Η νέα στρατηγική και τα έργα διαχείρισης των υδάτινων πόρων στο 2ο Greek Water Summit

Με έντονο ενδιαφέρον, ουσιαστικές παρεμβάσεις και πλούσιο περιεχόμενο πραγματοποιήθηκε το 2ο GreekWaterSummit, συγκεντρώνοντας εκπροσώπους της Πολιτείας, της επιστημονικής κοινότητας, της αγοράς και της τοπικής αυτοδιοίκησης, με στόχο την ανάδειξη των προκλήσεων και των προοπτικών στη διαχείριση των υδάτινων πόρων στην Ελλάδα.

Το 2ο GreekWaterSummit, το οποίο διοργανώθηκε την Πέμπτη 19 Μαρτίου 2026 από την ethosEVENTS, σε συνεργασία με το οικονομικό και επιχειρηματικό portal banks.com.gr και το οικονομικό και επενδυτικό περιοδικό ΧΡΗΜΑ, μετέφερε τη συζήτηση από τη διαχείριση της κρίσης στον στρατηγικό σχεδιασμό. Η συμμετοχή στο συνέδριο ήταν εφικτή με φυσική παρουσία στο ξενοδοχείο Divani Caravel και online μέσα από την πλατφόρμα LiveOnEvents+.

Στον θεσμικό του χαιρετισμό, ο Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Χρίστος Δήμας, υπογράμμισε ότι η διαχείριση των υδάτινων πόρων αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα για την Πολιτεία, καθώς συνδέεται άμεσα με την ύδρευση, την άρδευση, τα αντιπλημμυρικά έργα και τα φράγματα. Τόνισε ότι πρόκειται για έργα ζωτικής σημασίας για την αγροτική παραγωγή, την επισιτιστική επάρκεια και την ανθεκτικότητα των περιοχών απέναντι στην κλιματική κρίση, επισημαίνοντας ότι υλοποιείται ένα εκτεταμένο πρόγραμμα δεκάδων έργων σε όλη τη χώρα, ενώ παράλληλα ωριμάζουν νέες μελέτες.

Ο Υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Ιωάννης Ανδριανός, ανέδειξε την ανάγκη στρατηγικής και πρακτικής προσέγγισης στη διαχείριση του νερού και παρέθεσε συγκεκριμένα στοιχεία για τις παρεμβάσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε: 

• στα μεγάλα αρδευτικά έργα και το πρόγραμμα Ύδωρ 2.0,
• στα 5 έργα ΣΔΙΤ προϋπολογισμού σχεδόν 700 εκατ. ευρώ,
• στον εκσυγχρονισμό των δικτύων άρδευσης με μετάβαση σε κλειστά πιεστικά συστήματα και ψηφιακή παρακολούθηση,
• στην ενεργειακή αναβάθμιση των ΤΟΕΒ μέσω ΑΠΕ,
• στην ενίσχυση της επιστημονικής τεκμηρίωσης και της συλλογής δεδομένων,
• στην απλούστευση των διαδικασιών.

Υπογράμμισε ότι το νερό αποτελεί ταυτόχρονα δημόσιο αγαθό, παραγωγικό πόρο και κοινωνικό δικαίωμα, ενώ έθεσε ως βασικό στόχο τη μετάβαση από αποτυχημένα μοντέλα διαχείρισης σε μια στρατηγική μακροπρόθεσμου σχεδιασμού.

Ιδιαίτερα εκτενής ήταν η παρέμβαση του Δημήτριου Ψυχογυιού, Καθηγητή, Αντιπροέδρου ΡΑΑΕΥ και Προέδρου του Κλάδου Ρύθμισης και Εποπτείας Υπηρεσιών Ύδατος, ο οποίος χαρακτήρισε το νερό κρίσιμο στρατηγικό πόρο. Ανέλυσε τον ρόλο της ΡΑΑΕΥ ως θεσμικού ρυθμιστή που προστατεύει τον καταναλωτή και οργανώνει την αγορά με όρους βιωσιμότητας και διαφάνειας.

Τόνισε ότι η ΡΑΑΕΥ αποτελεί μοναδικό παράδειγμα στην Ευρώπη, καθώς εποπτεύει το σύνολο των χρήσεων νερού, ενώ μέσα σε δύο χρόνια:

• Θέσπισε ενιαίο πλαίσιο λειτουργίας παρόχων
• Ολοκλήρωσε την αξιολόγηση των υπηρεσιών ύδρευσης
• Αναπτύσσει νέο σύστημα κοστολόγησης και τιμολόγησης
• Επενδύει στον ψηφιακό μετασχηματισμό

Παράλληλα, προανήγγειλε:

• Πρόταση προς το αρμόδιο Υπουργείο για την κοστολόγηση του αγροτικού ύδατος
• Ανακοινώσεις για την τιμολόγηση και τη μεθοδολογία επιπλέον χρήσεων νερού, όπως η ανακύκλωση και η αφαλάτωση
• Διαγωνισμό για το πληροφοριακό σύστημα της ΡΑΑΕΥ, το οποίο θα ενοποιήσει όλα τα πληροφοριακά συστήματα των ΔΕΥΑ

Έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη επενδύσεων σε έρευνα και καινοτομία, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα υστερεί σημαντικά σε ευρωπαϊκό επίπεδο, προειδοποιώντας ότι η επάρκεια και η ποιότητα του νερού εξαρτώνται άμεσα από αυτές.

