Ο Δημήτρης Τζιβελέκης μίλησε στην ΕΡΤ Βόλου, στην εκπομπή του Γιάννη Ξυνόπουλο, για τις 13 ανθρώπινες ιστορίες του νέου βιβλίου του και την ανάγκη να ξαναβρούμε την ελπίδα. Οι άνθρωποι που συναντάμε κάθε μέρα στον δρόμο, στη δουλειά, σε ένα ταξίδι. Μια κουβέντα που ακούστηκε τυχαία, μια φωτογραφία, ένα πρόσωπο που για λίγα λεπτά μπήκε στη ζωή μας και ύστερα χάθηκε. Από αυτά τα μικρά, συχνά απαρατήρητα υλικά της καθημερινότητας γεννήθηκε «Το Σύμπαν που έγερνε λίγο», το νέο βιβλίο του δημοσιογράφου και συγγραφέα Δημήτρη Τζιβελέκη, που παρουσιάζεται σήμερα το βράδυ στο 54ο Φεστιβάλ Βιβλίου στο Πεδίον του Άρεως. Λίγες ώρες πριν από την παρουσίαση, μίλησε για τις ιστορίες του βιβλίου, για τη δημοσιογραφία που τον έμαθε να παρατηρεί, για τους ανθρώπους που βρέθηκαν στον δρόμο του και τελικά έγιναν λογοτεχνικοί ήρωες, αλλά και για την ελπίδα που, όπως λέει, θέλει να αφήσει στον αναγνώστη.
Ένα σύμπαν που γέρνει, αλλά στο τέλος στέκει
Ο τίτλος είναι παράξενος, σχεδόν παιχνιδιάρικος, αλλά πίσω του βρίσκεται η κεντρική ιδέα ολόκληρου του βιβλίου. «Κάθε μια ιστορία εδώ είναι ένα μικρό σύμπαν που γέρνει λίγο, σαν ένα κουτσό τραπέζι. Όμως στο τέλος στέκει», εξήγησε ο Δημήτρης Τζιβελέκης. Και πάνω σε αυτό το «τραπέζι», όπως λέει, ακουμπούν όλοι, ονειροπόλοι, σοφοί, ερωτευμένοι, γρουσούζηδες, «καμένοι» και ήρωες. Πρόσωπα διαφορετικά, που μερικές φορές μπορεί να συνυπάρχουν μέσα στον ίδιο άνθρωπο. Το βιβλίο αποτελείται από δεκατρία διηγήματα. Η πρώτη ύλη τους προέρχεται από προσωπικά βιώματα, ακούσματα, συναντήσεις και πράγματα που ο συγγραφέας παρατήρησε μέσα στα χρόνια της δημοσιογραφικής του διαδρομής. Η μυθοπλασία υπάρχει, αλλά συχνά έρχεται απλώς να ενώσει τα κομμάτια.
«Είναι μέσα από τη ζωή. Είναι η ζωή που κυλάει γύρω μας καθημερινά και λόγω των υποχρεώσεων πολλές φορές δεν προλαβαίνουμε να την αφομοιώσουμε», είπε.
«Είναι 100% πραγματικοί άνθρωποι»
Ίσως η πιο ενδιαφέρουσα αποκάλυψη της συνέντευξης αφορά τους ίδιους τους ήρωες. Ο Δημήτρης Τζιβελέκης ξεκαθάρισε ότι, με ελάχιστες εξαιρέσεις, οι άνθρωποι του βιβλίου δεν είναι κατασκευασμένοι λογοτεχνικοί χαρακτήρες. «Είναι εκατό τοις εκατό πραγματικοί άνθρωποι», είπε, διευκρινίζοντας ότι στα περισσότερα διηγήματα η πραγματικότητα φτάνει, κατά την εκτίμησή του, στο 90%, με ένα περίπου 10% μυθοπλασίας να προστίθεται για τις ανάγκες της αφήγησης. Και εδώ η δημοσιογραφία φαίνεται να συναντά ευθέως τη λογοτεχνία. Η δουλειά του ρεπόρτερ, που μαθαίνει να παρατηρεί πρόσωπα, συμπεριφορές και λεπτομέρειες που άλλοι ίσως προσπεράσουν, έγινε ένα από τα βασικά εργαλεία του συγγραφέα. «Ακριβώς από εκεί ξεκίνησε όλη η ιστορία», ανέφερε.
