«Ο τελευταίος σου χορός – τα κύματα»: Το συγκλονιστικό αντίο στη Μαργαρίτα Παπανδρέου – ertnews.gr

Σε κλίμα ιδιαίτερης συγκίνησης τελέστηκε στο Α’ Νεκροταφείο η πολιτική κηδεία της Μαργαρίτας Παπανδρέου, η οποία έφυγε από τη ζωή το πρωί της Παρασκευής 18 Σεπτεμβρίου, σε ηλικία 103 ετών.

Τη Μαργαρίτα Παπανδρέου αποχαιρέτησαν η οικογένειά της, τα παιδιά και τα εγγόνια της, φίλοι και πλήθος βουλευτών, στελεχών, πρώην υπουργών και ιστορικών στελεχών του ΠΑΣΟΚ, αλλά και πολιτικά πρόσωπα από άλλους χώρους. Τους επικήδειους εκφώνησαν οι γιοι της, Γιώργος, Νίκος και Ανδρέας (Αντρίκος), τα εγγόνια της, Μαργαρίτα Παπανδρέου και Κωστής Κατσανέβας, η Άννα Διαμαντοπούλου εκ μέρους του ΠΑΣΟΚ και η στενή φίλη και συνοδοιπόρος της εκλιπούσας, Φωτεινή Σιάνου.

Στέφανα απέστειλαν μεταξύ άλλων ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης, ο οποίος βρισκόταν εκτός Αθηνών σε έκτακτη οικογενειακή υποχρέωση, ο υφυπουργός παρά τω πρωθυπουργό, Αθανάσιος Κοντογεώργης, ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας ο οποίος ήταν και μεταξύ των παρευρισκόμενων, ο ΣΥΡΙΖΑ και η πρόεδρός του, Ρένα Δούρου, ο Σύνδεσμος Ελλήνων Επιστημόνων, η Ένωση Γυναικών Ελλάδας με την αφιέρωση: «καλό ταξίδι αγαπητή μας πρόεδρε».

Μεταξύ εκείνων που βρέθηκαν στο Α’ Νεκροταφείο για να αποχαιρετήσουν τη Μαργαρίτα Παπανδρέου και να συλλυπηθούν την οικογένεια της, πέραν των δεκάδων φίλων, συγγενών και στελεχών από όλες τις γενεές του ΠΑΣΟΚ, ήταν και ο πρόεδρος της Βουλής, Νικήτας Κακλαμάνης, η Ντόρα Μπακογιάννη και ο υπουργός Εσωτερικών, Θεόδωρος Λιβάνιος.

Οι επικήδειοι

Στον σύντομο αποχαιρετισμό του στην μητέρα του, ο Γιώργος Παπανδρέου ευχαρίστησε θερμά εκ μέρους όλης της οικογένειας για την παρουσία όλων «για να αποχαιρετήσουμε τη Μαργαρίτα μας», αναφέροντας ότι «η μάνα μας, η Μαργαρίτα, δεν γεννήθηκε Ελληνίδα. Έγινε Ελληνίδα. Αγάπησε βαθιά την Ελλάδα, την υπηρέτησε και αγωνίστηκε γι’ αυτήν». Πάνω απ’ όλα, συνδέθηκε με τις Ελληνίδες που την υιοθέτησαν, την αγκάλιασαν και στάθηκαν δίπλα της στους κοινούς αγώνες για την ισότητα, την αξιοπρέπεια, την απελευθέρωση και την ειρήνη». «Αν μας παρακολουθεί σήμερα, είμαι βέβαιος πως χαμογελά. Για τη συγκινητική συμπαράσταση προς την οικογένειά μας και για τα τόσα μηνύματα αγάπης και σεβασμού προς την ίδια και τους αγώνες της. Μηνύματα από την Ελλάδα και από όλον τον κόσμο, ιδιαίτερα από τις γυναίκες στην Κύπρο, την Τουρκία και τη Μέση Ανατολή, με τις οποίες πορεύτηκε για την ειρήνη», πρόσθεσε.

