Αγορές προβλέψεων: Όταν οι δασικές πυρκαγιές γίνονται αντικείμενο στοιχηματισμού

Οι πυρκαγιές Eaton και Palisades στοίχισαν τη ζωή σε 31 ανθρώπους καικατέστρεψαν περισσότερα από 16.000 κτίρια. Την ώρα που χιλιάδες κάτοικοι του Λος Άντζελες εγκατέλειπαν τα σπίτια τους για να σωθούν, ορισμένοι επιχειρούσαν να αποκομίσουν οικονομικό όφελος.

Μέσω της Polymarket, της μεγαλύτερης πλατφόρμας αγορών προβλέψεων στον κόσμο, στοιχημάτιζαν για την εξέλιξη των πυρκαγιών: πόσο θα επεκτείνονταν, πόσο θα διαρκούσαν και πόσες καταστροφές θα προκαλούσαν.

Τι είναι οι αγορές προβλέψεων

Οι αγορές προβλέψεων λειτουργούν ουσιαστικά ως πλατφόρμες στοιχημάτων, όπου οι χρήστες ποντάρουν στην έκβαση διαφόρων γεγονότων, όπως εκλογές, αθλητικοί αγώνες, καιρικά φαινόμενα ή διεθνείς εξελίξεις. Οι ερωτήσεις διατυπώνονται συνήθως ως «Ναι» ή «Όχι», ενώ η τιμή κάθε «συμβολαίου» κυμαίνεται από 0 έως 1 δολάριο. Για παράδειγμα, αν ένα συμβόλαιο «Ναι» κοστίζει 50 σεντς, αυτό σημαίνει ότι η αγορά εκτιμά πως το γεγονός έχει πιθανότητα 50% να συμβεί. Οι πλατφόρμες αποκομίζουν κέρδη μέσω προμηθειών επί των στοιχημάτων.

Τον Ιανουάριο του 2025, η Polymarket ανάρτησε σχεδόν 20 διαφορετικά στοιχήματα σχετικά με τις πυρκαγιές στη Νότια Καλιφόρνια. Μεταξύ αυτών:

• Πόσα στρέμματα θα έχει κάψει η Palisades Fire μέχρι την Παρασκευή;
• Θα φτάσει η φωτιά στη Σάντα Μόνικα έως την Κυριακή;
• Πότε θα έχει τεθεί υπό έλεγχο κατά 50%;
• Θα έχουν περιοριστεί οι πυρκαγιές Palisades και Eaton πριν από τον Φεβρουάριο;

Σύμφωνα με το περιοδικό Aeon, οι χρήστες πόνταραν συνολικά 1,2 εκατομμύρια δολάρια σε αυτά τα στοιχήματα.

Φόβοι ότι τα στοιχήματα ενθαρρύνουν τους εμπρησμούς

Καθώς οι αγορές προβλέψεων γνωρίζουν ραγδαία ανάπτυξη και μια νέα αντιπυρική περίοδος ξεκινά στις δυτικές ΗΠΑ, επιζώντες πυρκαγιών αλλά και ειδικοί στη δεοντολογία εκφράζουν φόβους ότι αυτού του είδους τα στοιχήματα επιβραβεύουν την απάθεια απέναντι στην ανθρώπινη τραγωδία- γεγονός που μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε επικίνδυνες συμπεριφορές. Μία από τις μεγαλύτερες ανησυχίες αφορά τον κίνδυνο εμπρησμού. Θεωρητικά, κάποιος που έχει ποντάρει σε μια πυρκαγιά θα μπορούσε να έχει οικονομικό κίνητρο να την προκαλέσει ή να συμβάλει στην εξάπλωσή της.

Σε αντίθεση με άλλες φυσικές καταστροφές, όπως οι τυφώνες ή οι πλημμύρες, μια πυρκαγιά μπορεί να ξεκινήσει ή να ενισχυθεί μέσα σε λίγα λεπτά από ένα μόνο άτομο.