Μια λέξη ή μια φωτογραφία μπορούν να γίνουν ολόκληρο διήγημα
Για τον ίδιο, το συναρπαστικότερο κομμάτι της συγγραφής βρίσκεται ακριβώς σε αυτή τη μεταμόρφωση του μικρού σε κάτι μεγαλύτερο. Μια λέξη, μια εικόνα ή ακόμη και μια φράση που κάποιος αφηγήθηκε μπορεί να λειτουργήσει σαν σπίθα για μια ολόκληρη ιστορία. Ως παράδειγμα ανέφερε το διήγημα «Γλυκός Οκτώβρης». Η αφορμή ήρθε σε δημοσιογραφική αποστολή, όταν μια συνάδελφός του τού αφηγήθηκε μια τυχαία συνάντηση με μια ηλικιωμένη γυναίκα σε ένα φτωχικό κοντά στη θάλασσα. Η εικόνα του σπιτιού, τα χρώματα και η ίδια η παρουσία της γυναίκας έμειναν στο μυαλό του. Από αυτή τη μικρή αφήγηση γεννήθηκε ένα νέο λογοτεχνικό σύμπαν. «Αυτή η εικόνα μού έδωσε και έκανα τον “Γλυκό Οκτώβρη”. Μετά εκεί μπαίνει και η μυθοπλασία και φτιάχνεις κάτι άλλο, δικό σου», εξήγησε.
«Η κοινωνία οδηγεί πολλούς ανθρώπους στη δυστυχία»
Πίσω όμως από τις καθημερινές ιστορίες υπάρχει και μια πιο σκοτεινή παρατήρηση. Ο Δημήτρης Τζιβελέκης μίλησε για μια κοινωνία μέσα στην οποία πολλοί νέοι άνθρωποι δυστυχούν, όχι μόνο οικονομικά, αλλά και ψυχολογικά. «Η κοινωνία, όπως είναι δομημένη, οδηγεί πολλούς ανθρώπους στη δυστυχία», ανέφερε, προσθέτοντας ότι αυτή η πραγματικότητα πολλές φορές ωθεί τους ανθρώπους να γίνονται χειρότεροι. Το βιβλίο, ωστόσο, δεν θέλει να μείνει εκεί. Απέναντι σε αυτή την εικόνα, ο συγγραφέας επιχειρεί να αντιπαραθέσει κάτι διαφορετικό. «Πιστεύω ότι με τις ιστορίες μου προσφέρω μια όαση ελπίδας». Και συμπληρώνει ότι αυτή την ελπίδα δεν τη θεωρεί ένα αφηρημένο λογοτεχνικό εύρημα, «την ελπίδα την έχω εδώ μέσα μου. Αυτό είναι το σημαντικό».
Μικρά «θαύματα» της καθημερινότητας
Ανάμεσα στις δεκατρείς ιστορίες υπάρχει και μία που πατά πάνω σε ένα γεγονός που ο ίδιος χαρακτηρίζει μικρό «θαύμα». Δεν το έζησε προσωπικά. Του το αφηγήθηκε κάποιος άλλος. Και ο ίδιος αφήνει σκόπιμα ανοιχτό το ερώτημα αν συνέβη ακριβώς όπως του μεταφέρθηκε. «Αλήθεια, ψέματα, δεν ξέρω. Είναι όπως το πιστεύει ο καθένας και από ποια πλευρά το βλέπει», είπε. Η στάση αυτή αποτυπώνει και τη λογική του βιβλίου: το ενδιαφέρον δεν βρίσκεται πάντα στην απόλυτη τεκμηρίωση ενός γεγονότος, αλλά σε αυτό που μια ανθρώπινη ιστορία μπορεί να γεννήσει μέσα σε εκείνον που την ακούει.
