1ο Διεθνές Φεστιβάλ Λογοτεχνίας της Αθήνας (audio)

Το Διεθνές Φεστιβάλ Λογοτεχνίας της Αθήνας (Athens International Literature Festival – AILF) έρχεται για πρώτη φορά στην Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων, από τις 27 έως τις 29 Μαρτίου, με ελεύθερη είσοδο, προσκαλώντας το κοινό σε μια τριήμερη γιορτή αφιερωμένη στη δύναμη της λογοτεχνίας. Συζητήσεις, υπογραφές βιβλίων, masterclasses και μια σειρά από παράλληλες δράσεις εμπλουτίζουν τη φεστιβαλική εμπειρία  και μετατρέπουν την Τεχνόπολη σε έναν ανοιχτό χώρο διαλόγου και έμπνευσης.

Στο πλαίσιο των συζητήσεων, κορυφαίοι συγγραφείς της διεθνούς σκηνής, όπως ο βραβευμένος με το Νόμπελ το 2025 Λάσλο Κρασναχορκάι και οι βραβευμένοι με Booker Ντέιβιντ Σολόϊ (2025) και Πολ Λιντς (2023), αλλά και ακτιβιστές, εκπρόσωποι από τους χώρους του βιβλίου, του αθλητισμού, του κινηματογράφου και δημοσιογράφοι θα αναδείξουν κρίσιμα ζητήματα της εποχής μας, όπως οι ταυτότητες και η έμφυλη βία, το μεταναστευτικό και η άνοδος της Ακροδεξιάς, η σχέση της λογοτεχνίας με την πολιτική, την κοινωνία, το σινεμά.

Ο συγγραφέας και μεταφραστής Λευτέρης Καλοσπύρος, που μαζί με τον επίσης συγγραφέα και μεταφραστή Χρήστο Αστερίου και την δημοσιογράφο και βιβλιοκριτικό Μικέλα Χαρτουλάρη έχει αναλάβει την καλλιτεχνική διεύθυνση του Φεστιβάλ, μίλησε στην εκπομπή “Αποτύπωμα” της Φωνής της Ελλάδας με τη Φούλη Ζαβιτσάνου για το σκεπτικό και τη βασική στόχευση αυτού του πολλά υποσχόμενου θεσμού για την πολιτιστική ζωή της Αθήνας. Ακούστε εδώ τη συνέντευξη:

Οι δημιουργοί και το έργο τους στο επίκεντρο

Στο επίκεντρο του προγράμματος του φεστιβάλ βρίσκονται οι συζητήσεις που φωτίζουν το συνολικό έργο σημαντικών ξένων συγγραφέων καλεσμένων του φεστιβάλ και τις θεματικές που διατρέχουν τη γραφή τους. Ο σπουδαίος Λάσλο Κρασναχορκάι, Νομπελίστας 2025, συνομιλεί με την κριτικό του περιοδικού The New Yorker, Μερβ Έμρε, σε μια εκ βαθέων συζήτηση για τη βία, την παρακμή, την πολιτική αγωνία και την αφυπνιστική δύναμη της γραφής του, θέτοντας ερωτήματα για τη λογοτεχνία ως πράξη αντίστασης και εγρήγορσης σε έναν κόσμο κρίσης. Ο βραβευμένος με Booker το 2025 Ντέιβιντ Σολόι συνομιλεί με τη συγγραφέα Σοφία Νικολαΐδου για τη σχέση γραφής και φύλου, αντλώντας από το μυθιστόρημά του «Σάρκα» και από το ευρύτερο έργο του, με αναφορές σε ζητήματα ταυτότητας, εξουσίας και κοινωνικής εμπειρίας. Ο επίσης βραβευμένος με Booker Ιρλανδός συγγραφέας Πολ Λιντς συζητά με τον συγγραφέα Νίκο Μάντη για τη διαδικασία της δημιουργίας, το «ιρλανδικό μπουμ», τη σύγχρονη πεζογραφία και τις προκλήσεις της εποχής της τεχνητής νοημοσύνης και της παγκόσμιας αναταραχής, ενώ ο Ιρλανδός Κέβιν Μπάρι συναντά τον συγγραφέα και μεταφραστή Χρήστο Αστερίου σε μια συζήτηση για τους αντισυμβατικούς ήρωες, τη γλώσσα και τις αφηγηματικές του επιλογές, με αφετηρία τα μυθιστορήματά του «Νυχτερινό πλοίο στην Ταγγέρη» και «Καρδιά το καταχείμωνο». 