«Συστήματα που συνδέουν οικονομικό όφελος με την εξέλιξη μιας δασικής πυρκαγιάς ενέχουν τον κίνδυνο κατάχρησης, συμπεριλαμβανομένου του εμπρησμού, και δεν συνάδουν με την αποστολή μας», λέει εκπρόσωπος της Δασικής Υπηρεσίας των ΗΠΑ.

Η Αν Σκιτ, διευθύντρια δεοντολογίας στο Κέντρο Εφαρμοσμένης Ηθικής Markkula του Πανεπιστημίου της Σαντα Κλάρα, επισημαίνει: «Φανταστείτε τι θα μπορούσε να κάνει κάποιος με κακόβουλες προθέσεις. Μια αγορά που θα μπορούσε να ενθαρρύνει τέτοιες συμπεριφορές είναι μια επικίνδυνη αγορά».

Προσθέτει μάλιστα ότι πυροσβέστες ή στελέχη διαχείρισης δασών που διαθέτουν εμπιστευτικές πληροφορίες για την πορεία μιας φωτιάς ή τα επιχειρησιακά σχέδια κατάσβεσης θα μπορούσαν να μπουν στον πειρασμό να στοιχηματίσουν, κάτι που θα συνιστούσε κατάχρηση εσωτερικής πληροφόρησης.

Πέρα όμως από τον κίνδυνο εμπρησμών, οι ειδικοί θεωρούν ότι το σημαντικότερο ζήτημα είναι ηθικό.

«Όταν αρχίζεις να στοιχηματίζεις πάνω στον πιθανό θάνατο ή τη δυστυχία κάποιου, ουσιαστικά μειώνεις την αξία που αποδίδεις στην ανθρώπινη ζωή», υπογραμμίζει η Σκιτ.

Μια νέα πλατφόρμα αποκλειστικά για πυρκαγιές

Φέτος, ενόψει μιας ιδιαίτερα δύσκολης αντιπυρικής περιόδου στην αμερικανική Δύση, δημιουργήθηκε μια νέα πλατφόρμα προβλέψεων αποκλειστικά για τις πυρκαγιές στην Καλιφόρνια. Η πλατφόρμα ονομάζεται Wyldfyre και το σλόγκαν της είναι: «Δεν μπορείς να προβλέψεις μια δασική πυρκαγιά. Μπορείς όμως να στοιχηματίσεις πάνω σε αυτήν».

Όπως αναφέρει το περιοδικό WIRED, το ανεξάρτητο μη κερδοσκοπικό περιοδικό High Country News δεν κατάφερε να εξακριβώσει ποιοι βρίσκονται πίσω από την πλατφόρμα ούτε ποιος είναι ο ιδιοκτήτης της διεύθυνσης IP του ιστοτόπου της. Η ιστοσελίδα λειτουργεί με περιορισμένη διαφάνεια, καθώς δεν παρέχει κανένα στοιχείο επικοινωνίας.

Προς το παρόν οι χρήστες μπορούν μόνο να πραγματοποιούν εικονικές συναλλαγές, ωστόσο η δυνατότητα στοιχηματισμού με πραγματικά χρήματα, σύμφωνα με την ιστοσελίδα, θα είναι διαθέσιμη «σύντομα». Η πλατφόρμα υποστηρίζει ότι αποτελεί την πρώτη αγορά προβλέψεων που αποτιμά σε πραγματικό χρόνο τον κίνδυνο πυρκαγιάς ανά πόλη και κομητεία στην Καλιφόρνια. Για τις προβλέψεις αξιοποιεί δεδομένα της NASA και του Εθνικού Διατμηματικού Κέντρου Πυρκαγιών.

Οι αρχές απορρίπτουν τα δεδομένα των αγορών προβλέψεων

Οι υποστηρικτές των αγορών προβλέψεων δηλώνουν ότι η συλλογική γνώση των συμμετεχόντων οδηγεί σε πιο ακριβείς προβλέψεις. Ωστόσο, οι αρμόδιοι φορείς πυρόσβεσης δηλώνουν ότι δεν χρησιμοποιούν τέτοιου είδους δεδομένα.