Γ. Σαγκριώτης: Στόχος της AKTOR η κάλυψη όλου του κύκλου του νερού και η συμβολή στην εθνική προσπάθεια

Το Fireside chat μεταξύ του Γιάννη Σαγκριώτη, Head of Operations, AKTOR Συμμετοχών, και της δημοσιογράφου Μαρίας Λιλιοπούλου, επικεντρώθηκε στις νέες συμπράξεις στον κύκλο του νερού, στην πρόοδο των έργων σε όλη τη χώρα, καθώς και στο επενδυτικό πρόγραμμα ύψους 2,5 δισ. ευρώ για την Αττική, με στόχο την ενίσχυση της υδατικής ασφάλειας και την αντιμετώπιση της λειψυδρίας.

Κεντρικό σημείο αποτέλεσε η στρατηγική συνεργασία με τη Suezστον τομέα της διαχείρισης υδάτων. Ο κ. Σαγκριώτης τόνισε ότι η σύμπραξη αυτή λειτουργεί ως ισχυρός πολλαπλασιαστής για την υλοποίηση ολοκληρωμένων έργων, ενισχύοντας την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και της γήρανσης των υποδομών, ενώ στόχος του ομίλου είναι η κάλυψη όλου του κύκλου του νερού και η συμβολή στην εθνική προσπάθεια.

Παράλληλα, έγινε αναφορά στα έργα της AKTOR σε όλη την Ελλάδα, από τη Ρόδο και τη Θεσσαλία έως την Αμφιλοχία και τη Μυτιλήνη, που ενισχύουν την υδροδότηση και αναβαθμίζουν κρίσιμες υποδομές.

Για το πρόγραμμα των 2,5 δισ. ευρώ στην Αττική, επισημάνθηκε ότι πρόκειται για παρεμβάσεις με στόχο τη μόνιμη αντιμετώπιση της λειψυδρίας με περιορισμένο περιβαλλοντικό αποτύπωμα, ενώ αναφέρθηκε και η ανάγκη συμπληρωματικών δράσεων, όπως ο εκσυγχρονισμός δικτύων και ο περιορισμός διαρροών, καθώς και η αυξανόμενη σημασία των τεχνολογιών αφαλάτωσης.

Ολοκληρώνοντας, ο κ. Σαγκριώτης υπογράμμισε τη θετική στάση του ομίλου και την ετοιμότητα συμμετοχής σε μια συλλογική εθνική προσπάθεια, με αξιοποίηση τεχνογνωσίας και εμπειρίας.

Οι απόψεις της αγοράς

Στην ομιλία του, ο Γεώργιος Ευστρατιάδης, Διευθύνων Σύμβουλος, IDATOR ΑΕ, παρουσίασε την πορεία της εταιρείας του, η οποία δραστηριοποιείται για 57 χρόνια ως οικογενειακή επιχείρηση στον τομέα των αντλιών, ενώ τα τελευταία χρόνια έχει επεκταθεί στα υδρόμετρα και στον εξοπλισμό πολιτικής προστασίας. Εκφράζοντας επιφυλάξεις για τον όρο «αγορά του νερού», τόνισε τον κίνδυνο αποσύνδεσης των επαγγελματιών του κλάδου από την πραγματική κοινωνική σημασία του έργου τους, κάνοντας λόγο για την ανάγκη βαθύτερης επίγνωσης του αντικτύπου των παρεμβάσεων.

Ανατρέχοντας σε προσωπική εμπειρία, περιέγραψε τη στιγμή που συνειδητοποίησε τη σημασία του αντικειμένου του, βλέποντας έναν κτηνοτρόφο να συγκινείται επειδή τα ζώα του είχαν πρόσβαση σε νερό, καλώντας τον κλάδο να έρθει σε άμεση επαφή με αντίστοιχες εμπειρίες. Παράλληλα, αναφέρθηκε στην είσοδο νέων και ξένων «παικτών» στην αγορά, επισημαίνοντας την ανάγκη επιλογής συνεργατών με κριτήριο όχι μόνο την τεχνική επάρκεια, αλλά κυρίως την ενσυναίσθηση και την κατανόηση των κοινωνικών συνεπειών.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην έλλειψη χρηματοδότησης για καινοτόμες startups στον τομέα του νερού, σημειώνοντας ότι η IDATOR παραμένει ανοιχτή σε συνεργασίες, με την καινοτομία στον πυρήνα της δραστηριότητάς της. Κλείνοντας, υπογράμμισε τη σημασία μιας πιο ανθρώπινης προσέγγισης στον κλάδο, επιλέγοντας τη στάση τού «ας το δοκιμάσουμε» απέναντι στις μεγάλες αλλαγές, με στόχο τη διαμόρφωση μιας κουλτούρας ευαισθησίας για τον άνθρωπο και το νερό ως κρίσιμο αγαθό.

