Στο μουσείο της Πόλα Νέγκρι, της πρώτης Πολωνής σταρ του Χόλιγουντ από την Ευρώπη που βρίσκεται λίγα χιλιόμετρα έξω από το Τορούν, στην πόλη Λίπνο όπου γεννήθηκε η Pola Negri, επιβεβαιώνεται πως η ιστορία του κινηματογράφου δεν χρειάζεται πάντα εντυπωσιακά κτίρια για να συγκινήσει αλλά ανθρώπους που πιστεύουν ότι η μνήμη αξίζει να διασωθεί.
Αυτός ο χώρος μνήμης για την Πόλα Νέγκρι, δημιουργήθηκε το 2005 από την τοπική κοινωνία. Δεν διαθέτει αμέτρητα προσωπικά αντικείμενα της μεγάλης σταρ (κάποια μάλιστα είναι σε αντίγραφα) έχει όμως παθιασμένους ανθρώπους με χαλαρές χειραψίες που αφιέρωσαν χρόνια για να αναζητήσουν αρχεία, φωτογραφίες, επιστολές και μαρτυρίες από ολόκληρο τον κόσμο, ώστε να ανασυνθέσουν τη ζωή της γυναίκας που έφτασε από μια μικρή πολωνική πόλη μέχρι το Χόλιγουντ, πριν καλά-καλά το star system ήταν έννοια.
Πως βρεθήκαμε εκεί; Θα σας τα εξηγήσουμε όλα.
Από τον Α. Ρ. Λιζάρδο
Από τα πιο ιδιαίτερα σημεία του φετινού προγράμματος του φεστιβάλ είναι η επίσκεψη στο μουσείο της Πόλα Νέγκρι, στη γενέτειρά της, το Λίπνο της Πολωνίας. Εκεί φυλάσσονται φωτογραφίες, προσωπικά αντικείμενα, επιστολές και σπάνιο αρχειακό υλικό που καταγράφουν την πορεία της γυναίκας που θεωρείται η πρώτη Ευρωπαία ηθοποιός η οποία κατάφερε να γίνει πραγματική σταρ του Χόλιγουντ.
Γεννημένη ως Μπάρμπαρα Απολόνια Χαλούπετς το 1897 (αν και στα γνήσια χαρτιά της αναγράφει άλλη ημερομηνία γέννησης [σας θυμίζει μήπως μια δική μας Εθνική σταρ;]), η Πόλα Νέγκρι έγινε γνωστή αρχικά στον γερμανικό κινηματογράφο μέσα από τις ταινίες του Έρνστ Λούμπιτς. Η επιτυχία τους ήταν τέτοια ώστε η Paramount την κάλεσε στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου εξελίχθηκε σε ένα από τα μεγαλύτερα ονόματα του βωβού κινηματογράφου. Πριν ακόμη εμφανιστούν στο Χόλιγουντ η Γκρέτα Γκάρμπο και η Μάρλεν Ντίτριχ, η Νέγκρι είχε ήδη ανοίξει τον δρόμο για τους Ευρωπαίους ηθοποιούς που ονειρεύονταν διεθνή καριέρα.
Την ξενάγηση πραγματοποίησαν οι Katarzyna Deregowska, Dorota Łańcucka και Małgorzata Ziółkowska, οι οποίες δεν περιορίστηκαν σε μια ιστορική αφήγηση. Μέσα από προσωπικές έρευνες και πολυετή ενασχόληση με το έργο της Νέγκρι, παρουσίασαν μια γυναίκα που διαμόρφωσε η ίδια τη μοίρα της σε μια από τις δυσκολότερες περιόδους της ευρωπαϊκής ιστορίας.
«Η Πόλα γεννήθηκε το 1897, σε μια εποχή συνεχών μετακινήσεων και μεγάλων δυσκολιών. Οι γονείς της είχαν φτάσει και εκείνοι στο Λίπνο αναζητώντας μια καλύτερη ζωή. […] Ο πατέρας της ήταν Σλοβάκος, ο Juraj Halupiec, ενώ η μητέρα της ήταν Πολωνή. Όταν ο πατέρας της συνελήφθη, η μητέρα της πήρε την απόφαση να φύγουν για τη Βαρσοβία, πιστεύοντας πως εκεί η κόρη της θα μπορούσε να αναπτύξει το ταλέντο της. […] Υπήρχε φτώχεια, υπήρχαν ασθένειες, υπήρχε φυματίωση. Ήταν πολύ δύσκολα χρόνια, όμως οι δύο γυναίκες κατάφεραν να βρουν τον δρόμο τους. […] Η Πόλα ξεκίνησε ως χορεύτρια στο Μεγάλο Θέατρο της Βαρσοβίας, όμως τα προβλήματα υγείας δεν της επέτρεψαν να συνεχίσει το μπαλέτο. Έτσι οδηγήθηκε στο θέατρο και λίγο αργότερα στον κινηματογράφο. […] Το στούντιο Sfinks του Aleksander Hertz την έκανε ήδη αστέρι πριν ακόμη φύγει για το Βερολίνο. […] Το 1917 το Βερολίνο τής πρόσφερε καλύτερες συνθήκες. Παρότι η Ευρώπη βρισκόταν στον πόλεμο, η ζωή συνέχιζε και ο κινηματογράφος γνώριζε μία από τις πιο δημιουργικές περιόδους του».
