 – 1,6 γραμμάρια ανά κιλό βάρους, έναντι της συνηθισμένης πρότασης πρόσληψης 0,8 γραμμαρίων ανά κιλό σωματικού βάρους.
Για έναν μέσο ενήλικα, αυτή η αλλαγή μεταφράζεται σε περίπου 16% έως 21% των θερμίδων από πρωτεΐνες, ποσοστό υψηλότερο από τον τρέχοντα εθνικό μέσο όρο πρόσληψης 16%.
Αν και η διαιτητική πρωτεΐνη μπορεί να αυξήσει τη μυϊκή μάζα και τη δύναμη όταν συνδυάζεται με τακτική προπόνηση δύναμης ή αντίστασης, υπάρχουν λίγα στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι ελλείψει συνεχούς προπόνησης, η υψηλότερη πρωτεΐνη χτίζει μυς ή παρέχει άλλα οφέλη για την υγεία. Στην πραγματικότητα, η περίσσεια διαιτητικής πρωτεΐνης μπορεί να μετατραπεί σε λίπος από το ήπαρ, αυξάνοντας τη σπλαχνική παχυσαρκία και τον κίνδυνο διαβήτη.
Απαντώντας στις ανησυχίες ειδικών της δημόσιας υγείας ότι η πρόταση αύξησης κατανάλωσης πρωτεϊνών θα ενισχύσει την κατανάλωση κρέατος, το άρθρο επισημαίνει ότι η συμβουλή περιλαμβάνει τόσο τις ζωικές όσο και τις φυτικές πηγές πρωτεΐνης, χωρίς διαφοροποίηση. Στη νέα πυραμίδα τροφίμων, περιλαμβάνεται το κόκκινο κρέας – όχι επεξεργασμένο, καθώς επίσης και πουλερικά, αυγά, τυρί, γιαούρτι γάλακτος, ψάρι, οστρακοειδή, ξηροί καρποί, φασόλια, όσπρια, δημητριακά ολικής αλέσεως και πληθώρα φρούτων και λαχανικών.
Το άρθρο καταλήγει επισημαίνοντας ότι οι Αμερικανοί δεν ασκούνται τακτικά, ενώ ταυτόχρονα καταναλώνουν αρκετή πρωτεΐνη για τις ανάγκες τους, οπότε οι επιπτώσεις στην υγεία από τον υψηλότερο στόχο πρωτεΐνης εξαρτώνται από διάφορους παράγοντες, όπως η άσκηση στις γυναίκες και τους ηλικιωμένους, η κατανάλωση πρωτεϊνών από όσπρια, θαλασσινά και γαλακτοκομικά, η κατανάλωση με μέτρο κόκκινου κρέατος και η αποφυγή επεξεργασμένου κρέατος λόγω κινδύνου καρκίνου και διαβήτη. Τονίζει τέλος, την ανάγκη προστασίας του πληθυσμού από προϊόντα που θα τεθούν στην αγορά και θα είναι εμπλουτισμένα με πρωτεΐνες αμφίβολης θρεπτικής αξίας.
