Ενεργειακή κρίση: Στο «τραπέζι» και η μείωση των Ε.Φ.Κ. στα καύσιμα με ρήτρα ευελιξίας από την Ε.Ε.

Με τις τιμές της βενζίνης και του ντίζελ να «φλερτάρουν» με τα 2 ευρώ το λίτρο, η κυβέρνηση αναμένει πλέον το «πράσινο φως» από την Κομισιόν προκειμένου να προχωρήσει σε μείωση των Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης που επιβαρύνουν τα καύσιμα, για περιορισμένο χρονικό διάστημα, προκειμένου να στηρίξει νοικοκυριά και επιχειρήσεις που πλήττονται από τη νέα ενεργειακή κρίση.

Μπορεί μέχρι τώρα να απέρριπτε κατηγορηματικά το ενδεχόμενο παρέμβασης στους Ε.Φ.Κ. των καυσίμων – λόγω του τεράστιου δημοσιονομικού κόστους- όμως οι καταιγιστικές εξελίξεις στο ενεργειακό πεδίο, επιβάλλουν δραστικά μέτρα αντιμετώπισης των επιπτώσεων στην οικονομία.

Στόχος της κυβέρνησης είναι η μείωση του ΕΦΚ στα καύσιμα να συνδυαστεί με ρήτρα ευελιξίας από την Ε.Ε., ώστε να μην επιβαρυνθούν οι δημοσιονομικοί στόχοι και τα ελλείμματα. Η ελληνική πρόταση, την οποία θα καταθέσει ο πρωθυπουργός στους ομολόγους του στη σημερινή Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ, προβλέπει την εφαρμογή ειδικής ρήτρας διαφυγής για τις ενεργειακές δαπάνες. Η ρήτρα αυτή θα επιτρέπει στις κυβερνήσεις να μειώνουν τους ΕΦΚ όταν οι διεθνείς τιμές βρίσκονται σε μεγάλη άνοδο και το δημοσιονομικό κόστος της παρέμβασης να μην προσμετράται στο έλλειμμα ή στους στόχους των πλεονασμάτων.

Μετά τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη που δήλωσε σε συνέντευξη του στο Bloomberg ότι «θα εξετάζαμε μειώσεις ειδικών φόρων μόνο αν αυτό αποτελούσε ευρωπαϊκή απόφαση και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης ανέφερε χθες ότι «επί της αρχής δεν είμαστε αρνητικοί στη μείωση του ΕΦΚ στα καύσιμα» προσθέτοντας ότι «η Ευρώπη μπορεί να πάρει μια απόφαση για ρήτρα διαφυγής ώστε να μπορούν τα κράτη να πάρουν αποφάσεις ενδεχομένως και τη μείωση του ΕΦΚ».

Για το θέμα ρωτήθηκε και ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης σε συνέντευξή του στο MEGA.

Όπως είπε:« ο πρωθυπουργός ανέφερε τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης ως ένα παράδειγμα μέτρου το οποίο θα προκύψει στο πλαίσιο μιας ευρωπαϊκής και συντονισμένης προσπάθειας. Δηλαδή, να το πω κάθετα, αυτό είναι ένα μέτρο το οποίο χωρίς ευρωπαϊκές ευελιξίες, δεν θα μπορούσε να υλοποιηθεί. Χωρίς ευρωπαϊκές ευελιξίες, όμως, μπορούμε να κάνουμε άλλα μέτρα. Όπως, π.χ, εκείνα τα οποία κάναμε το 2022, να το πω ευθέως, τα πιο στοχευμένα. Μέτρα όπως ένα fuel pass, το οποίο έρχεται να στηρίξει τους πιο ευάλωτους, εκείνους που το έχουν περισσότερο ανάγκη».

Συνολικά, το μήνυμα που εκπέμπεται είναι ότι η μείωση του ΕΦΚ είναι εφικτή υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις: είτε με την αντικατάσταση των χαμένων εσόδων μέσω άλλων μέτρων σε εθνικό επίπεδο -κάτι που είναι ανέφικτο – είτε κυρίως μέσω μιας ευρωπαϊκής απόφασης που θα επιτρέψει μεγαλύτερη ευελιξία στους δημοσιονομικούς κανόνες.

Προφανώς και οι όποιες αποφάσεις θα είναι ισορροπημένες και θα ισχύσουν για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα έτσι ώστε να μη διαταραχθεί η δημοσιονομική σταθερότητα και τεθούν σε κίνδυνο οι στόχοι του φετινού προϋπολογισμού.

