Ευάγγελος Μπεκιάρης στο ΕΡΤnews: «Η έρευνα δεν είναι αποκομμένη από την καθημερινότητα»

Το Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ) βρίσκεται σε περίοδο έντονης ανάπτυξης, με νέες υποδομές σε διαφορετικές περιοχές της χώρας και δραστηριότητα που εκτείνεται από την Τεχνητή Νοημοσύνη και την ηλεκτροκίνηση έως την αγροτεχνολογία, την κυβερνοασφάλεια και τις τεχνολογίες που μπορούν να έχουν τόσο πολιτική όσο και στρατιωτική χρήση.

Ο Πρόεδρος του ΕΚΕΤΑ, Δρ. Ευάγγελος Μπεκιάρης, μιλά αποκλειστικά στο ΕΡΤnews για τα σχέδια επέκτασης του Κέντρου, τις τεχνολογίες που αναπτύσσονται ήδη σε πραγματικές συνθήκες, την προσπάθεια προσέλκυσης Ελλήνων ερευνητών από το εξωτερικό και τα εμπόδια που εξακολουθούν να δυσκολεύουν τη σύνδεση της έρευνας με την αγορά.

Κύριε Μπεκιάρη, στη ΔΕΘ παρουσιάσατε 12 διαφορετικές τεχνολογίες. Τι θέλατε να δείξετε;

Ότι η έρευνα δεν είναι αποκομμένη από την καθημερινότητα. Πολλές από τις τεχνολογίες που αναπτύσσονται σήμερα μπορούν ήδη να βρουν εφαρμογή στις μεταφορές, την υγεία, την ασφάλεια, τον πολιτισμό και τη λειτουργία των πόλεων.

Παρουσιάσαμε, μεταξύ άλλων, έναν ψηφιακό Σωκράτη που βασίζεται σε μεγάλα γλωσσικά μοντέλα, το ψηφιακό δίδυμο του οδικού δικτύου της Θεσσαλονίκης με πραγματικά δεδομένα κυκλοφορίας, τεχνολογίες για την προστασία κρίσιμων υποδομών και τον εντοπισμό drones, πλατφόρμες κυβερνοασφάλειας, έναν Ψηφιακό Δίδυμο Ασθενούς, ρομπότ, εφαρμογές παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης για την πολιτιστική κληρονομιά και το αυτόνομο όχημα του ΕΚΕΤΑ.

Ο κοινός παρονομαστής είναι ότι αρκετές από αυτές τις τεχνολογίες δεν ανήκουν σε ένα μακρινό μέλλον. Ήδη δοκιμάζονται σε πραγματικές συνθήκες.

Το ΕΚΕΤΑ επεκτείνει την παρουσία του σε όλη τη χώρα. Ποια είναι τα επόμενα βήματα;

Επιδιώκουμε να ενισχύσουμε την ανάπτυξη μέσω της έρευνας και της καινοτομίας σε όλη την Ελλάδα, με έμφαση στην περιφέρεια και στην ευφυή εξειδίκευση κάθε περιοχής.

Ένα από τα νέα μας βήματα είναι το Παράρτημα Αεροπορικών Μεταφορών στο αεροδρόμιο Λυδία της Καβάλας, που καθιστά το ΕΚΕΤΑ έναν από τους λίγους ερευνητικούς φορείς στην Ευρώπη με εγκαταστάσεις μέσα σε πραγματικό αεροδρόμιο. Παράλληλα, προχωρά η ίδρυση δύο νέων Ινστιτούτων, για τον Αθλητισμό και την Ολυμπιακή Κληρονομιά και για την Ηθική στην Επιστήμη.

Μέσα στο έτος αναμένεται επίσης η παράδοση τεσσάρων νέων κτιρίων του Ινστιτούτου Αγροτεχνολογίας στη Λάρισα, συνολικής έκτασης περίπου 2.500 τετραγωνικών μέτρων, καθώς και η έναρξη κατασκευής νέων εγκαταστάσεων στο Thess INTEC.

Στην Πτολεμαΐδα ετοιμάζετε έναν δρόμο που θα φορτίζει ηλεκτρικά οχήματα εν κινήσει. Πώς λειτουργεί;

Ένα από τα βασικά προβλήματα της ηλεκτροκίνησης είναι οι υποδομές φόρτισης. Οι αποστάσεις μεταξύ φορτιστών, οι χρόνοι αναμονής και η διαθεσιμότητά τους δημιουργούν το λεγόμενο «άγχος φόρτισης».

Η επαγωγική φόρτιση μπορεί να είναι στατική, όταν το όχημα φορτίζεται ασύρματα ενώ είναι σταθμευμένο, ή δυναμική, όταν φορτίζεται κατά την κίνησή του.

