EFA 2026: Πώς επιβίωσα χωρίς πρώτες βοήθειες στα Ευρωπαϊκά Βραβεία Κινηματογράφου

Πώς θα περιγράφατε τις «παιδικές εποχιακές ασθένειες» που διαιωνίζονται στον ευρωπαϊκό κινηματογράφο; Αν πείτε ως φιλόδοξες σε ιδέες, συνήθως κακοεκτελεσμένες, που δεν περνάνε από το σενάριο στην οθόνη, τότε… μπίνγκο! Κερδίσατε χρυσό ωρολόγιο από αυτά που κάνουν την αναμονή εξαντλητική, όπως και τις ταινίες που, για πολλαπλούς και ποικίλους λόγους, θέλουν να τα πουν όλα, καταλήγοντας να φλυαρούν λεκτικά, με τις εικόνες τους να βρίσκονται σε αγρανάπαυση θεωρίας. Κάπως έτσι κύλησε η βραδιά για όσους παρευρεθήκαμε στο ξεχειλισμένης φιλοδοξίας φιάσκο μιας αρκετά κακοοργανωμένης, τεχνικά και αφηγηματικά, βραδιάς.

Από πού να πιάσεις και πού να αφήσεις την όμορφη σε αισθητική, πλήρως καλοκουρδισμένη (στα χαρτιά) εκδήλωση, με τα τεχνικά λάθη που δε μετριούνται στα δάχτυλα των δύο παλαμών: κακοκαδραρισμένοι υποψήφιοι στις βίντεο-οθόνες, προβλήματα με μικροφωνισμούς, αυτόματη απόδοση κειμένων στα αγγλικά που έπαιζαν «στον γάμο του Καραγκιόζη», μεταφράσεις που ξέχασαν να περάσουν από το τμήμα υποτιτλισμού, μεταφράσεις που δεν βλέπαμε σε γλώσσες που δεν γνωρίζαμε, βραβευμένοι σε βιντεοκλήσεις σε αμηχανία, συνδέσεις που πρόδιδαν τον νικητή πριν καν ανακοινωθούν επί σκηνής οι υποψήφιοι, κρύα σκετς, κακομοιρασμένα αγγλικά σε κείμενα ή κείμενα που άφηναν αμηχανίες κ.λπ. Και μέσα σε όλα αυτά, πλήρως απαξιωτική στάση της νικηφόρας ταινίας απέναντι στους δημοσιογράφους και ακυρώσεις από συντελεστές που μάλλον τους «σφύριξαν» προκαταβολικά ότι δεν κέρδισαν. Όλα αυτά σε τέσσερις ανυπόφορες ώρες (πέντε με τα κόκκινα χαλιά -ούτε στα Όσκαρ να ήμασταν-), γεμάτες ασυναρτησίες και καμία σκηνική, αφηγηματική ή σεναριακή οικονομία.

Το αφηγηματικό σκαρίφημα των συνδέσεων καλλιτεχνών από κάθε σημείο του ευρωπαϊκού μαχαλά, ενώ θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ενδιαφέρων αφηγηματικός σύνδεσμος, λαβώθηκε από τεχνικά λάθη. Οι αφιερωματικές ενότητες -από τα παιδιά στον κινηματογράφο μέχρι τις πόλεις- ήταν «αναντάμ παπαντάμ, να ‘χαμε να λέγαμε». Οι επί σκηνής παρουσιαστές παρακαλούσαν τους καλεσμένους να μετακινηθούν από το autocue τους για να διαβάσουν το κείμενό τους, μαζί με τα ονόματα των υποψηφίων που κάποιοι έμοιαζαν να τα διαβάζουν δυνατά για πρώτη φορά. Όλα αυτά αποδυνάμωσαν κάθε προσπάθεια διάσωσης της ευρωπαϊκής κομψότητας, που συχνά πυκνά έμοιαζε με «τα ρούχα του βασιλιά», προδίδοντας τη γύμνια στα «στολίδια» τους ολούθε.

Τα σκηνοθετικά ευρήματα της τελετής, χωρίς να γνωρίζω αν λειτούργησαν στην διαδικτυακή τους προβολή, μέσα στην αίθουσα έμοιαζαν με πεισματικές επιβολές πρωτοεμφανιζόμενων σκηνοθετών στην παρθενική μεγάλου μήκους ταινία τους. Θα αναφερθώ σε δύο από αυτά: χιόνι στην οθόνη και ταυτόχρονα στην αίθουσα να πέφτει μετά το πρώτο διάλειμμα, όσο ακόμα οι θεατές επέστρεφαν στις θέσεις τους· χρήση θυρών εκτός σκηνής για την παρουσίαση βραβείων, χωρίς να προβάλλονται έστω σε βίντεο για τους παρευρισκόμενους στην αίθουσα. Να προσθέσω και ένα ακόμα: ωραίες ιδέες για να τιμήσουν τον Μελιές και τον Έντισον, άθλια εκτελεσμένες.