Ιστορίες που περίμεναν ακόμη και 20 χρόνια στο συρτάρι
«Το Σύμπαν που έγερνε λίγο» μπορεί να είναι καινούργια έκδοση, όμως μεγάλο μέρος του υλικού του κάθε άλλο παρά καινούργιο είναι. Ο Δημήτρης Τζιβελέκης αποκάλυψε ότι ορισμένα από τα διηγήματα γράφτηκαν ακόμη και πριν από δύο δεκαετίες και παρέμεναν στο συρτάρι μέχρι να φτάσει η στιγμή να συγκεντρωθούν σε ένα βιβλίο. Στη συλλογή προστέθηκαν και νεότερες ιστορίες, δημιουργώντας τελικά ένα σώμα δεκατριών διηγημάτων που, όπως λέει, αποτυπώνει ουσιαστικά μια συγγραφική διαδρομή περίπου είκοσι ετών. Το προηγούμενο βιβλίο του, «Ανάσα Ηρώων», είχε διαφορετικό προσανατολισμό, με έντονο το στοιχείο της ιστορικής μνήμης. Ο ίδιος μάλιστα ξεκαθάρισε ότι δεν θεωρεί πως υπάρχει ένας συγκεκριμένος θεματικός άξονας που να συνδέει τα δύο έργα.
Τι θέλει να μείνει όταν κλείσει το βιβλίο
Στην ερώτηση τι θα ήθελε να έχει αλλάξει στον αναγνώστη όταν φτάσει στην τελευταία σελίδα, η απάντηση ήρθε χωρίς περιστροφές: «Να δώσω μια ελπίδα». Οι περισσότεροι άνθρωποι του βιβλίου, εξήγησε, λειτουργούν ως θετικά παραδείγματα. Υπάρχουν όμως και αρνητικά. Και από τα δύο ο αναγνώστης μπορεί κάτι να πάρει: να απομακρυνθεί από εκείνο που θεωρεί λάθος και να κρατήσει όσα μπορούν να τον κάνουν να δει διαφορετικά τον κόσμο και τους ανθρώπους γύρω του.
Βαλτινός και Επτακοίλη στην αποψινή παρουσίαση
«Το Σύμπαν που έγερνε λίγο» κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Νίκας και παρουσιάζεται σήμερα, Παρασκευή 18 Σεπτεμβρίου, στις 20:30, στη Σκηνή «Αρχιμήδης» του 54ου Φεστιβάλ Βιβλίου στο Πεδίον του Άρεως. Για το βιβλίο θα μιλήσουν ο ηθοποιός Γρηγόρης Βαλτινός, η δημοσιογράφος και συγγραφέας της «Καθημερινής» Τασούλα Επτακοίλη και ο ίδιος ο Δημήτρης Τζιβελέκης, ενώ τη συζήτηση θα συντονίσει η δημοσιογράφος Χαρά Τζιβελέκη. Ο συγγραφέας εξήγησε στην ΕΡΤ Βόλου ότι η επιλογή των δύο προσώπων δεν ήταν τυχαία. Πέρα από την προσωπική φιλία, στην Τασούλα Επτακοίλη εκτιμά ιδιαίτερα την ικανότητα να αναδεικνύει, όπως είπε, «το μεγαλείο μέσα από την απλότητα». Για τον Γρηγόρη Βαλτινό μίλησε ως μία σημαντική προσωπικότητα του σύγχρονου θεάτρου, αλλά και ως έναν άνθρωπο που εκφράζεται ανοιχτά και χωρίς να κρύβεται πίσω από συμβατικές διατυπώσεις.
