Οι νέες παρεμβάσεις για τη συγκράτηση των τιμών των καυσίμων: Στο επίκεντρο το πετρέλαιο θέρμανσης – Το σενάριο για τον ΕΦΚ

Το σχέδιο …οριοθέτησης της «φωτιάς» που άναψε στην οικονομία η εντεινόμενη ενεργειακή κρίση, θα οριστικοποιήσει την προσεχή Δευτέρα το κυβερνητικό οικονομικό επιτελείο.

Με έκτακτα μέτρα συγκράτησης των τιμών στο πετρέλαιο κίνησης και θέρμανσης και ενδεχομένως παρεμβάσεις στη φορολογία των καυσίμων, η κυβέρνηση θα επιχειρήσει να περιορίσει το μεταφορικό κόστος και το κόστος θέρμανσης, ενόψει της νέας χειμερινής περιόδου που αρχίζει στις 15 Οκτωβρίου.

Το πετρέλαιο θέρμανσης βρίσκεται στο επίκεντρο των παρεμβάσεων, με στόχο να βγει στην αγορά κάτω από 1,75 ευρώ, τιμή με την οποία «έκλεισε» τον περασμένο Απρίλιο.

Η προσπάθεια συγκράτησης της τιμής θα πλαισιωθεί τον Νοέμβριο με αύξηση του επιδόματος θέρμανσης για όλες τις μορφές ενέργειας (ρεύμα, πετρέλαιο, φυσικό αέριο, πέλετ κλπ).

Παράλληλα η κυβέρνηση αναμένει το «σήμα» των Βρυξελλών, για να προχωρήσει στη μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο πετρέλαιο θέρμανσης, σε μια παρέμβαση που αποκτά χαρακτήρα κατεπείγοντος λόγω της κούρσας των τιμών στα καύσιμα.

Η ενεργειακή ακρίβεια αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο και του σημερινού Eurogroup που συνεδριάζει στο Δουβλίνο, υπό την προεδρία του Κυριάκου Πιερρακάκη.

Το ζητούμενο για το οικονομικό επιτελείο είναι να περιοριστεί το «σοκ» στην αντλία πριν ακόμη ξεκινήσει η περίοδος κατά την οποία θα αυξηθούν οι ανάγκες των νοικοκυριών για θέρμανση.

Υπό τις παρούσες συνθήκες η τιμή του θέρμανσης θα έβγαινε στην αγορά με 2 ευρώ το λίτρο, επίπεδο απαγορευτικό για μικρά και μεσαία βαλάντια, όταν πέρυσι η αγορά άνοιξε στα 1,10 ευρώ το λίτρο.

ΕΦΚ

Κλειδί για τη διαμόρφωση της τελικής τιμής είναι και ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης.

Κατά τη διάρκεια της περιόδου διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης, ο ΕΦΚ ανέρχεται σε 28 λεπτά το λίτρο, αποφέροντας στο Δημόσιο έσοδα περίπου 300 εκατ. ευρώ.

Αυτό το ποσό βρίσκεται ουσιαστικά στον πυρήνα της δημοσιονομικής εξίσωσης που καλείται να διαχειριστεί η κυβέρνηση. Η μείωση του φόρου θα περιορίσει αντίστοιχα τα φορολογικά έσοδα, από την άλλη όμως αποτελεί το πιο άμεσο εργαλείο για να περάσει μέρος της δημοσιονομικής παρέμβασης στην τελική τιμή του καυσίμου.

Αν ανάψει «πράσινο φως» η Κομισιόν, θα αρχίσουν οι ασκήσεις επί …χάρτου για το ποσοστό μείωσης του ΕΦΚ. Από το ύψος της παρέμβασης θα εξαρτηθεί και το περιθώριο μέσα στο οποίο μπορεί να κινηθεί η τιμή στην αντλία. 

Η τιμή στο πετρέλαιο κίνησης και θέρμανσης σήμερα διαμορφώνεται σε περίπου 2,1-2,2 ευρώ το λίτρο, καθώς ενσωματώνεται ειδικός φόρος κατανάλωσης 41 λεπτά το λίτρο.

Από τις 15 Οκτωβρίου ο ΕΦΚ στο πετρέλαιο θέρμανσης πέφτει από 41 σε 28 λεπτά. Η τιμή μειώνεται αυτομάτως 15-16 λεπτά (μαζί με τον αναλογούντα ΦΠΑ) και η τιμή διάθεσης θα ήταν 2 ευρώ το λίτρο.

Αν συνεχιστεί και η στήριξη από τα διυλιστήρια, η τιμή θα μειωθεί τουλάχιστον 30 λεπτά επιπλέον, ώστε η τελική τιμή να διαμορφωθεί σε 1,6-1,7 ευρώ το λίτρο.

Το όφελος για τον καταναλωτή υπολογίζεται σε 40-50 λεπτά το λίτρο, σε σχέση με την αρχική τιμή των 2,1-2,2 ευρώ το λίτρο που στοιχίζει σήμερα το πετρέλαιο κίνησης και θέρμανσης.