Μία από τις σημαντικότερες Αμερικανίδες πεζογράφους, η Νικόλ Κράους, σε διάλογο με τον συγγραφέα και μεταφραστή Λευτέρη Καλοσπύρο, αναλύει τους σύνθετους αφηγηματικούς της μηχανισμούς, το ζήτημα ταυτότητας και τις πολλαπλές επιρροές που διαμορφώνουν το έργο της, ενώ ο Ιταλός συγγραφέας Ματέο Νούτσι, με αφετηρία το βιβλίο του «Τα δάκρυα των ηρώων», συζητά με τον συγγραφέα και καθηγητή αρχαιολογίας Δημήτρη Πλάντζο για τις σύγχρονες χρήσεις του «κλασικού» και από κοινού εξετάζουν πώς η αρχαιότητα λειτουργεί σήμερα ως πολιτισμικό και πολιτικό εργαλείο. 

Η Γερμανίδα Καταρίνα Φόλκμερ, με αφορμή το τολμηρό της έργο, συνομιλεί με την ποιήτρια, εκδότρια και μεταφράστρια Δανάη Σιώζιου για τη γραφή ως χώρο ρίσκου και έκθεσης. Η Αργεντινή Σέλβα Αλμάδα συναντά τη δημοσιογράφο Τίνα Μανδηλαρά σε μια συζήτηση γύρω από τη σχέση κοινωνίας και γραφής, τη μνήμη, την έμφυλη βία και τα κοινωνικά αδιέξοδα, φωτίζοντας τον τρόπο με τον οποίο το τοπικό μετατρέπεται σε παγκόσμια λογοτεχνική εμπειρία, ενώ ο Λιλιάν Τυράμ, πρώην ποδοσφαιριστής και πλέον σημαντική ακτιβιστική φωνή υπέρ της ισότητας και εναντίον του ρατσισμού, με αφορμή το πρόσφατο βιβλίο του «Λευκή σκέψη», συνομιλεί με τους Ντέμη Νικολαΐδη και Λορέτα Μακόλεϊ για τα ρατσιστικά στερεότυπα εντός κι εκτός γηπέδου, σε ένα πάνελ που συντονίζει ο Παναγιώτης Μένεγος.

Λογοτεχνία, πολιτική και σύγχρονες προκλήσεις

Από τις συζητήσεις γύρω από τον ρατσισμό και τις κοινωνικές ανισότητες, το φεστιβάλ αγγίζει το ευρύτερο πολιτικό και ιδεολογικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αυτά τα φαινόμενα αναπτύσσονται: την άνοδο του αυταρχισμού και της ακροδεξιάς στη σύγχρονη Ευρώπη. Σε μια κεντρική συζήτηση με τίτλο «Η ελπίδα ως σφάλμα; Λογοτεχνία και πολιτική στη Σκοτεινή Ευρώπη», ο νομπελίστας Λάσλο Κρασναχορκάι, η Γερμανίδα διανοούμενη και πολεμική ανταποκρίτρια Καρολίν Έμκε, ο ιστορικός και συγγραφέας Κωστής Καρπόζηλος και ο Πρόεδρος της Τεχνόπολης Δήμου Αθηναίων, εκπαιδευτικός και διευθυντής του Σημείου για τη μελέτη και αντιμετώπιση της ακροδεξιάς στην Ελλάδα, Κωστής Παπαϊωάννου, εξετάζουν πώς η βαρβαρότητα και το μίσος τείνουν να μετατρέπονται σε κανονικότητα, πώς μετατοπίζεται ο δημόσιος λόγος και ποια είναι τα όρια της λογοτεχνίας και της πολιτικής σκέψης σε μια εποχή αβεβαιότητας.

Έμφυλες ταυτότητες, βία και σύγχρονη γραφή

Στο επίκεντρο μιας ακόμη θεματικής ενότητας του φεστιβάλ βρίσκεται το έμφυλο ζήτημα και ο τρόπος με τον οποίο η λογοτεχνία συνομιλεί με αυτό. Στη συζήτηση «Δεν είναι φόνος, είναι γυναικοκτονία», οι Σέλβα Αλμάδα, Καταρίνα Φόλκμερ και Βίκυ Τσελεπίδου,με αφετηρία τα «Νεκρά Κορίτσια» της Αλμάδα, την «Αγέλη» της Τσελεπίδου και τα έργα της Φόλκμερ, εξετάζουν πώς η έμφυλη βία αποσιωπάται μέσα από τη γλώσσα, πώς αποτυπώνεται στη σύγχρονη λογοτεχνία και τι σημαίνει να γράφει κανείς σε πλαίσιο κοινωνιών με βαθιά ριζωμένες σεξιστικές αντιλήψεις, σε ένα πάνελ που συντονίζει η Αναστασία Γρηγοριάδου. Το έμφυλο ζήτημα προσεγγίζεται και από μια διαφορετική οπτική στη συζήτηση «“Αρσενικό”, “Θηλυκό” και η ιδέα του λογοτεχνικού χαρακτήρα», όπου η Νικόλ Κράους και ο Ντέιβιντ Σολόι συνομιλούν με τον Κώστα Καλτσά. Με αφορμή το βιβλίο «Σάρκα» του Σολόι, το βιβλίο για το οποίο βραβεύτηκε με το Booker 2025, και το πολυφωνικό έργο της Κράους, εξετάζουν πώς συγκροτούνται οι «αρσενικές» και «θηλυκές» φωνές και ταυτότητες στη σύγχρονη πεζογραφία, πώς αναπαρίσταται η αρρενωπότητα και η ευαλωτότητα, και τι σημαίνει σήμερα η έννοια του «λογοτεχνικού χαρακτήρα».