Με τη σειρά που έλαβαν τον λόγο, η Άννα Διαμαντοπούλου μίλησε για τη δράση της Μαργαρίτας Παπανδρέου που γύριζε όλη τη χώρα, παντού, και καθόταν γύρω από τραπέζια με αγρότισσες, εργάτριες, επαγγελματίες, επιστήμονες, νοικοκυρές, με γυναίκες από κάθε κοινωνική τάξη και κάθε γενιά, ακούγοντάς τις και καλώντας τις να οργανωθούν, να διεκδικήσουν, να πάρουν τη ζωή τους στα χέρια τους. «Μία από αυτές τις γυναίκες ήμουν κι εγώ. Είναι πολλές από τις γυναίκες που βρίσκονται σήμερα εδώ. Είναι όλες εκείνες που αυτές τις ημέρες κατέκλυσαν τα μέσα ενημέρωσης με τις προσωπικές τους αναμνήσεις», σημείωσε η κ. Διαμαντοπούλου, τονίζοντας: «Εκ μέρους του ΠΑΣΟΚ και του προέδρου, Νίκου Ανδρουλάκη, αποχαιρετούμε σήμερα τη Μαργαρίτα Παπανδρέου. Τη γυναίκα που άφησε τη σφραγίδα της στη μεγαλύτερη αλλαγή που έγινε ποτέ στη χώρα για τις γυναίκες και, επομένως, για ολόκληρη την ελληνική κοινωνία».

Όπως επεσήμανε, η Μαργαρίτα Παπανδρέου, πλαισιωμένη από μερικές από τις σημαντικότερες γυναίκες της εποχής, ιδρύει και οργανώνει την Ένωση Γυναικών Ελλάδας, που έμελλε να αφήσει βαθύ αποτύπωμα στην πολιτική και κοινωνική ζωή της χώρας, «μια λαϊκή γυναικεία οργάνωση που ένωσε διαφορετικές γενιές». Υπογράμμισε ότι «η Ένωση Γυναικών Ελλάδας μετέφερε στην ελληνική πολιτική σκηνή και στο ΠΑΣΟΚ τα μεγάλα ζητήματα του ευρωπαϊκού και αμερικανικού φεμινιστικού κινήματος» και πως «το ΠΑΣΟΚ δέχθηκε μια ισχυρή ένεση φεμινισμού, μαχητικότητας και διεκδίκησης». Περιέγραψε τη «μικρή επανάσταση» που συντελέστηκε μέσα στο κόμμα και από εκεί μεταφέρθηκε στην κοινωνία: «Το νέο Οικογενειακό Δίκαιο κατάργησε την προίκα, καθιέρωσε την ισότητα των συζύγων και την κοινή γονική μέριμνα και έδωσε στη γυναίκα το δικαίωμα να διατηρεί το επώνυμό της. Κατοχυρώθηκαν η ίση αμοιβή και η ισότητα στην εργασία, οι γονικές άδειες, η προστασία της εγκύου και το δικαίωμα της γυναίκας να αποφασίζει για το σώμα της. Δεν άλλαξαν απλώς κάποιοι νόμοι. Άλλαξε η θέση της γυναίκας στην οικογένεια, στην εργασία και στην κοινωνία». Είπε ότι ήταν η μεγαλύτερη αλλαγή που έγινε ποτέ, από την ίδρυση του ελληνικού κράτους, για τις γυναίκες και σε αυτήν την αλλαγή η συμβολή της Μαργαρίτας Παπανδρέου ήταν καθοριστική. Ανέφερε ότι «οι αντιδράσεις και οι επιθέσεις ήταν πολλές, έντονες και συχνά χυδαίες» και πως «η ζωή της υπήρξε λαμπερή και συγκλονιστική, αλλά και πολύ δύσκολη», ότι «πέρασε μέσα από τη δικτατορία, τη Μεταπολίτευση, τις μεγάλες νίκες και τις δραματικές ήττες, τις ευτυχισμένες και τις πιο οδυνηρές στιγμές και τις αντιμετώπισε πάντοτε με απαράμιλλη αξιοπρέπεια».

Η κ. Διαμαντοπούλου σημείωσε ότι στη δική της πορεία στην Ευρώπη συνάντησε πολλές φορές το όνομά της σε αναφορές για την πρωτοπορία του φεμινιστικού και του ειρηνιστικού κινήματος. Τόνισε ότι η Μαργαρίτα Παπανδρέου έβαλε τις βάσεις ώστε οι νεότερες γυναίκες να θεωρούν σήμερα αυτονόητα πολλά από εκείνα για τα οποία εμείς χρειάστηκε να αγωνιστούμε, για να επισημάνει ότι «ο αγώνας, όμως, δεν έχει ολοκληρωθεί» και πως η νέα γενιά οφείλει να συνεχίσει. «Αποχαιρετούμε σήμερα τη Μαργαρίτα. Τη Μαργαρίτα της μεγάλης Αλλαγής για τις γυναίκες της Ελλάδας», υπογράμμισε μεταξύ άλλων.