Στην Πτολεμαΐδα αναπτύσσουμε την πρώτη ολοκληρωμένη υποδομή δυναμικής επαγωγικής φόρτισης στην Ελλάδα και μία από τις πρώτες στην Ευρώπη, σε τμήμα δρόμου μήκους ενός χιλιομέτρου. Θα συμπληρώνεται από στατική φόρτιση σε κινητή μονάδα και από φωτοβολταϊκά πεζοδρόμια που θα μπορούν να φορτίζουν ηλεκτρικά δίτροχα.

Η υποδομή θα λειτουργήσει παράλληλα και ως πεδίο εκπαίδευσης τεχνικών σε μια τεχνολογία που αναμένεται να δημιουργήσει νέες ανάγκες εγκατάστασης και συντήρησης.

Η Ευρώπη επιταχύνει πλέον τις επενδύσεις της στην άμυνα και θέτει ως στόχο την αμυντική ετοιμότητα έως το 2030. Τι σημαίνει αυτή η στροφή για το ΕΚΕΤΑ και τις τεχνολογίες που μπορούν να έχουν τόσο πολιτική όσο και στρατιωτική χρήση;

Έχουμε ήδη σημαντική δραστηριότητα στις λεγόμενες τεχνολογίες διττής χρήσης, δηλαδή σε τεχνολογίες που μπορούν να αξιοποιηθούν τόσο για πολιτικούς όσο και για στρατιωτικούς σκοπούς, καθώς και στα αμυντικά συστήματα. Συμμετέχουμε σε περισσότερα από 20 ενεργά ευρωπαϊκά έργα, τέσσερα από τα οποία συντονίζουμε, καθώς και σε 12 εθνικά έργα.

Σήμερα περίπου το 15% των εσόδων μας προέρχεται από αυτόν τον χώρο. Διαθέτουμε χώρο δοκιμών πιστοποιημένο από τον Ελληνικό Στρατό, συμμετέχουμε με πρωτότυπα συστήματα στην άσκηση «Παρμενίων», τη μεγάλη διακλαδική άσκηση των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, και έχουμε βιομηχανικά συμβόλαια με μεγάλες ευρωπαϊκές εταιρείες.

Εκτιμούμε ότι το συγκεκριμένο πεδίο μπορεί να φτάσει έως και το 35% των εσόδων μας μέσα στην επόμενη τριετία.

Εκτός από την άμυνα και την κυβερνοασφάλεια, δραστηριοποιείστε και σε εντελώς διαφορετικά πεδία. Ας ξεκινήσουμε από την αγροτεχνολογία. Τι μπορεί να προσφέρει το νέο θερμοκήπιο στην ελληνική γεωργία;

Το πρότυπο θερμοκήπιο του ΕΚΕΤΑ συνδυάζει έρευνα στη φυτική παραγωγή και την υδροπονία με κλιματικά μοντέλα και εργαστηριακές αναλύσεις. Μπορούμε να προσομοιώσουμε τις σημερινές και μελλοντικές κλιματικές συνθήκες διαφορετικών περιοχών και, μαζί με στοιχεία για το έδαφος και το νερό, να εξετάσουμε ποιες καλλιέργειες θα είναι βιώσιμες και οικονομικά αποδοτικές.

Στόχος είναι αυτή η γνώση να χρησιμοποιηθεί τόσο από τους παραγωγούς όσο και από την Πολιτεία για πιο στοχευμένες αγροτικές πολιτικές. Όταν το θερμοκήπιο τεθεί σε πλήρη λειτουργία, θα προχωρήσουμε σε συνεργασίες με αγροτικούς συνεταιρισμούς και το αρμόδιο υπουργείο.

Και στην Αλεξανδρούπολη; Σε ποιες επιστημονικές και τεχνολογικές θεματικές θα εστιάσει το νέο Παράρτημα του ΕΚΕΤΑ;

Το νέο Παράρτημα, που θα στεγαστεί σε χώρους που έχει παραχωρήσει ο Δήμος Αλεξανδρούπολης, θα εστιάσει αρχικά στις μεταφορές. Σχεδιάζουμε συνεργασία με το λιμάνι, το αεροδρόμιο, τον σιδηρόδρομο και την Εγνατία Οδό για τη δημιουργία ενός διασυνδεδεμένου συστήματος μεταφορών ανθρώπων και εμπορευμάτων.

Παράλληλα, θα αναπτυχθούν δράσεις στην Ιατρική Ακριβείας με ανωνυμοποιημένα δεδομένα, στις εναλλακτικές μορφές ενέργειας, όπως το υδρογόνο, καθώς και εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης και ρομποτικής στη Γεωργία Ακριβείας.