Στην ίδια ενότητα, ο Dr.-Ing. Αλέξανδρος Υφαντής, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος της SYCHEM, ανέδειξε τη στενή διασύνδεση νερού και ενέργειας ως θεμελιώδη πυρήνα της βιώσιμης ανάπτυξης. Παρουσίασε την εξέλιξη της εταιρείας του σε διεθνή ηγέτη στην αφαλάτωση, με παραγωγή στην Κρήτη, 281 εργαζομένους και εξαγωγές σε 30 χώρες, καθώς και τη δραστηριότητα σε ενέργεια, βιοαέριο και αντιδιαβρωτική προστασία.

Τόνισε ότι η αφαλάτωση αποτελεί πλέον απαραίτητο συμπληρωματικό εργαλείο, λόγω της κλιματικής αλλαγής, ενώ επεσήμανε πως το βασικό πρόβλημα στην Ελλάδα δεν είναι τεχνολογικό, αλλά ρυθμιστικό. Πρότεινε ένα πιο συνεκτικό θεσμικό πλαίσιο, με ενιαίες διαδικασίες για τις μονάδες αφαλάτωσης και διατήρηση του ρόλου των ΔΕΥΑ, καθώς και την ανάγκη μακροπρόθεσμου σχεδιασμού με τη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών.

Κλείνοντας, υπογράμμισε ότι η λύση στη λειψυδρία απαιτεί πολιτική απόφαση και αποτελεσματική αξιοποίηση των υφιστάμενων τεχνολογιών, εκτιμώντας ότι η Πολιτεία θα κινηθεί προς αυτήν την κατεύθυνση το επόμενο διάστημα.

Panel Ι: Νερό υπό πίεση – Αποθέματα, λειψυδρία και η κατάσταση έκτακτης ανάγκης στην Αττική

Συμμετείχαν οι: 

• Κωνσταντίνος Τσιμάρας, Πρόεδρος ΡΑΑΕΥ
• Λουκάς Γεωργαλάς, Προϊστάμενος Δ/νσης Σχεδιασμού & Διαχείρισης Υπηρεσιών Ύδατος, ΥΠΕΝ
• Χρήστος Μακρόπουλος, Καθηγητής ΕΜΠ & Διευθυντής Εργαστηρίου Εφαρμοσμένης Υδραυλικής

Στο πλαίσιο της συζήτησης που αναπτύχθηκε στο πρώτο πάνελ, ο κ. Γεωργαλάς παρουσίασε το εθνικό επιχειρησιακό σχέδιο για το πόσιμο νερό, το οποίο καταρτίστηκε το 2022 και περιείχε 2.127 έργα με συνολικό προϋπολογισμό 5,8 δισ. ευρώ, το οποίο πλέον οδεύει προς αναθεώρηση με τα αναγκαία έργα έως το 2030. Ανέφερε επίσης ότι μόνο το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ενέταξε 92 έργα στο Ταμείο Ανάκαμψης, προϋπολογισμού 185 εκατ., και επιπλέον 42 έργα ύψους 75,5 εκατ. ευρώ από τομεακό πρόγραμμα ανάπτυξης του 2025. Αναφέροντας ότι ξεχωριστά έργα έχουν εγκριθεί και από άλλα συναρμόδια υπουργεία, υπογράμμισε την ανάγκη συντονισμού μεταξύ υπουργείων και την προτεραιότητα καθολικής πρόσβασης σε ποιοτικό νερό.

Ο κ. Τσιμάρας ανέδειξε τη λειψυδρία ως διαρκώς εντεινόμενο φαινόμενο όχι μόνο για την Ελλάδα, αλλά και για τη Νότια Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή, επισημαίνοντας ότι το νερό μετατρέπεται σε σπάνιο πόρο. Τόνισε ότι η τιμολόγηση, αν και σημαντική, δεν επαρκεί από μόνη της για τον περιορισμό της κατανάλωσης και την αντιμετώπιση της λειψυδρίας, ενώ υπογράμμισε τη σημασία της ορθολογικής διαχείρισης και της κοινωνικής πολιτικής.

Πρόσθεσε ότι οι τιμές που εγκρίθηκαν προσφάτως και ισχύουν από την αρχή της χρονιάς για την ΕΥΔΑΠ θα παραμείνουν σταθερές έως το 2029, ενώ επεσήμανε ότι απαιτείται συνδυασμός εργαλείων πολιτικής και όχι μονοδιάστατες παρεμβάσεις.

Ο κ. Μακρόπουλος επεσήμανε ότι, παρά τη βελτίωση των υδρολογικών συνθηκών φέτος, το πρόβλημα της ανισοκατανομής παραμένει. Αναφέρθηκε στη λίμνη Υλίκη και στις ανάγκες της Αθήνας, που φτάνουν τα 400 εκατ. κυβικά μέτρα ετησίως, ενώ προειδοποίησε ότι η χώρα βρίσκεται σε κρίσιμο μεταίχμιο, με χαρακτηριστικά που θυμίζουν περιόδους έντονης ξηρασίας του παρελθόντος, σημειώνοντας πως και στην ξηρασία της δεκαετίας του ’90 υπήρξε μία χρονιά με τα χαρακτηριστικά της φετινής που εμφάνισε υψηλό αριθμό βροχοπτώσεων.