Η Φωτεινή Σιάνου αναφέρθηκε στην αγάπη της Μαργαρίτας Παπανδρέου για την οικογένειά της -«η συγκολλητική ουσία της οποίας υπήρξες πάντα εσύ»-, το έργο της, «τον βαθύ έρωτά σου για τον Ανδρέα από την αρχή μέχρι το τέλος», την αγάπη της για την Ελλάδα και τους αγώνες για την ισότητα των φύλων και των γυναικών, τους αγώνες για την ειρηνική επίλυση των συγκρούσεων. «Σκέφτομαι πόσο δύσκολα ήταν όλα αυτά, πόσο μεγάλη διαδρομή απ’ τη θεωρία στην πράξη, πόσο μεγάλη απόσταση απ’ τις αποφάσεις στην εφαρμογή», συνέχισε κάνοντας μνεία στην αποφασιστικότητα που είχε για να δημιουργηθεί κίνημα που θα παλέψει όλα αυτά, «πόση έμπνευση και δύναμη για να κινητοποιήσει σε δύσκολους καιρούς γυναίκες από διαφορετικούς πολιτικούς χώρους ώστε ενωτικά να παλέψουμε μαζί σου». «Ήσουν πάντα για τα μικρά και για τα μεγάλα. Για το ατομικό και συλλογικό, για να στηρίξεις μια οικογένεια με τη φυσική σου παρουσία ταξιδεύοντας ώρες μακριά από την Αθήνα, να κάνεις καμπάνια εναντίον του πολέμου στο Ιράκ παίρνοντας ένα αεροπλάνο γεμάτο ανθρώπους της ειρήνης, πετώντας ενάντια σε κάθε απαγόρευση και εμπόδιο, να οργανώσεις την επίλυση των διαφορών με τις φεμινίστριες της ειρήνης, φίλες και αδερφές απ’ την Τουρκία». Σημείωσε ότι από την Παρασκευή το πρωί την έχουν πάρει πολλοί άνθρωποι τηλέφωνο, άντρες και γυναίκες από όλη την Ελλάδα, την Τουρκία και την Κύπρο για να εκφράσουν τα συλλυπητήριά τους. Μεταξύ άλλων, είπε ότι «η Μαργαρίτα αδικήθηκε γιατί οι αντίπαλοι φωνασκούσαν δυνατά για να καλύψουν τη φωνή της ταπεινότητας και της σύνεσης» και πως «η Μαργαρίτα αγωνίστηκε για την ισότητα των φύλων, τη χειραφέτηση των γυναικών, την ειρήνη και την ειρηνική επίλυση των διαφορών στην Κύπρο, στο Ιράκ, στην Παλαιστίνη, σε ολόκληρο τον κόσμο». Τόνισε ότι ήταν δείγμα ανθρώπου που χρησιμοποίησε τη δύναμη της για το καλό της ανθρωπότητας και εκτίμησε ότι απέναντι στις σημερινές προκλήσεις εκείνη θα έλεγε ότι η μάχη θα κερδηθεί μέσα από την ενημέρωση των νέων και τη συμμετοχή των νέων γυναικών στις οργανώσεις.

Μιλώντας επί προσωπικού, ο Νίκος Παπανδρέου θυμήθηκε πόσα πέρασαν μαζί, εξιστορώντας: «Το βράδυ της χούντας, θυμάμαι πώς κυνήγησες το στρατιωτικό φορτηγό στο οποίο είχαν βάλει τον Ανδρέα. Ξυπόλυτη χωρίς την αίσθηση ότι πατούσες σπασμένα γυαλιά. Ήσουν σίγουρη ότι τον πήγαιναν για εκτέλεση. Τότε σου έπιασα το χέρι. Ήμουν μόλις δέκα, και σου είπα μην το κυνηγάς, θα ζήσει. Ηρέμησες και γυρίσαμε σπίτι. Περιέργως, μου εκμυστηρεύτηκες πολλά χρόνια αργότερα ότι με είχες πιστέψει. Μάλλον από τότε ξεκίνησε η ιδιαίτερη σχέση που είχαμε, μητέρας και γιου».

