Διάλεξη για τον μεγάλο ποιητή και διανοούμενο Τζιάκομο Λεοπάρντι στο Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο Αθηνών

Εκδήλωση για τον μεγάλο Ιταλό ποιητή και διανοούμενο Τζιάκομο Λεοπάρντι με τίτλο “Ο Λεοπάρντι στην Αθήνα. Τα «Ανάλεκτα» και τα «Μικρά Ηθικά Έργα» υπό μια νέα θεώρηση”, διοργανώνει το Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο Αθηνών, σε συνεργασία με το Εθνικό Κέντρο Μελετών για τον Λεοπάρντι του Ρεκανάτι και το Τμήμα Ιταλικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας του ΕΚΠΑ, την Πέμπτη 17 Σεπτεμβρίου 2026, στις 18:30 στο Αμφιθέατρο του Ιταλικού Μορφωτικού Ινστιτούτου της Αθήνας.

Ο Τζιάκομο Λεοπάρντι (1798-1837), μια από τις πιο σημαντικές και βαθιές φωνές της ιταλικής και ευρωπαϊκής λογοτεχνίας, διατηρούσε με τον ελληνικό κόσμο έναν στενό και συνεχή διάλογο, ο οποίος διαπερνά ολόκληρο το έργο του. Η ελληνικότητα δεν αποτελούσε γι’ αυτόν απλώς αντικείμενο φιλολογικής μελέτης, αλλά μια υπαρξιακή και ποιητική διάσταση, μια ανεξάντλητη πηγή στοχασμού για το πεπρωμένο του ανθρώπου, τη φύση και τον χρόνο.

Αυτή η εκδήλωση προσφέρει την ευκαιρία να ανακαλύψουμε εκ νέου δύο θεμελιώδη έργα της σκέψης του Λεοπάρντι: τα «Ανάλεκτα», ένα εκτενές πνευματικό εργαστήριο του ποιητή, και τα «Μικρά Ηθικά Έργα», αριστούργημα της ιταλικής φιλοσοφικής πεζογραφίας του 19ου αιώνα. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται η νέα κριτική έκδοση του «Zibaldone», υπό την επιμέλεια του καθηγητή Φράνκο Ντ’Ιντίνο, ενός από τους κορυφαίους μελετητές του Λεοπάρντι σε διεθνές επίπεδο, καθώς και η νέα ελληνική μετάφραση των «Operette Morali» από τον Παναγιώτη Τσιαμούρα, η οποία προσφέρει στο ελληνικό κοινό ένα από τα σημαντικότερα κείμενα της ιταλικής λογοτεχνίας.

Θα συμμετάσχουν ο καθηγητής Franco D’Intino (Πανεπιστήμιο «La Sapienza» της Ρώμης), ο καθηγητής Ιωάννης Τσόλκας (Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών), ο Δρ. Παναγιώτης Τσιαμούρας και ο Gregorio Rufini Leopardi (Casa Leopardi, Ρεκανάτι), σε έναν διάλογο που συνδυάζει τη φιλολογία, την ιστορία των ιδεών και τη σύγχρονη υποδοχή του έργου του Λεοπάρντι.

Ο Franco D’Intino είναι Καθηγητής Νεότερης και Σύγχρονης Ιταλικής Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο La Sapienza της Ρώμης, όπου συντονίζει το Laboratorio Leopardi και κατέχει τη θέση του senior fellow της Scuola superiore di studi avanzati. Διεθνώς αναγνωρισμένος ως ένας από τους κορυφαίους μελετητές της σκέψης του Λεοπάρντι, είναι Honorary Research Fellow του Πενεπιστημίου του Birmingham – όπου ίδρυσε το Leopardi Centre – και Honorary Member του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης. Εκτός από σημαντικές μελέτες για τις ευρωπαϊκές λογοτεχνίες και τα αυτοβιογραφικά κείμενα, έχει αφιερώσει στον Λεοπάρντι πολυάριθμες μονογραφίες και κριτικές εκδόσεις. Έχει επίσης επιμεληθεί την πρώτη πλήρη μετάφραση του Zibaldone στα αγγλικά (2013) και στα γερμανικά (2025), και θα παρουσιάσει σε αυτή την εκδήλωση τη νέα κριτική έκδοση του διανοητικού ημερολογίου του Λεοπάρντι που πρόκειται να κυκλοφορήσει τον Σεπτέμβριο του 2026.

Ο Ιωάνης Τσόλκας είναι Καθηγητής Ιστορίας της Ιταλικής Λογοτεχνίας και Ευρωπαϊκού Πολιτισμού στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, όπου διευθύνει τόσο το Τμήμα Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας όσο και το Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών για τις «Ελληνοϊταλικές Σπουδές». Με διδακτορικό εστιασμένο στις απηχήσεις της ελληνικής επανάστασης στην ιταλική λογοτεχνία του 19ου αιώνα, τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα επικεντρώνονται ανέκαθεν στο Risorgimento, στον φιλελληνισμό και στις πολιτισμικές σχέσεις μεταξύ Ιταλίας και Ελλάδας. Συγγραφέας ενός εκτενούς δοκιμιακού έργου που εκτείνεται από τον Μακιαβέλι μέχρι τον Παζολίνι και τον Παβέζε, ο κύριος Τσόλκας είναι επίσης Πρόεδρος της Κρατικής Επιτροπής Λογοτεχνικής Μετάφρασης του ελληνικού Υπουργείου Πολιτισμού και μέλος κριτικών επιτροπών γνωστών βραβείων, μεταξύ των οποίων και το Premio Strega. 

Ο Παναγιώτης Τσιαμούρας είναι διδάκτορας Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Καταξιωμένος μεταφραστής και μελετητής, έχει μεταφράσει στα ελληνικά θεμελιώδη κείμενα της σύγχρονης φιλοσοφίας και του 20ού αιώνα, μεταξύ των οποίων ξεχωρίζουν τα έργα του Giorgio Agamben (όπως το Homo Sacer και το L’aperto) καθώς και του Zino Zini. Η ερευνητική του πορεία τον οδήγησε στο να εμβαθύνει στη σκέψη του φιλοσόφου Piero Martinetti και ήταν ακριβώς η ενασχόλησή του με τον Martinetti που τον οδήγησε στη μελέτη και στη νέα ελληνική μετάφραση των Operette morali του Giacomo Leopardi. Παράλληλα με το έργο του Λεοπάρντι, ο κύριος Τσιαμούρας αφιερώνει μεγάλο μέρος της εκδοτικής και δοκιμιακής του δραστηριότητας στο ζήτημα των ζώων, εξεταζόμενο υπό ένα αυστηρά φιλοσοφικό πρίσμα. 

Ο Gregorio Rufini Leopardi συμμετέχει ως επίσημος εκπρόσωπος του Οίκου Leopardi του Recanati, μεταφέροντας την άμεση και θεσμική μαρτυρία της γενέτειρας του ποιητή.