Τόνισε την ανάγκη ενίσχυσης των επενδύσεων συντήρησης υποδομών, σημειώνοντας ότι το μεγαλύτερο κενό εντοπίζεται όχι μόνο σε νέα έργα, αλλά και στη διατήρηση των υφιστάμενων. Επιπλέον, επεσήμανε ότι η σταθερότητα της ζήτησης δεν πρέπει να δημιουργεί εφησυχασμό, καθώς οι πιέσεις μπορεί να επανέλθουν αιφνίδια.

Τη συζήτηση συντόνισε η δημοσιογράφος Μαρία Λιλιοπούλου.

Panel II: Τουρισμός και Νερό – Ανάπτυξη χωρίς επάρκεια;

Στο δεύτερο πάνελ συμμετείχαν: 

• Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, Α’ Αντιπρόεδρος ΚΕΔΕ & Δήμαρχος Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης
• Γεώργιος Αγριμανάκης, Αντιδήμαρχος Διοίκησης & Τουρισμού Δήμου Ηρακλείου
• Βαγγέλης Μαρινάκης, Πρόεδρος ΔΣ, Αναπτυξιακή Αθήνας ΑΕ
• Δρ. Νικόλαος Υφαντής, Αντιπρόεδρος & CTO,SYCHEM
• Αλέξανδρος Αγγελόπουλος, Αντιπρόεδρος, AldemarResorts

Στο πλαίσιο του συγκεκριμένου πάνελ, αναδείχθηκε η πίεση που ασκεί ο τουρισμός στους υδάτινους πόρους.

Τον θεσμικό τόνο της συζήτησης έδωσε ο Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, ο οποίος υπογράμμισε ότι το ζήτημα του νερού δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποσπασματικά ή συγκυριακά, αλλά απαιτεί εθνική στρατηγική, μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και ουσιαστικό συντονισμό όλων των επιπέδων διοίκησης. Όπως ανέφερε, οι δήμοι βρίσκονται στην «πρώτη γραμμή» της κλιματικής κρίσης και της λειψυδρίας, χωρίς όμως πάντα τα απαραίτητα εργαλεία για ολοκληρωμένη διαχείριση των πόρων. Τόνισε ότι η ανθεκτικότητα των πόλεων συνδέεται άμεσα με σύγχρονες υποδομές, αξιόπιστα δεδομένα και αποτελεσματική συνεργασία φορέων.

Πρόσθεσε ότι η Ελλάδα οφείλει να γνωρίζει με ακρίβεια τους διαθέσιμους πόρους και τη φέρουσα ικανότητα κάθε περιοχής, επισημαίνοντας ότι τα φαινόμενα διακοπών υδροδότησης σε τουριστικές περιοχές πλήττουν την αξιοπιστία της χώρας.

Σημειώθηκε επίσης ότι σε παγκόσμιο επίπεδο δρομολογούνται επενδύσεις ύψους 200 δισ. ευρώ για έργα ύδρευσης και αποχέτευσης, γεγονός που αποτυπώνει την κλίμακα της πρόκλησης και την ανάγκη άμεσης προσαρμογής.

Ο Γεώργιος Αγριμανάκης, Αναπληρωτής Δημάρχου-Αντιδήμαρχος Διοίκησης & Τουρισμού του Δήμου Ηρακλείου, επεσήμανε ότι η τουριστική ανάπτυξη πρέπει να σχεδιάζεται με όρους βιωσιμότητας και σε ορίζοντα δεκαετίας και όχι μόνο με βάση τη βραχυπρόθεσμη σεζόν. Υπογράμμισε ότι το Ηράκλειο αντιμετωπίζει έντονες πιέσεις, καθώς ο πληθυσμός του υπερτριπλασιάζεται τους θερινούς μήνες, γεγονός που δημιουργεί σοβαρές προκλήσεις στην ύδρευση και στις υποδομές. Τόνισε την ανάγκη επενδύσεων στην επαναχρησιμοποίηση νερού και στη στενότερη συνεργασία κράτους, δήμων και ιδιωτικού τομέα, ενώ ανέφερε ότι η λειψυδρία απαιτεί πλέον άμεση και θεσμική αντιμετώπιση.