Η λογοτεχνία σήμερα

Το σήμερα της λογοτεχνίας είναι φυσικά ένα ακόμα θέμα που το πρόγραμμα του φεστιβάλ προσεγγίζει με φρέσκια ματιά. Στη συζήτηση «Εντάξει με το παρελθόν, τι θα γίνει όμως με το παρόν και το μέλλον της λογοτεχνίας;», οι κορυφαίοι διεθνείς κριτικοί λογοτεχνίας Μερβ Έμρε (New Yorker) και Τόμας Μίνεϊ (διευθυντής του λογοτεχνικού περιοδικού Granta), συνομιλούν με τον δημοσιογράφο Άθω Δημουλά (περιοδικό Κ της Καθημερινής) για τον ρόλο της λογοτεχνίας στη σύγχρονη εποχή, όπου η διάσπαση προσοχής και οι ψηφιακές παγίδες θέτουν νέες προκλήσεις στην ανάγνωση και στη σχέση των αναγνωστών με τα βιβλία.

Στην εποχή που οι λέξεις συναγωνίζονται τις εικόνες, η συζήτηση «Χίλιες εικόνες, χίλιες λέξεις» φέρνει στο ίδιο τραπέζι τους πεζογράφους και σεναριογράφους Νίκο Παναγιωτόπουλο, Κάλλια Παπαδάκη και Παναγιώτη Ευαγγελίδη, μαζί με τον σκηνοθέτη και σεναριογράφο Γιάννη Οικονομίδη, για να εξερευνήσουν πού χτυπά σήμερα η καρδιά της αφήγησης και κατά πόσον η πεζογραφία εξακολουθεί να αποτελεί προνομιακό εργαλείο ή απλώς πηγή έμπνευσης για τους κινηματογραφιστές και τις τηλεοπτικές σειρές.

Παράλληλα, με πρωτοπόρα τη Βιβή Γεωργαντοπούλου, εκπρόσωποι από τις πλέον ενεργές και ανήσυχες Λέσχες Ανάγνωσης της Ελλάδας –που σήμερα εκφράζουν μια ευρύτατη κοινότητα αναγνωστών, σταθερή, ενεργή και συγκροτημένη αναγνωστικά και αγοραστικά– συγκεντρώνονται σε ένα πάνελ και, με συντονίστρια τη Μικέλα Χαρτουλάρη, αναδεικνύουν τη δύναμη της ενεργούς, συλλογικής εμπειρίας της ανάγνωσης, μέσα από τη συζήτηση «Λέσχες ανάγνωσης, πυλώνες φιλαναγνωσίας».

Η Αθήνα των συγγραφέων

Από το φεστιβάλ δεν θα μπορούσε να λείπει η σύνδεση με την πόλη που το φιλοξενεί. Η  ενότητα η Αθήνα των συγγραφέων,μια ξεχωριστή θεματική που το AILF σκοπεύει να εντάσσει σε κάθε διοργάνωσή του, αναδεικνύει το πώς η πόλη διαμορφώνει και εμπνέει τους συγγραφείς και τους χαρακτήρες τους. Στην πρώτη του διοργάνωση, το φεστιβάλ προσεγγίζει την ξεχωριστή αυτή ενότητα μέσα από ένα αφιέρωμα στον δεινό αθηναιογράφο Μένη Κουμανταρέα (1931-2014), μια από τις πιο ξεχωριστές φωνές της μεταπολεμικής ελληνικής πεζογραφίας. Στο έργο του η Αθήνα δεν είναι απλώς σκηνικό, αλλά ζωντανός οργανισμός που τους διαμορφώνει και τους παγιδεύει. Στη συζήτηση με τίτλο «“Ο χρόνος είναι ένα παιχνιδάκι. Κι η Αθήνα παντού” – Ο Μένης Κουμανταρέας και η πόλη», ο Θεόδωρος Γρηγοριάδης, η Ελιάνα Χουρμουζιάδου, ο Χρήστος Χρυσόπουλος και η Μαρία Φακίνου επανασυστήνουν τον Κουμανταρέα στο κοινό, φωτίζοντας τους εγκλωβισμένους σε ανεκπλήρωτες επιθυμίες χαρακτήρες του και την ατμόσφαιρα της πόλης όπως αναδύεται μέσα από τα είκοσι τέσσερα βιβλία του. 