Ο κ. Παπανδρέου επεσήμανε ότι την ακολουθούσε μια άσβεστη νεότητα που ξεκινούσε από το μυαλό της και κατέληγε στην καρδιά της. «Πόσες φορές δεν ερχόμασταν όλοι μας για πολιτικές και προσωπικές συμβουλές; Ήσουν μια γαλήνη στην φουρτούνα», είπε και εκμηστυρεύτηκε ότι μια προσωπική κουβέντα της τον επηρέασε βαθιά: « Ήταν αρχές της δεκαετίας του 2000. Με βρήκες στον καναπέ, αμίλητο και κατσουφιασμένο. Με ταλαιπωρούσε ένας επίπονος χωρισμός. “Στην επόμενή σου σχέση”, μου είπες, “να το κλείσεις το μαγαζί. Να μην υπάρξει μεθεπόμενη. Ο κάθε χωρισμός πονάει, βασανίζει, δημιουργεί ενοχές. Ο χωρισμός παίρνει κι ένα κομμάτι από την ψυχή σου. Πόσα κομμάτια θα κόψεις ακόμη; Αν συνεχίσεις έτσι, δεν θα σου μείνει τίποτα». «Η επόμενη σχέση οδήγησε στον γάμο μου με την Αλεξία. Η νύφη που σε αγκάλιασε σφιχτά, άλλωστε γνώριζες το ιδιαίτερο της φως από τότε που ήταν μικρό κορίτσι. Έσμιξαν έτσι δυο κουλτούρες: Η θερμή Ελληνίδα με το μπρίο και τη φασαρία και η κάπως αποστασιοποιημένη Αμερικανίδα με το χιούμορ και τη σοφία», πρόσθεσε.

«Λίγα χρόνια μετά τον θάνατο του Ανδρέα, είχαμε καθίσει στο σαλόνι στο Καστρί. Είχες βάλει κάντρι μουσική. Και συγκεκριμένα, τη Ντόλι Πάρτον που ήταν αγαπημένη σου. Όταν έφευγα, γύρισα στιγμιαία να δω πώς ήσουν, εκεί που σε άφηνα. Και ξαφνιάστηκα. Είχες σηκωθεί και χόρευες. Μόνη σου. Ίσως έτσι πολεμούσες όλα όσα σε βασάνιζαν. Ίσως φανταζόσουν ότι χόρευες ακόμη με τον Ανδρέα, που τον είχες ερωτευτεί στη μακρινή Αμερική, την πρώτη φορά που χορέψατε μαζί, στα τέλη της μυθικής δεκαετίας του 1940», υπογράμμισε ο Νίκος Παπανδρέου και ολοκλήρωσε τον επικήδειό του λέγοντας: «Αύριο θα σε σκορπίσουμε στην αγαπημένη σου θάλασσα του Αιγαίου. Ο τελευταίος σου χορός – τα κύματα».

«Η μητέρα μας ήταν το κέντρο του κόσμου μας. Το σημείο αναφοράς μας, ο άνθρωπος που μας κρατούσε όλους ενωμένους», είπε ο Ανδρέας (Αντρίκος) Παπανδρέου. Ανέφερε ότι «για πολλούς η Μαργαρίτα ήταν μια δημόσια προσωπικότητα και ένα πρότυπο. Αγωνίστηκε με επιμονή και θάρρος για τη δικαιοσύνη, την ισότητα και την ειρήνη, ως μητέρα, σύντροφος, συγγραφέας, ομιλήτρια, οργανώτρια και ακτιβίστρια». Σημείωσε ότι «έμοιαζε πάντα να βιάζεται να κάνει κάτι ακόμα, να προσφέρει κάτι περισσότερο, να αλλάξει έναν κόσμο που συχνά αντιστεκόταν στην αλλαγή», συμπληρώνοντας πως «οι αξίες για τις οποίες αγωνιζόταν δημόσια ήταν ίδιες με τις οποίες μάς μεγάλωσε: Αγάπη, συμπόνια, φιλία, εμπιστοσύνη, σεβασμός, αξιοπρέπεια, και πάθος για τη ζωή». Ο ίδιος τόνισε ως μητέρα τούς έδινε απλόχερα την ζεστασιά και την αγάπη της, ήταν ο άνθρωπος στον οποίο μπορούσαν να εκμυστηρευτούν τα πιο προσωπικά τους θέματα και «μας μάθαινε συχνά χωρίς πολλά λόγια πώς να ζούμε, πώς να φερόμαστε στους άλλους και πώς να ξεχωρίζουμε το σωστό από το λάθος». Ο κ. Παπανδρέου εξιστόρησε ένα μικρό περιστατικό που, όπως είπε, δείχνει πόσο φυσικά ενώνονταν η δημόσια και η ιδιωτική Μαργαρίτα: «Στο σπίτι μας οι δουλειές μοιράζονταν σε όλους, αγόρια και κορίτσια. Κάποτε, σε μια προεκλογική περιοδεία σε ένα χωριό, μας κάλεσαν για φαγητό. Όταν τελειώσαμε σηκώθηκα αυθόρμητα, μάζεψα τα πιάτα και τα πήγα στην κουζίνα. Θυμάμαι, ακόμη, την έκπληξη στα πρόσωπα των γύρω μας. Για μένα, όμως, ήταν απολύτως φυσικό. Οι αξίες της είχαν γίνει, χωρίς καν να το καταλάβουμε, μέρος της καθημερινότητάς μας».