Η πιο άβολη στιγμή, όμως, για εμένα ήταν όταν προσπάθησαν να τιμήσουν τη μνήμη δύο σπουδαίων δημιουργών, του Μπέλα Ταρ (που δεν τους πέτυχε σκηνοθετικά) και της Ανιές Βαρντά, στο οποίο θα επεκταθώ. Η Βαρντά, στο όνομα της οποίας κάποιοι πίνουμε νερό και άλλοι παίρνουν βραβεία (καλή ώρα), είχε ένα πρότζεκτ με πατάτες που λειτουργούσε αλληγορικά και αποτυπώθηκε υπέροχα σε δική της δημιουργία. Σε αυτό το πρότζεκτ, χρόνια πριν, στο Φεστιβάλ του Τορόντο, απέδωσαν φόρο τιμής με πολύ αγαπησιάρικες δράσεις. Εδώ δεν ήξεραν ούτε να το συνοψίσουν ούτε να το παρουσιάσουν, κάνοντας τεράστια «πατατιά» στη μνήμη της πιο δημιουργικής -και χιουμορίστριας- γιαγιάς του κινηματογράφου.

Τις κακοτεχνίες κυριολεκτικά έσωσαν οι παρουσιαστές με τη δημιουργικότητά τους και τα δύο τιμώμενα πρόσωπα της χρονιάς με την παρουσία και τον λόγο τους.

Όλο αυτό δεν θύμιζε βραβεία που αξίζουν στην Ευρώπη των μεγάλων auteur… έμοιαζε με σχολική εορτή ιδιωτικού σχολείου, όπου οι γονείς ήθελαν να επαληθευτεί το γνωστό γνωμικό: «με τον παρά μου γ$μώ και την κυρά μου».

Τώρα, σχετικά με τους νικητές της βραδιάς, έλειπε το μέτρο: ήθελαν να τα πουν όλα στον σκηνικό τους χρόνο, σαν να έκαναν pitching στη νέα τους ταινία με τίτλο «πήρα κι εγώ βραβείο σήμερα». Φλύαρο και εξουθενωτικό, αγχωτικό, και πολύς πολιτικός λόγος (με ακόμα περισσότερη επανάληψη) σε μια «χασμουρητική» τετράωρη ταινία.

Το να λες τις καλές σου ιδέες αντί να τις δείχνεις είναι σαν μια ενδιαφέρουσα ιδέα που δεν έγινε καλογραμμένο σενάριο για να μεταμορφωθεί σε σπουδαία ταινία. Αυτό, τελικά, ήταν το απόσταγμα της βραδιάς.

Στον απολογισμό αυτής της βραδιάς, που όντως τόλμησε να αγγίξει τον καλό ευρωπαϊκό κινηματογράφο, καταλήγω στο συμπέρασμα: αν έχεις μια καλή ταινία, μην το λες -δείξ’ το. Αν θες να σταματήσεις ή να ξεκινήσεις έναν πόλεμο, μην το λες- κάνε μια πράξη. Αν θες να τιμήσεις τον κινηματογράφο, μη μιλήσεις γι’ αυτόν, αλλά άσε τις εικόνες να κάνουν αυτή τη δύσκολη αλλά ονειρική δουλειά.

Κάντε λιγότερο φιλόδοξα πράγματα, αλλά ας είναι άρτια. Και κάντε αυτό που λείπει σε μεγάλο βαθμό από τον ευρωπαϊκό κινηματογράφο: φροντίστε τον με αγάπη και συναγωνισμό, όχι φανφάρες και ανταγωνισμό.

Από ελληνικής μεριάς, είδαμε την Αγγελική Παπούλια επί σκηνής (χάρμα ήταν), ακούσαμε τη Σοφία Εξάρχου να προλογίζει παρουσίαση βραβείου, ο Πάβελ Παβλικόφσκι αναφέρθηκε στον γεωγραφικό τόπο όπου βρισκόταν (την Ελλάδα) και το τελευταίο πλάνο της εκδήλωσης ήταν η Αθήνα, με αφορμή την επόμενη διοργάνωση που ανέλαβε η χώρα μας και θα πραγματοποιηθεί στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Μακάρι να τα πάμε καλύτερα.