Ο Βαγγέλης Μαρινάκης, Πρόεδρος του ΔΣ της Αναπτυξιακής Αθήνας ΑΕ, σημείωσε ότι η Αθήνα ήδη δέχεται περίπου 10 εκατομμύρια τουρίστες και ότι ο στόχος πρέπει να είναι η βιώσιμη διαχείριση της υφιστάμενης πίεσης. Όπως ανέφερε, προτεραιότητα αποτελεί το πώς επισκέπτες και κάτοικοι μπορούν να συνυπάρχουν ισόρροπα και να μοιράζονται τους διαθέσιμους πόρους –νερό, ενέργεια κ.λπ.–, με τρόπο που να διασφαλίζει την ποιότητα ζωής στην πόλη. Παράλληλα, αναφέρθηκε στη μελέτη φέρουσας τουριστικής ικανότητας που έχει εκπονηθεί με πρωτοβουλία του Δήμου Αθηναίων, μέσω της οποίας καταγράφονται με ακρίβεια οι πιέσεις ανά γειτονιά, με βάση όχι μόνο τουριστικά δεδομένα, αλλά και δείκτες όπως η κατανάλωση νερού, ενέργειας και η παραγωγή απορριμμάτων. Όπως τόνισε, η Αθήνα, μέσω και του παρατηρητηρίου βιώσιμου τουρισμού, αποκτά πλέον εργαλεία δυναμικής παρακολούθησης σε πραγματικό χρόνο, ώστε να εντοπίζονται έγκαιρα περιοχές που φτάνουν σε οριακή επιβάρυνση.

Από την πλευρά του, ο Νικόλαος Υφαντής υπογράμμισε ότι οι τεχνολογικές λύσεις για τη διαχείριση του νερού είναι ήδη ώριμες, από την αφαλάτωση έως την ανακύκλωση και τα έξυπνα δίκτυα, επισημαίνοντας ότι το βασικό ζητούμενο είναι η ταχύτητα εφαρμογής και η ορθολογική αξιοποίηση των διαθέσιμων εργαλείων.

Ο Αλέξανδρος Αγγελόπουλος ανέδειξε με αιχμηρό τρόπο τις προκλήσεις του κλάδου, σημειώνοντας ότι υπάρχει έλλειμμα κουλτούρας σε μέρος της τουριστικής επιχειρηματικότητας, ιδιαίτερα ως προς τον σεβασμό στους φυσικούς πόρους, στους εργαζόμενους και στους επισκέπτες. Υπογράμμισε ότι η βιωσιμότητα απαιτεί μακροπρόθεσμη σκέψη, πέρα από το άμεσο κόστος, και ότι η διαχείριση του νερού, των αποβλήτων και των υποδομών πρέπει να αποτελεί βασικό πυλώνα του επιχειρησιακού μοντέλου. Παράλληλα, επεσήμανε ότι η οριζόντια πολιτική χωρίς διαφοροποίηση περιοχών και βαθμού κορεσμού δεν ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες του τουριστικού οικοσυστήματος.

Τη συζήτηση συντόνισε ο Παντελής Λάμπρου, Συνιδρυτής & CEO, Products & Investments.

Panel III: Βιομηχανία, γεωργία, ενέργεια και νερό

Συμμετέχοντες:

• Γιώργης Χ. Μαρινάκης, Δήμαρχος Ρεθύμνου & Πρόεδρος ΕΔΕΥΑ
• Σίμος Μαλαμής, Καθηγητής, ΕΜΠ
• Σοφία Γιαλαμά, Υπ. Διδάκτωρ ΠΑΔΑ & Πρέσβειρα Ευρωπαϊκού Συμφώνου για το Κλίμα
• Γιώργος Κωσταρέλης, Διευθυντής Βιωσιμότητας, ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΟΣ
• Χρήστος Χρήστου, CEO, Meccanica Facilities

Στο πλαίσιο του τρίτου πάνελ, αναλύθηκαν οι προκλήσεις στη διαχείριση του νερού σε παραγωγικούς τομείς.

Ο Πρόεδρος της ΕΔΕΥΑ, Γιώργης Μαρινάκης, ανέδειξε το υψηλό ενεργειακό κόστος ως βασικό εμπόδιο για τις Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ), ενώ τόνισε την ανάγκη στελέχωσης και τεχνοκρατικής ενίσχυσης.

Σημείωσε ότι καμία ουσιαστική πολιτική δεν μπορεί να υλοποιηθεί χωρίς ενεργειακή αυτονομία και χωρίς τη δυνατότητα των ΔΕΥΑ να παράγουν οι ίδιες την ενέργεια που καταναλώνουν, αντί να την αγοράζουν σε υψηλά, συχνά δυσμενέστερα, τιμολόγια ακόμη και από τους οικιακούς καταναλωτές.

Υπογράμμισε ότι οι Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης και Αποχέτευσης, τα τελευταία χρόνια, απασχολήθηκαν κυρίως με το να αντικρούουν νομοθετικές παρεμβάσεις που δεν ανταποκρίνονταν στις πραγματικές ανάγκες των πολιτών και των τοπικών κοινωνιών, καθώς επίσης και την ανάγκη στελέχωσής τους με εξειδικευμένο προσωπικό, σημειώνοντας ότι οι αμοιβές δεν ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις. Επισήμανε ακόμη ότι οι ΔΕΥΑ έχουν συμβάλει καθοριστικά στην περιβαλλοντική εικόνα της χώρας, ενώ κάλεσε σε ρεαλιστική αντιμετώπιση των προβλημάτων, με έμφαση στη συνεργασία και στον επιστημονικό σχεδιασμό. Τόνισε πως σε ό,τι αφορά τις ΔΕΥΑ: «Αν κάτι δεν είναι βιώσιμο, δεν πρέπει να υπάρχει. Αλλά δεν μπορεί στο όνομα τού ότι εδώ υπάρχει ένα πρόβλημα να ακυρώνουμε όλη την προσπάθεια που έχει γίνει. Το γεγονός ότι η Ελλάδα αυτή τη στιγμή έχει γαλάζιες σημαίες και είμαστε από τις υψηλότερες σε θέση στην Ευρώπη έχει το αποτύπωμα των ΔΕΥΑ» ανέφερε.