Ακόμη, επεσήμανε ότι η μητέρα τους είχε έναν μοναδικό τρόπο να κάνει ακόμα και τα δύσκολα πιο ανάλαφρα με το χιούμορ, το γέλιο, «σαν να ένιωθε ότι είχε κι αυτήν την αποστολή, να μας βοηθάει να αντέχουμε χωρίς να χάνουμε τη χαρά της ζωής». Μίλησε για το «ανεπανάληπτο» χιούμορ της και εξέφρασε τη βαθιά υπερηφάνεια τους για εκείνη, «όχι μόνο για όσα πέτυχε, αλλά κυρίως για τον άνθρωπο που ήταν». Αποχαιρετώντας τη μητέρα του σε πιο προσωπικό τόνο υπογράμμισε: «Μαμά, μας έμαθες να αγαπάμε, να αντέχουμε, να αναγνωρίζουμε τα λάθη μας, να στεκόμαστε δίπλα στους άλλους και να μην ξεχνάμε τι έχει πραγματικά αξία στη ζωή. Και πάνω απ’ όλα, μας έμαθες να αγαπάμε τη ζωή και να νοιαζόμαστε βαθιά για τους ανθρώπους. Αυτό θα προσπαθήσουμε να κρατήσουμε ζωντανό μέσα μας. Ακόμη δεν ξέρουμε πώς κατάφερες να δώσεις τόσα σε τόσους ανθρώπους και συγχρόνως να κάνεις εμάς να νιώθουμε ότι τα είχαμε όλα. Σ’ ευχαριστούμε μαμά, σ’ αγαπάμε».