Ακόμη χαμηλότερα θα διαμορφωθεί η τιμή του θέρμανσης αν η Ε.Ε. επιτρέψει να μειωθεί προσωρινά και ο ΕΦΚ από 28 λεπτά σε έως και 21 λεπτά το λίτρο, το οποίο είναι το ελάχιστο επιτρεπτό όριο στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Αυξάνεται το επίδομα  

Η μείωση του ΕΦΚ αποτελεί το ένα σκέλος του κυβερνητικού σχεδιασμού. Παράλληλα, όπως  εξήγγειλε ο Πρωθυπουργός, η κυβέρνηση προχωρά σε οριζόντια αύξηση του επιδόματος θέρμανσης, ώστε να ενισχυθεί η στήριξη των νοικοκυριών απέναντι στις υψηλότερες τιμές.

Σήμερα το επίδομα κυμαίνεται από 100 έως 800 ευρώ, ενώ για περιοχές της χώρας με πολύ χαμηλές θερμοκρασίες μπορεί να φτάσει έως και τα 1.200 ευρώ. Η αύξηση που σχεδιάζεται θα λειτουργήσει συμπληρωματικά στη μείωση του ΕΦΚ, με στόχο η κρατική παρέμβαση να μην περιοριστεί μόνο στη συγκράτηση της τιμής στην αντλία.

Το ντίζελ κίνησης

Παράλληλα, η επιδότηση στο ντίζελ κίνησης επεκτείνεται και τον Οκτώβριο, καθώς οι υψηλές διεθνείς τιμές έχουν ήδη περάσει στην αγορά καυσίμων, επιβαρύνοντας μεταφορές, επαγγελματίες και επιχειρήσεις.

Σήμερα η επιδότηση ανέρχεται σε 10 λεπτά το λίτρο μαζί με τον ΦΠΑ, ενώ στο τραπέζι βρίσκεται ακόμη και αύξησή της στα 20 λεπτά, εφόσον το επιτρέψουν τα δημοσιονομικά περιθώρια.

Ο διαθέσιμος «κουμπαράς» για νέες παρεμβάσεις, από το υπερπλεόνασμα του 2025, υπολογίζεται αυτή τη στιγμή σε περίπου 130-150 εκατ. ευρώ.

Πλαφόν

Για τη συγκράτηση των τιμών, η κυβέρνηση προτίθεται να επαναφέρει -αν το επιβάλλουν οι συνθήκες- και το πλαφόν στα καύσιμα, όπως αυτό εφαρμόστηκε την περασμένη άνοιξη (από τις 11 Μαρτίου 2026 έως τις 30 Ιουνίου 2026). Επιβλήθηκε ως ανώτατο όριο στο μικτό περιθώριο κέρδους ανά λίτρο και όχι ως μία σταθερή, οριζόντια ανώτατη τιμή στην αντλία.

Το μέτρο θεσπίστηκε με Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου (ΠΝΠ) με σκοπό την αποτροπή φαινομένων αισχροκέρδειας λόγω της γεωπολιτικής κρίσης στη Μέση Ανατολή, ελέγχοντας τα κέρδη σε κάθε στάδιο της εφοδιαστικής αλυσίδας (χονδρική και λιανική).

Για τις εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών (χονδρική) το μέγιστο επιτρεπόμενο περιθώριο κέρδους ορίστηκε στα 5 λεπτά ανά λίτρο (τόσο για την αμόλυβδη βενζίνη 95 οκτανίων όσο και για το ντίζελ κίνησης) και για τα πρατήρια καυσίμων (λιανική) στα 12 λεπτά, αθροίζοντας συνολικά 17 λεπτά το λίτρο.

Για τις νησιωτικές περιοχές υπήρξε ειδική πρόβλεψη, επιτρέποντας την προσθήκη του επιπλέον πραγματικού κόστους διανομής και θαλάσσιας μεταφοράς των καυσίμων πάνω από το γενικό όριο.

Για τους παραβάτες που ξεπερνούσαν τα προαναφερθέντα όρια, προβλέπονταν αυστηρές κυρώσεις και διοικητικά πρόστιμα που μπορούσαν να αγγίξουν έως και τα 5 εκατομμύρια ευρώ!

«Έκρηξη» τιμών

Σύμφωνα με τα νεότερα συγκριτικά στοιχεία της Κομισιόν, οι τρείς πιο ακριβές χώρες της Ευρώπης, όσον αφορά στη βενζίνη, είναι η Δανία, η Ολλανδία και η Γερμανία, με τις τιμές σε αυτές τις αγορές να αγγίζουν τα 2,60 ευρώ κατά μέσο όρο!

Στα ίδια επίπεδα κινούνται και οι λιανικές τιμές του πετρελαίου κίνησης, καθώς ξεπερνούν ακόμα και τα 2,50 ευρώ, με τη Δανία, τη Φινλανδία και την Ολλανδία να κρατούν τα «σκήπτρα».

Η Ελλάδα, λόγω της υψηλής φορολογίας, δεν έχει μείνει αλώβητη. Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι με μέση τιμή σχεδόν 2,16 ευρώ, έχει την 6η ακριβότερη αμόλυβδη στην Ε.Ε, ενώ κρατώντας σε πιο χαμηλά επίπεδα τον ΕΦΚ στο πετρέλαιο κίνησης, κατατάσσεται στη 12η θέση, πιο χαμηλά κι από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο των 2,158 ευρώ ανά λίτρο.