Ο κ. Μαλαμής ανέλυσε την ανάγκη πλήρους «χαρτογράφησης» της χρήσης νερού στη βιομηχανία μέσω ψηφιακών εργαλείων, επισημαίνοντας ότι η κατανάλωση πρέπει να εξετάζεται μαζί με την ποιότητα. Τόνισε ότι οι σύγχρονες τεχνολογίες επιτρέπουν τον εντοπισμό των σημείων υψηλής κατανάλωσης (hot spots), ενώ ανέφερε παραδείγματα συνεργασιών με βιομηχανίες για την επαναχρησιμοποίηση υδάτων. Υπογράμμισε, επίσης, ότι η ορθολογική κατανομή του νερού απαιτεί συνεννόηση όλων των εμπλεκόμενων φορέων και ολοκληρωμένη διαχείριση, ξεπερνώντας αποσπασματικές πρακτικές.

Στις βασικές ευρωπαϊκές κατευθύνσεις για τη χρήση και διαχείριση του νερού αναφέρθηκε η κυρία Γιαλαμά, επισημαίνοντας ότι η ευρωπαϊκή πολιτική έχει εξελιχθεί σταδιακά από ζήτημα περιβαλλοντικής προστασίας σε κρίσιμο πυλώνα ασφάλειας και ανθεκτικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας. Όπως ανέφερε, ήδη από το 2000 εισήχθη το οριζόντιο πλαίσιο διαχείρισης σε επίπεδο λεκανών απορροής, με στόχο τη βελτίωση της χημικής και οικολογικής κατάστασης των υδάτων.

Στη συνέχεια, αναδείχθηκε η εξέλιξη του κανονιστικού πλαισίου με οδηγίες για τα υπόγεια ύδατα, τα αστικά λύματα και τα βιομηχανικά απόβλητα, ενώ το 2020 ενισχύθηκε η πολιτική για το πόσιμο νερό και προωθήθηκαν η επαναχρησιμοποίηση και η κυκλική χρήση του νερού. Πέρυσι, παρουσιάστηκε η Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Ανθεκτικότητα των Υδάτων (EU Water Resilience Strategy), η οποία μετατοπίζει το επίκεντρο από τη διαχείριση στο water resilience, αντιμετωπίζοντας το νερό ως στρατηγικό κίνδυνο για την οικονομία.

Όπως επισημάνθηκε, η στρατηγική περιλαμβάνει 50 δράσεις που αφορούν την προστασία των υδατικών οικοσυστημάτων, την επαναχρησιμοποίηση και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας, δημιουργώντας παράλληλα ευκαιρίες για καινοτομία και R&D. Το νερό, πλέον, εντάσσεται στη διακυβέρνηση των επιχειρήσεων, στη διαχείριση κινδύνων και στις εκθέσεις βιωσιμότητας (ESRS), με διευρυμένους δείκτες κατανάλωσης και αποδοτικότητας.

Παράλληλα, ο κ. Κωσταρέλης από την εταιρεία ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΟΣ υπογράμμισε ότι η βιώσιμη διαχείριση των υδάτων αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα, μέσω της εφαρμογής του προτύπου Alliance for Water Stewardship και της συνεργασίας με φορείς σε επίπεδο λεκάνης απορροής, ενώ ο κ. Χρήστου τόνισε ότι το νερό αποτελεί ταυτόχρονα παραγωγικό συντελεστή και φυσικό αγαθό με οικολογικά όρια, ζητώντας ισορροπία μεταξύ περιβαλλοντικής προστασίας και ανταγωνιστικότητας μέσω κινήτρων και μακροπρόθεσμου σχεδιασμού.

Τη συζήτηση συντόνισε η δημοσιογράφος Κυρέλα Πέτρου.

PanelIV: Έργα, επενδύσεις και αποχέτευση – Το στοίχημα των υποδομών

Συμμετείχαν: 

• Νικόλαος Ταχιάος, Υφυπουργός Υποδομών και Μεταφορών
• Μανώλης Στ. Κουτουλάκης, Γενικός Γραμματέας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής
• Γιώργος Στασινός, Πρόεδρος, ΤΕΕ
• Χάρης Σαχίνης, Διευθύνων Σύμβουλος, ΕΥΔΑΠ
• Γεώργιος Ευστρατιάδης, Διευθύνων Σύμβουλος, IDATOR ΑΕ
• Ευστάθιος Βυτινιώτης, CEO, ROTH/Meccanica Group

Στο τέταρτο πάνελ αναδείχθηκε η πολυπλοκότητα των έργων υποδομών και η ανάγκη συνδυασμού άμεσων παρεμβάσεων με μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.