Ο εγγονός της Μαργαρίτας Παπανδρέου, Κωστής Κατσανέβας περιέγραψε αρχικά πώς πληροφορήθηκε και πώς βίωσε την είδηση του θανάτου της γιαγιάς του -«ένα τηλεφώνημα που ελπίζεις να μην έρθει ποτέ»- την ώρα που όλοι γύρω του λάμβαναν την ίδια ειδοποίηση στα κινητά τους. Ανέφερε ότι την Παρασακευή, όλη την ημέρα, άκουγε ποια ήταν η Μαργαρίτα και πως ό,τι και αν πουν για τη δράση της και τη δημόσια παρουσία της, «ήταν πολλά περισσότερα. Ήταν μητέρα. Ήταν άνθρωπος, σαν κι εμένα, σαν κι εσάς. Ήταν η γιαγιά μου. Η γιαγιά μου η Μαργαρίτα ήταν η διοργανώτρια και ο συνδετικός κρίκος της οικογένειας. Το σημείο αναφοράς όλων μας». Εξιστόρησε ότι «οργάνωνε τα οικογενειακά μας δείπνα λες και ήταν τοπική οργάνωση της ΕΓΕ. Καθόμασταν στο τραπέζι, έλεγε “έχω μια ανακοίνωση”, σηκωνόταν και αυτοσαρκαζόταν. Ο θείος ο Ανδρέας, το μεγαλύτερο πειραχτήρι που έχετε γνωρίσει, την πείραζε με έναν τρόπο τόσο δικό τους, τόσο αληθινό και πεθαίναμε όλοι στα γέλια. Μιλούσαμε για την επικαιρότητα και τα πολιτικά, και είχε τέτοια κρίση. Ξέρετε, πολύς κόσμος νομίζει ότι επειδή έχει πολιτική γνώμη έχει και πολιτική κρίση. Από τη γιαγιά έμαθα ότι τα δύο διαφέρουν». Και συνέχισε: «Την ίδια κρίση την είχε για εμάς. Δεν χρειαζόταν να της πεις τίποτα. Σε κοίταζε και ήξερε ποιος ήταν ερωτευμένος, ποιος αγχωμένος, ποιος ήθελε τι… Βλέπετε, ήμασταν μια οικογένεια σε ένα τραπέζι, όπως κάθε άλλη. Κοροϊδευόμασταν, λέγαμε τα προσωπικά μας, τις σχέσεις μας, τα άγχη μας, και τσακωνόμασταν. Ήταν ό,τι πιο όμορφο, ήταν δικό μας. Σήμερα αναρωτιέμαι ποιος θα μας οργανώνει τα οικογενειακά τραπέζια…». «Τη γιαγιά μου την έλεγαν Μαργαρίτα. Είχε το όνομα ενός λουλουδιού. Ενός λουλουδιού που, στα δικά μου μάτια, δεν έχασε ποτέ τα πέταλά του. Μόνο σήμερα, φεύγοντας μοιάζει να μας χαρίζει μερικά…», είπε, μεταξύ άλλων, και θυμήθηκε ότι κάποτε, όταν ήταν μικρός, τη ρώτησε: «”Εσύ δεν έχεις δεύτερο όνομα; Όλοι έχουν” και μου απάντησε: “Το όνομά μου είναι Μαργαρίτα. Και το δικό σου είναι Κωστής. Και είναι αρκετό”. Τότε δεν κατάλαβα πόσα μου είχε πει. Σήμερα καταλαβαίνω. Πόση δύναμη χωράει σε ένα όνομα. Πόση αξιοπρέπεια, πόση ελευθερία…».

Στον δικό της αποχαιρετισμό στην «αγαπημένη γιαγιά» της, Μαργαρίτα, η εγγονή της Μαργαρίτα Παπανδρέου, τόνισε: «Για τον κόσμο ήσουν η Μαργαρίτα Παπανδρέου, μια δυνατή γυναίκα που αγωνίστηκε για την ειρήνη μεταξύ των λαών και για τα δικαιώματα των γυναικών. Ένας αγώνας που παραμένει σήμερα επίκαιρος όσο ποτέ. Εκείνη που μου έλεγε πως εμείς οι γυναίκες πρέπει να αλληλοστηριζόμαστε, να μη σαμποτάρουμε η μία την άλλη». Όπως σημείωσε, για εκείνη ήταν η γιαγιά της, δυναμική και ευαίσθητη. «Με ρωτούσες για τη δουλειά μου και αν είμαι ευτυχισμένη. Δεν ήσουν η κλασική γιαγιά. Ήσουν μια γιαγιά που μας παρακινούσε να αμφισβητούμε, να αναρωτιόμαστε, να σκεφτόμαστε, να εξελισσόμαστε. Και πάνω απ’ όλα, να χορεύουμε», επεσήμανε προσθέτοντας πως η αγαπημένη γιορτή της γιαγιά της ήταν η Ημέρα των Ευχαριστιών: «Χαιρόσουν να μας έχεις όλους μαζί. Θυμάμαι τα μεγάλα τραπέζια, που κρατούσαν ώρες, με συζητήσεις για την πολιτική και τις κοινωνικές αδικίες, αλλά και με χιούμορ και γέλια. Και στο τέλος, χορός». Επίσης, είπε ότι αγαπούσε τη θάλασσα όσο τίποτα, για να συμπληρώσει: «Ελπίζω εκεί που πας να κολυμπάς, να την αγναντεύεις, να διαβάζεις και να γράφεις. Να ακούς τους αγαπημένους σου Elvis και Frank Sinatra, αλλά και την Billie Holiday, μια γυναίκα που, μέσα από τη φωνή της, τολμούσε να ακουστεί σε έναν κόσμο που συχνά ήθελε τις γυναίκες σιωπηλές. Κι εγώ θα ακούω το “I’ll Be Seeing You” και θα σε θυμάμαι. Σαν μια υπόσχεση πως θα σε ξαναβρίσκω σε όσα αγαπούσες. Σ’ αγαπώ».