«Η Δασική Υπηρεσία δεν αξιοποιεί δεδομένα από αγορές προβλέψεων για την εκτίμηση της εξέλιξης των πυρκαγιών, ούτε βασίζεται σε συστήματα που αντιμετωπίζουν τις δασικές πυρκαγιές ως αντικείμενο κερδοσκοπίας», δήλωσε εκπρόσωπος της υπηρεσίας στο High Country News.

«Προτεραιότητά μας είναι η προστασία των πυροσβεστών, των κοινοτήτων και των δημόσιων εκτάσεων και οι αναλυτές πυρκαγιών μας χρησιμοποιούν επικυρωμένη επιστήμη, αποδεδειγμένα εργαλεία πρόβλεψης και δεδομένα από ομοσπονδιακούς εταίρους όπως η Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία, η NOAA και το Εθνικό Διατμηματικό Κέντρο Πυρκαγιών», σημείωσε.

Παρόμοια είναι και η θέση της Cal Fire, της υπηρεσίας δασοπυρόσβεσης της Καλιφόρνιας.

«Η Cal Fire δεν χρησιμοποιεί δεδομένα που προέρχονται από αγορές προβλέψεων για την εξέλιξη των πυρκαγιών ή τη λήψη επιχειρησιακών αποφάσεων, ούτε αξιολογούμε επί του παρόντος αυτό το είδος συστήματος», δήλωσε ο Φίλιπ Σέλεγκε, επικεφαλής του προγράμματος πληροφοριών της Cal Fire.

Σύμφωνα με τον Σέλεγκε, η υπηρεσία χρησιμοποιεί ένα επιστημονικά τεκμηριωμένο μοντέλο πρόβλεψης της συμπεριφοράς των πυρκαγιών, το οποίο ενεργοποιείται μόλις καταγραφεί μια κλήση για πυρκαγιά. Το αυτοματοποιημένο σύστημα συνδυάζει μετεωρολογικές παρατηρήσεις και προγνώσεις, στοιχεία για την καύσιμη ύλη και τη βλάστηση, την τοπογραφία της περιοχής, δεδομένα γεωγραφικής θέσης και πληροφορίες για τους διαθέσιμους πόρους πυρόσβεσης.

«Τα μοντέλα μας βασίζονται στη φυσική και δεν επηρεάζονται από αγορές, στοιχήματα ή συλλογικές προβλέψεις», τονίζει.

Νομοθετικές πρωτοβουλίες για τον περιορισμό των αγορών προβλέψεων

Η ραγδαία ανάπτυξη των αγορών προβλέψεων έχει ήδη κινητοποιήσει πολιτικούς στις ΗΠΑ. Τον Μάρτιο, βουλευτές από τη Γιούτα και την Καλιφόρνια κατέθεσαν ομοσπονδιακό νομοσχέδιο που θα απαγορεύει στοιχήματα σχετικά με τρομοκρατικές ενέργειες, δολοφονίες, πολέμους και άλλες παράνομες δραστηριότητες. Παράλληλα, γερουσιαστής της Καλιφόρνιας πρότεινε νόμο που θα απαγορεύει συμβόλαια στοιχηματισμού σχετικά με τον θάνατο οποιουδήποτε προσώπου.

Η πολιτεία της Μινεσότα έγινε πρόσφατα η πρώτη που απαγόρευσε τη φιλοξενία και διαφήμιση τέτοιων αγορών, αν και όχι τη συμμετοχή σε αυτές. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση προσέφυγε αμέσως κατά της απόφασης, υποστηρίζοντας ότι η πολιτεία υπερέβη τις αρμοδιότητές της. Προς το παρόν, καμία από τις προτεινόμενες νομοθετικές ρυθμίσεις δεν αφορά ρητά τα στοιχήματα για δασικές πυρκαγιές.

Πηγή: WIRED