Masterclasses: Συνομιλώντας με τη σύγχρονη παγκόσμια λογοτεχνία

Στο 1^ο AILF θα πραγματοποιηθούν δύο ξεχωριστά masterclasses με διεθνώς αναγνωρισμένους συγγραφείς: τον βραβευμένο με Booker Πολ Λιντς και τη σημαντική Αμερικανίδα μυθιστοριογράφο Νικόλ Κράους. Σε δύο συναντήσεις υψηλής έντασης και ουσίας, οι συμμετέχοντες θα έχουν την ευκαιρία να προσεγγίσουν εκ των έσω τη δημιουργική διαδικασία, τη γέννηση της αφήγησης και τον ρόλο της γλώσσας στη διαμόρφωση της εμπειρίας και της μνήμης. Τα masterclasses απευθύνονται σε αναγνώστες, συγγραφείς και λάτρεις της λογοτεχνίας, με περιορισμένο αριθμό συμμετοχών και σειρά προτεραιότητας. Περισσότερες πληροφορίες για τις κρατήσεις και τα κόστη συμμετοχής στο ailf.gr

Η εμπειρία του AILF 

Όλες οι συζητήσεις θα φιλοξενούνται σε δύο από τους πιο χαρακτηριστικούς χώρους της Τεχνόπολης, το Αεριοφυλάκιο 1 – Αμφιθέατρο «Μιλτιάδης Έβερτ» και τις Δεξαμενές Καθαρισμού, με ελεύθερη είσοδο και απαραίτητη η κράτηση θέσεων. Μέρος των εισιτηρίων θα διατεθεί μέσω της πλατφόρμας more.com, με προκράτηση που ξεκινά τη Δευτέρα 23 Μαρτίου στις 12:00. Τα υπόλοιπα εισιτήρια θα διατίθενται στο registration desk του φεστιβάλ δύο ώρες πριν από κάθε εκδήλωση, με σειρά προτεραιότητας. Οι κάτοχοι εισιτηρίων θα πρέπει να βρίσκονται έξω από την αίθουσα 20 λεπτά πριν από την έναρξη, ενώ σε περίπτωση καθυστέρησης, η θέση θα αποδεσμεύεται.

Όσοι/ες δεν καταφέρουν να μπουν στις αίθουσες, μπορούν να παρακολουθήσουν τις συζητήσεις από τις LED οθόνες στην Άνω Αυλή και στο INNOVATHENS, χωρίς να είναι αναγκαία η κράτηση θέσης, και με τη δυνατότητα να τις ακούσουν μέσω παράλληλης μετάφρασης σε ελληνικά, αγγλικά και στη νοηματική γλώσσα.

Πέρα από τις συζητήσεις, το AILF δίνει έμφαση στην άμεση επαφή του κοινού με τους προσκεκλημένους δημιουργούς. Μετά το τέλος κάθε συζήτησης, το κοινό μπορεί να συναντήσει από κοντά τους συμμετέχοντες συγγραφείς στα book signings που θα πραγματοποιούνται στον ειδικά διαμορφωμένο χώρο των Παλαιών Φούρνων. Τα βιβλία τους που έχουν κυκλοφορήσει στα ελληνικά θα είναι διαθέσιμα προς πώληση τόσο στο Πωλητήριο (Shop) της Τεχνόπολης όσο και στο book café που θα στηθεί στον χώρο του INNOVATHENS, ενώ στους ίδιους χώρους οι επισκέπτες θα μπορούν να βρουν και το επίσημο merchandise του φεστιβάλ για να πάρουν μαζί τους ένα αναμνηστικό από τo πρώτο AILF.

Το φεστιβάλ δεν σταματά εδώ: το πλούσιο πρόγραμμα περιλαμβάνει εργαστήρια και παράλληλες δράσεις, ανάμεσά τους προβολές, ξεναγήσεις, μουσικά events κ.ά. Στόχος του AILF είναι να δημιουργήσει, για τρεις ημέρες στην καρδιά της Αθήνας, έναν ανοιχτό χώρο συνάντησης, ανταλλαγής και έμπνευσης, όπου συγγραφείς, αναγνώστες και επισκέπτες συναντιούνται όχι μόνο γύρω από τα βιβλία, αλλά και γύρω από τις ιδέες, τις εμπειρίες και τις ιστορίες. Ένα φεστιβάλ που φιλοδοξεί να γίνει σημείο αναφοράς για τη σύγχρονη πολιτιστική ζωή της πόλης και μια γιορτή της λογοτεχνίας ανοιχτή σε όλους.

Δείτε το αναλυτικό πρόγραμμα: ailf.gr