Ο κ. Ταχιάος αναφέρθηκε στο νερό τόσο ως πολύτιμο αγαθό όσο και ως δυνητική απειλή, υπογραμμίζοντας την επιτακτική ανάγκη ενίσχυσης των έργων αντιπλημμυρικής προστασίας. Επεσήμανε ότι η κλιματική κρίση, σε συνδυασμό με τις επιπτώσεις προηγούμενων οικονομικών κρίσεων, έχει δημιουργήσει σημαντικές καθυστερήσεις στον στρατηγικό σχεδιασμό και στις απαραίτητες υποδομές, καθιστώντας αναγκαία την επικαιροποίηση των αναγκών και τον στενό συντονισμό μεταξύ των αρμόδιων υπουργείων.

Όπως τόνισε, η αντιμετώπιση των ακραίων καιρικών φαινομένων απαιτεί κολοσσιαία έργα με υψηλό κόστος και σημαντικές περιβαλλοντικές παρεμβάσεις, γεγονός που καθιστά δύσκολη την άμεση πλήρη κάλυψη όλων των αναγκών. Παράλληλα, αναφέρθηκε στην ανάγκη ρεαλιστικής προσέγγισης στον σχεδιασμό, επισημαίνοντας ζητήματα όπως η πολυδιάσπαση φορέων ύδρευσης και η σπατάλη στην άρδευση.

Τέλος, υπογράμμισε ότι η διαχείριση του νερού αποτελεί ρυθμιζόμενη αγορά και απαιτείται πολυπαραμετρικός σχεδιασμός, με άμεσες και στρατηγικές αποφάσεις, που να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των κοινωνιών.

Ο κ. Κουτουλάκης στάθηκε ιδιαίτερα στις ανάγκες των νησιών, τονίζοντας ότι η μεταφορά νερού με υδροφόρες αποτελεί παρωχημένη πρακτική. Ανέδειξε τη σημασία μικρών έργων μέσω του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και υπογράμμισε την ανάγκη επικαιροποίησης του εθνικού σχεδίου για το πόσιμο νερό, με στοχευμένες αποφάσεις ανά περιοχή.

Ο κ. Στασινός στηλίτευσε το γεγονός ότι στην Ελλάδα κινούμαστε μεταξύ δύο άκρων, της εγρήγορσης και της απραξίας, χωρίς να υπάρχει ολοκληρωμένος και συντονισμένος σχεδιασμός. Υπογράμμισε ότι δεν υπάρχει μία ενιαία λύση για το ζήτημα του νερού, καθώς οι ανάγκες διαφοροποιούνται σημαντικά ανά περιοχή, γεγονός που καθιστά αναγκαία την υιοθέτηση στοχευμένων παρεμβάσεων και σαφών κανόνων.

Τόνισε επίσης ότι οι εθνικές προτεραιότητες και οι ανάγκες των πολιτών πρέπει να τίθενται υπεράνω επιμέρους συμφερόντων, ενώ αναφέρθηκε στην καθυστερημένη αντίδραση της χώρας στον σχεδιασμό μεγάλων έργων, καθώς, όπως σημείωσε, συχνά, ο προγραμματισμός ξεκινά μόνο μετά την εκδήλωση του προβλήματος.

Ο πρόεδρος του ΤΕΕ επεσήμανε ότι το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας αναλαμβάνει, το προσεχές διάστημα, στρατηγικές πρωτοβουλίες για το ζήτημα του νερού, ωστόσο συχνά καλείται να παρέμβει εκ των υστέρων, όταν τα ζητήματα έχουν ήδη οξυνθεί και δεν βρίσκονται λύσεις.

Ο κ. Σαχίνης χαρακτήρισε το νερό θεμελιώδες κοινωνικό αγαθό, το οποίο οφείλει να παραμένει οικονομικά προσιτό για όλους τους πολίτες, κατεύθυνση στην οποία, όπως σημείωσε, η ΕΥΔΑΠ και το τεχνικό της δυναμικό εργάζονται συστηματικά, αναζητώντας βέλτιστες λύσεις τόσο σε βραχυπρόθεσμο όσο και σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα.

Αναφέρθηκε ακόμη στις παρεμβάσεις που υλοποιήθηκαν σε συνεργασία με το ΕΜΠ, με στόχο την ενίσχυση της υδροδοτικής επάρκειας και την αντιμετώπιση των ελλειμμάτων, που έχουν φτάσει τα 250 εκατ. κυβικά μέτρα τα τελευταία χρόνια. Παράλληλα, παρουσίασε το σχέδιο «Εύρυτος» και άλλες κρίσιμες υποδομές, επισημαίνοντας ότι, αν και απαιτούν υψηλό αρχικό κόστος, έχουν πολυετή διάρκεια ζωής και εξασφαλίζουν χαμηλό κόστος νερού για τον τελικό καταναλωτή.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο νέο ρυθμιστικό πλαίσιο τιμολόγησης του νερού, σημειώνοντας ότι η ΕΥΔΑΠ διατηρεί ένα από τα χαμηλότερα τιμολόγια στην Ευρώπη. Τέλος, αναφέρθηκε στην επιχειρησιακή ετοιμότητα της εταιρείας σε συνθήκες κρίσης, τονίζοντας ότι έχουν αναπτυχθεί ολοκληρωμένα συστήματα προσομοιώσεων, εφεδρικές υποδομές, εξειδικευμένος σχεδιασμός και μηχανισμοί διαχείρισης κινδύνων για την αντιμετώπιση έκτακτων αναγκών.