«Δεν με ενδιαφέρει απλώς να το αγοράσουν – να το διαβάσουν»
Και όταν η συζήτηση έφτασε στην ευχή για την πορεία του νέου βιβλίου, ο Δημήτρης Τζιβελέκης επέλεξε κάτι διαφορετικό από την εμπορική επιτυχία. «Δεν είναι να το πάρει ο άλλος το βιβλίο. Σημασία έχει να το διαβάσει», είπε. Γιατί, όπως εξήγησε, ένα βιβλίο δημοσιεύεται τελικά για να συναντήσει τον αναγνώστη και ίσως να του προσφέρει «μια άλλη άποψη, μια άλλη ματιά στην κοινωνία». Και ίσως εκεί βρίσκεται τελικά η ουσία του «Σύμπαντος που έγερνε λίγο». Όχι στους μεγάλους ήρωες και στα μεγάλα γεγονότα, αλλά στους ανθρώπους της διπλανής πόρτας. Σε εκείνους που μπορεί να συναντήσουμε για λίγα λεπτά και να μη δώσουμε σημασία.
Μέχρι κάποιος να σταματήσει, να τους παρατηρήσει και να ανακαλύψει ότι πίσω από μια φαινομενικά ασήμαντη στιγμή μπορεί να κρύβεται ένα ολόκληρο σύμπαν.
Ποιος είναι ο Δημήτρης Τζιβελέκης
Ο Δημήτρης Τζιβελέκης γεννήθηκε το 1962 στο χωριό Θαυμακός Φθιώτιδας και μεγάλωσε στην Αθήνα. Τα πρώτα χρόνια της ζωής του στην πρωτεύουσα τα πέρασε στο Ίλιον, ενώ από το 1975 εγκαταστάθηκε στο Παγκράτι, όπου παρέμεινε μέχρι το 2006, οπότε μετακόμισε στην Καισαριανή. Αποφοίτησε από το 7ο Λύκειο Αθηνών στο Παγκράτι, σπούδασε στο «Εργαστήρι Δημοσιογραφίας» και συνέχισε τις σπουδές του στο Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου, στο πεδίο Ιστορία – Αρχαιολογία – Τέχνη.
Έχει μακρά επαγγελματική διαδρομή στη δημοσιογραφία, με βασικό πεδίο το πολιτικό ρεπορτάζ και παρουσία σε εφημερίδες, περιοδικά, ραδιόφωνο, τηλεόραση και ηλεκτρονικά μέσα. Στο ενεργητικό του περιλαμβάνονται πολυάριθμα δημοσιεύματα, καθώς και σημαντικές δημοσιογραφικές αποστολές στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Από το 1996 είναι μέλος της ΕΣΗΕΑ, ενώ, σύμφωνα με το βιογραφικό που συνοδεύει το βιβλίο, από το 2019 κατέχει τη θέση του αναπληρωτή Γενικού Διευθυντή και Διευθυντή Ενημέρωσης στον δημοτικό ραδιοφωνικό σταθμό «Αθήνα 9,84».
Έχει επίσης διατελέσει επί 17 χρόνια διευθυντής της πρωινής πολιτικής εφημερίδας «Ο Λόγος», ενώ έχει συνεργαστεί με το περιοδικό «PRIME Magazine» και τη δεκαπενθήμερη εφημερίδα «Εργασιακός Τύπος».
Παράλληλα με τη δημοσιογραφία έχει αναπτύξει συγγραφική δραστηριότητα. Πριν από το «Το Σύμπαν που έγερνε λίγο» είχε εκδώσει, μεταξύ άλλων, το βιβλίο «Μαζί τα φάγαμε μόνος μου τα πληρώνω» από τις Εκδόσεις Νίκας, ενώ στη συγγραφική του διαδρομή προστέθηκε και η «Ανάσα Ηρώων».
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