Στην άλλη άκρη της Ελλάδας, στη Χάλκη, έχετε δημιουργήσει ένα Διαδραστικό Πάρκο Τεχνολογιών για Πράσινα Νησιά. Ποιες τεχνολογίες εφαρμόζονται εκεί και τι μπορούν να προσφέρουν στα ελληνικά νησιά;

Στη Χάλκη δημιουργήσαμε ένα Διαδραστικό Πάρκο Τεχνολογιών για Πράσινα Νησιά, σε έναν χώρο τεσσάρων στρεμμάτων που προηγουμένως χρησιμοποιούνταν ως χώρος απορριμμάτων.

Εκεί εφαρμόζονται και δοκιμάζονται ελληνικές τεχνολογίες για την ενέργεια, τις μεταφορές, την ύδρευση, τη διαχείριση απορριμμάτων, τον τουρισμό και την αλιεία: από συστήματα ανταλλαγής ενέργειας μεταξύ ηλεκτρικών οχημάτων και δικτύου και τεχνολογίες επιτήρησης υποδομών έως εφαρμογές εικονικής πραγματικότητας και εργαλεία για την προστασία της θαλάσσιας ζωής.

Το σημαντικό είναι ότι δεν πρόκειται απλώς για έκθεση τεχνολογίας. Οι εφαρμογές δοκιμάζονται σε ένα πραγματικό νησί, ώστε να φανεί ποιες μπορούν να αξιοποιηθούν ευρύτερα στα ελληνικά νησιά.

Με όλες αυτές τις δραστηριότητες και τη συνεχή διεύρυνση του ΕΚΕΤΑ, μπορεί τελικά το Κέντρο να συμβάλει ουσιαστικά στην επιστροφή Ελλήνων ερευνητών από το εξωτερικό;

Το ΕΚΕΤΑ προσφέρει σύγχρονες τεχνολογικές υποδομές, υψηλού επιπέδου ερευνητικό περιβάλλον και ανταγωνιστικές αποδοχές. Αυτό επιτρέπει σε νέους επιστήμονες να παραμείνουν στην Ελλάδα και δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε άλλοι να επιστρέψουν.

Έχουμε ήδη προσελκύσει Έλληνες επιστήμονες της διασποράς και ενισχύουμε αυτή την προσπάθεια μέσω της πρωτοβουλίας Brain Regain, συνεργασιών με ελληνοαμερικανικούς φορείς και του ανοίγματος γραφείων στις Βρυξέλλες και τη Νέα Υόρκη, ενώ σχεδιάζεται και επιχειρηματική αποστολή στην Αυστραλία.

Με περισσότερους από 1.700 ερευνητές και παρουσία σε επτά περιφέρειες και 15 δήμους, έχουμε πράγματι το κρίσιμο μέγεθος για να συγκρατούμε και να προσελκύουμε ερευνητικό προσωπικό στην Ελλάδα.

Ποιο είναι σήμερα το βασικότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η έρευνα στην Ελλάδα;

Η χρηματοδότηση της έρευνας στην Ελλάδα, παρότι αυξάνεται, εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά του ευρωπαϊκού μέσου όρου, όπως και οι αμοιβές. Ωστόσο, το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η γραφειοκρατία.

Όταν επιχειρείς κάτι πραγματικά καινοτόμο, βρίσκεσαι συχνά αντιμέτωπος με πολύπλοκο νομικό πλαίσιο, αργές αδειοδοτήσεις και επικαλυπτόμενες αρμοδιότητες.

Γι’ αυτό έχουμε προτείνει στο υπουργείο Ανάπτυξης ένα ειδικό πλαίσιο για ερευνητικές και πιλοτικές δράσεις, με απλούστευση και επιτάχυνση των διαδικασιών.

Υπάρχει και ένα δεύτερο στοίχημα: η σύνδεση της έρευνας με την αγορά. Συνεργαζόμαστε ήδη με πολλές ελληνικές επιχειρήσεις, κυρίως μεγάλες. Το ζητούμενο είναι να επεκταθεί αυτή η συνεργασία στον πολύ μεγαλύτερο όγκο των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

Μπορεί από το ΕΚΕΤΑ να προκύψει ένα παγκόσμιο ελληνικό deep-tech success story;

Είναι πολύ δύσκολο να προβλέψει κανείς ποια από τις τεχνολογίες που αναπτύσσονται στο ΕΚΕΤΑ θα εξελιχθεί σε μεγάλη διεθνή επιτυχία. Διαθέτουμε περίπου 40 πατέντες και 22 εταιρείες-τεχνοβλαστούς, δηλαδή εταιρείες που δημιουργήθηκαν για να αξιοποιήσουν εμπορικά τεχνολογίες και ερευνητικά αποτελέσματα του ΕΚΕΤΑ. Η καθεμία από αυτές βασίζεται σε καινοτόμες εφαρμογές και εργαλεία που έχουν αναπτυχθεί σε διαφορετικά πεδία.

Και, ακόμη κι αν γνώριζα ποια έχει τις μεγαλύτερες πιθανότητες, δεν θα μπορούσα να το αποκαλύψω πρόωρα!