Ο κ. Ευστρατιάδης τόνισε τη σημασία της τεχνολογίας και της Τεχνητής Νοημοσύνης στη μείωση απωλειών και κόστους, ενώ ανέδειξε την ανάγκη δημιουργίας επενδυτικών σχημάτων (funds) για το νερό, με μακροπρόθεσμη στρατηγική.

Ο κ. Βυτινιώτης αναφέρθηκε στο pipeline των έργων, επισημαίνοντας καθυστερήσεις λόγω θεσμικών ζητημάτων, ενώ υπογράμμισε τη σημασία της ανάλυσης δεδομένων και της εκπαίδευσης τόσο του ιδιωτικού όσο και του δημόσιου τομέα. Τόνισε ότι τα ΣΔΙΤ επιταχύνουν την υλοποίηση έργων, ενώ η σωστή συντήρηση και ο σχεδιασμός με βάση δεδομένα αποτελούν κρίσιμους παράγοντες επιτυχίας.

Τη συζήτηση συντόνισε ο Παντελής Λάμπρου, Συνιδρυτής & CEO, Products & Investments.

Έρευνα της διαΝΕΟσις

Ομιλία και παρουσίαση έρευνας της διαΝΕΟσις πραγματοποίησε, στο πλαίσιο του 2ου Greek Water Summit, ο κ. Κωνσταντίνος Αραβώσης, Καθηγητής ΕΜΠ, Κάτοχος της έδρας UNESCO για την Πράσινη Καινοτομία και την Κυκλική Οικονομία, Αντιπρόεδρος της ΡΑΑΕΥ και Προεδρεύων του Κλάδου Αποβλήτων. Η έρευνα με τίτλο «Διαχείριση υγρών αποβλήτων στην Ελλάδα: Υφιστάμενη κατάσταση, προβλήματα και προτάσεις πολιτικής» εκπονήθηκε από διεπιστημονική ομάδα μηχανικών και οικονομολόγων.

Ο κ. Αραβώσης υπογράμμισε ότι η διαχείριση των υδάτων αποτελεί κρίσιμο ζήτημα για την ποιότητα ζωής, τη δημόσια υγεία και τη βιωσιμότητα των πόρων, ενώ η κλιματική κρίση και τα φαινόμενα λειψυδρίας καθιστούν αναγκαία τη μετάβαση από το γραμμικό στο κυκλικό μοντέλο χρήσης του νερού. Επεσήμανε τη σημασία αξιολόγησης ποιοτικών και ποσοτικών δεικτών, καθώς και τη συμβολή τους στη συμμόρφωση με τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις και την ενίσχυση της διαφάνειας.

Σύμφωνα με την έρευνα, το 11% του ευρωπαϊκού πληθυσμού και το 17% της επικράτειας αντιμετωπίζουν έλλειψη νερού, γεγονός που καθιστά αναγκαία την επαναχρησιμοποίηση ως βασική προτεραιότητα. Αναφέρθηκε στο ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο, στο Water Framework Directive και στην πλήρη εναρμόνιση της Ελλάδας, επισημαίνοντας ωστόσο θεσμικά κενά και την ανάγκη βελτιώσεων.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις ιδιαιτερότητες της ελληνικής πραγματικότητας, στον κατακερματισμό φορέων και στην περιορισμένη λειτουργική απόδοση, καθώς και στις προκλήσεις των μικρών οικισμών και της τουριστικής εποχικότητας. Η έρευνα κατέγραψε τις προκλήσεις που, μεταξύ άλλων, αφορούν τους μικρούς οικισμούς. «Ενώ τα μεγάλα αστικά κέντρα έχουν συμμορφωθεί πλήρως, υπάρχει το πρόβλημα οικισμών κάτω των 2.000 κατοίκων. Με τον τουρισμό, ο πραγματικός πληθυσμός των οικισμών αυτών μπορεί να φτάσει σε τριπλάσιο ή τετραπλάσιο νούμερο. Εδώ υπάρχει το πρόβλημα των υποδομών, κατασκευάζουμε υποδομές με βάση τις ανάγκες των 2.000 κατοίκων, όμως το καλοκαίρι π.χ. οι συγκεκριμένες εγκαταστάσεις δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν στις ανάγκες».

Παρουσιάστηκαν συνολικά τέσσερις πυλώνες πολιτικής, με αιχμή την τεχνική αναβάθμιση, τη θεσμική αναδιοργάνωση, την κυκλική οικονομία και την αξιολόγηση συστημάτων.