Στην κορυφή η Ελλάδα   

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, ορίζει ελάχιστους συντελεστές για κάθε προϊόν στο οποίο επιβάλλεται Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης, και κάθε κράτος- μέλος είναι ελεύθερο να θεσπίσει υψηλότερους συντελεστές ανάλογα με τις εθνικές του ανάγκες, γεγονός που εξηγεί τις διαφορές τιμών μεταξύ των χωρών.

Οι Ε.Φ.Κ. στα καύσιμα διέπονται από συγκεκριμένη οδηγία που αφορά στη φορολόγηση των ενεργειακών προϊόντων, η οποία καθορίζει τα ελάχιστα επίπεδα φορολογίας που πρέπει να εφαρμόζουν τα κράτη- μέλη, προκειμένου να αποφεύγεται ο αθέμιτος ανταγωνισμός και να διασφαλίζεται η λειτουργία της ενιαίας αγοράς. Στην αμόλυβδη βενζίνη το κατώτατο όριο είναι 359 ευρώ ο τόνος, στο πετρέλαιο κίνησης 330 ευρώ και στο υγραέριο τα 125 ευρώ.

Η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ των χωρών με τον υψηλότερο Ε.Φ.Κ. (0,70 λεπτά το λίτρο στη βενζίνη και 0,41 λεπτά στο πετρέλαιο κίνησης).

Όσον αφορά στις μεγάλες οικονομίες της Κοινότητας. Η Γαλλία επιβάλλει φόρο 0,683 και 0,594 αντιστοίχως. Η Γερμανία 0,655 ευρώ το λίτρο στη βενζίνη και 0,470 ευρώ το λίτρο στο πετρέλαιο.

Στη χαμηλότερη κλίμακα βρίσκεται η γειτονική Βουλγαρία με 0,363 και 0,330 αντιστοίχως, με αποτέλεσμα να διαθέτει από τα φθηνότερα καύσιμα μεταξύ των κρατών- μελών, εξ ου και οι επισκέψεις καταναλωτών από τα γειτονικά κράτη- μεταξύ των οποίων και οι Βορειοελλαδίτες- για να γεμίσουν τα ρεζερβουάρ των οχημάτων τους.

Συνολικά, οι φόροι (ΕΦΚ και ΦΠΑ) αποτελούν συνήθως το 55% έως 65% της τελικής τιμής των καυσίμων στην αντλία, γεγονός που κατατάσσει την Ελλάδα μεταξύ των χωρών με υψηλή φορολογία καυσίμων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτή η επιβάρυνση στις συνθήκες επηρεάζει όχι μόνο το κόστος μετακίνησης των πολιτών, αλλά και το κόστος παραγωγής και μεταφοράς αγαθών, συμβάλλοντας ευρύτερα στον πληθωρισμό.

Ο ΦΠΑ  

Δεν είναι όμως μόνο η επιβολή των Ε.Φ.Κ.. Πάνω σ’ αυτούς μπαίνει και ο ΦΠΑ. Δηλαδή έμμεση φορολογία πάνω στην έμμεση, από την οποία το ελληνικό Δημόσιο προβλέπει να εισπράξει το 2026 έσοδα άνω του 1,7 δισ. ευρώ μόνο και μόνο από την επιβολή ΦΠΑ επί των Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης, γενικότερα.

Ειδικά από τα καύσιμα, μετά και την επιβολή ΦΠΑ με συντελεστή 24%:

• Στους Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης που επιβαρύνουν τις πωλήσεις βενζινών και προβλέπεται να ανέλθουν σε 2,095 δισ. ευρώ, αναμένεται να εισπραχθεί ποσό ΦΠΑ συνολικού ύψους 502,8 εκατ. ευρώ.
• Στον ΕΦΚ που επιβάλλεται στις πωλήσεις πετρελαίου κίνησης και ο οποίος αναμένεται να φθάσει τα 1,515 δισ. ευρώ, προβλέπεται ότι θα εισπραχθεί ΦΠΑ συνολικού ύψους 363,6 εκατ. ευρώ.
• Στον ΕΦΚ επί των πωλήσεων του πετρελαίου θέρμανσης, ο οποίος εκτιμάται ότι θα φθάσει τα 299 εκατ. ευρώ, προσδοκάται να εισπραχθεί ΦΠΑ συνολικού ποσού 71,76 εκατ. ευρώ.
• Στον ΕΦΚ του υγραερίου, που αναμένεται να ανέλθει στα 95 εκατ. ευρώ, θα προκύψουν εισπράξεις ΦΠΑ 22,8 εκατ. ευρώ.
• Στους ΕΦΚ των λοιπών καυσίμων, που εκτιμάται ότι θα φθάσουν τα 31 εκατ. ευρώ, θα εισπραχθούν έσοδα ΦΠΑ ύψους 7,44 εκατ. ευρώ.