Οι υπεύθυνες του μουσείου στάθηκαν επίσης στη δραματική διαφυγή της από την Ευρώπη κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
«Το 1942 κατάφερε να φύγει από την Ευρώπη με πλοίο μέσω Πορτογαλίας, περιμένοντας υπομονετικά τη σειρά της όπως όλοι οι υπόλοιποι πρόσφυγες. Εκείνη την εποχή δεν υπήρχαν προνόμια. Όλοι περίμεναν ισότιμα».
Φωτό: Α.Ρ.Λιζάρδος
Η δημόσια εικόνα της υπήρξε σχεδόν τόσο διάσημη όσο και οι ταινίες της. Οι σχέσεις της με τον Τσάρλι Τσάπλιν και τον Ρούντολφ Βαλεντίνο (για τον δεύτερο φημολογείται ότι ήταν επικοινωνιακό τρυκ) έγιναν πρωτοσέλιδα, ενώ η παρουσία της στην κηδεία του Βαλεντίνο το 1926 καταγράφηκε ως μία από τις πρώτες μεγάλες στιγμές της κουλτούρας των διασημοτήτων στο Χόλιγουντ.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε και η αναφορά στη σχέση της με τον Charlie Chaplin.
«Ο Τσάρλι Τσάπλιν τη γνώριζε ήδη από το Βερολίνο. Όταν έφτασε στην Αμερική, ήξερε ακριβώς ποια ήταν. Ανάμεσά τους αναπτύχθηκε και ένας σύντομος έρωτας.»
Το ίδιο το μουσείο αποτελεί παράδειγμα του πώς μια μικρή τοπική κοινωνία μπορεί να αποκτήσει διεθνή εμβέλεια.
«Ανοίξαμε αυτόν τον χώρο το 2005 γιατί πιστεύαμε ότι της άξιζε ένα «αξιοπρεπές σπίτι», παρότι δεν είχαμε σχεδόν κανένα προσωπικό της αντικείμενο. […] Σήμερα μας επισκέπτονται άνθρωποι από ολόκληρο τον κόσμο. Η Πόλα συνεχίζει να ενώνει ανθρώπους διαφορετικών χωρών και να μας εμπνέει με τη δυναμική, τη σοφία και το θάρρος της.»
Το μουσείο διοργανώνει επίσης το δικό του φεστιβάλ, εκπαιδευτικά προγράμματα για μαθητές και διαλέξεις, διατηρώντας ζωντανή την ιστορία της ηθοποιού στις νεότερες γενιές.
Κατά τη διάρκεια της ξενάγησης έγινε αναφορά και στη γλωσσομάθειά της. Οι ξεναγοί συνηθίζουν να ρωτούν τους μαθητές πόσες γλώσσες μιλούσε η Νέγκρι, εξηγώντας ότι, παρότι δεν φοίτησε ποτέ σε μια συμβατική σχολική εκπαίδευση, κατάφερε να επικοινωνεί σε πολλές γλώσσες χάρη στη διεθνή της πορεία και στην αδιάκοπη διάθεσή της να μαθαίνει.
Ίσως εδώ είναι η κατάλληλη στιγμή να επιστρέψω στην αρχή της ξενάγησης, όταν ρωτηθήκαμε όλοι για τη χώρα καταγωγής μας για να επιβεβαιωθεί ότι η Πόλα ήταν παντού και πάντα. Υπάρχει όντως λοιπόν μια ελληνική σύνδεση που δεν είναι ιδιαίτερα γνωστή. Λίγες δεκαετίες αργότερα, και συγκεκριμένα στο κύκνειο άσμα της, η Walt Disney Productions επέλεξε την Κρήτη για τα γυρίσματα της ταινίας «The Moon-Spinners» (1964), γνωστής στην Ελλάδα ως «Τα Ίχνη Οδηγούν στην Κρήτη» ή επίσης και ως «Τα κρόσσια του φεγγαριού» (με την Ειρήνη Παπά σε έναν εμβληματικό ρόλο). Η παραγωγή κινηματογράφησε στον Άγιο Νικόλαο, την Ελούντα, την Ιεράπετρα και την Κριτσά, με πρωταγωνίστρια τη Hayley Mills και τον τον Eli Wallach. Για εκατομμύρια θεατές σε όλο τον κόσμο, η Κρήτη έγινε το φυσικό σκηνικό μιας παραγωγής της Disney, σε μια εποχή που το Χόλιγουντ αναζητούσε όλο και συχνότερα αυθεντικές ευρωπαϊκές τοποθεσίες.
Η επίσκεψη στο μουσείο της Πόλα Νέγκρι δεν αποτελεί απλώς μια αναδρομή στη ζωή μιας μεγάλης ηθοποιού. Υπενθυμίζει την εποχή κατά την οποία μια Πολωνή καλλιτέχνιδα κατάφερε να αλλάξει τους κανόνες του Χόλιγουντ και να αποδείξει ότι η διεθνής κινηματογραφική καριέρα δεν ήταν προνόμιο μόνο των Αμερικανών. Ίσως αυτό να είναι και το σημαντικότερο μήνυμα που αφήνει κανείς φεύγοντας από το Λίπνο. Η Πόλα Νέγκρι δεν ανήκει μόνο στην Πολωνία ούτε μόνο στο Χόλιγουντ· ανήκει στην ιστορία του παγκόσμιου κινηματογράφου. Και το μικρό αυτό μουσείο καταφέρνει, με αξιοθαύμαστη αφοσίωση, να θυμίζει ότι πίσω από κάθε θρύλο υπήρξε κάποτε ένα παιδί που γεννήθηκε σε μια μικρή πόλη και τόλμησε να ονειρευτεί έναν ολόκληρο κόσμο. Και όχι μόνο τόλμησε! Και τον χόρεψε, και τον τραγούδησε!
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
