Κλιματική κρίση: Γιατί μια πόλη της Νορβηγίας ξέμεινε από πόσιμο νερό

Χωρίς πόσιμο νερό έχουν μείνει οι κάτοικοι του Λονγκγιαρμπίεν, μιας πόλης της Νορβηγίας, μετά τον εντοπισμό βαρέων μετάλλων στο δίκτυο ύδρευσης. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η μόλυνση συνδέεται με την απόψυξη του μόνιμα παγωμένου εδάφους, γνωστού ως permafrost. Το Λονγκγιαρμπιεν, στο αρχιπέλαγος του Σβάλμπαρντ, υδροδοτείται κυρίως από μια τεχνητά φραγμένη λίμνη μήκους 2,5 χιλιομέτρων, που ονομάζεται Isdammen, δηλαδή «λίμνη των πάγων». Η άνοδος της θερμοκρασίας εξαιτίας της κλιματικής κρίσης προκαλεί την απόψυξη του permafrost, εκθέτοντας πετρώματα από τα οποία απελευθερώνονται μέταλλα που καταλήγουν στη λίμνη.

Το Λονγκγιαρμπίεν, σε απόσταση περίπου 1.300 χιλιομέτρων από τον Βόρειο Πόλο, θερμαίνεται με ρυθμό πέντε έως επτά φορές μεγαλύτερο από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Οι θερμοκρασίες του φθινοπώρου αυξάνονται με ρυθμό που φτάνει έως και τους 4°C ανά δεκαετία. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η μόλυνση του υδροδοτικού συστήματος από βαρέα μέταλλα πιθανότατα οφείλεται σε δύο παράγοντες: στην απόψυξη του permafrost και στη γεωλογική σύσταση της περιοχής, η οποία στο παρελθόν είχε έντονη μεταλλευτική δραστηριότητα.

«Ο συνδυασμός της απόψυξης του permafrost και του σχιστολιθικού υποβάθρου, το οποίο περιέχει ένα ορυκτό που ονομάζεται πυρίτης ή χρυσός του ανόητου, προκαλεί τη μόλυνση του υδροδοτικού συστήματος», εξήγησε η Μαρζολέν Βερέ, ειδική στο permafrost και αναπληρώτρια καθηγήτρια Αρκτικής γεωλογίας στο Πανεπιστημιακό Κέντρο του Σβάλμπαρντ. Όπως είπε, όταν ο πυρίτης έρχεται σε επαφή με το νερό και το οξυγόνο, οξειδώνεται και παράγει οξύτητα.

«Το οξύ που σχηματίζεται μπορεί πλέον να απελευθερώνει βαρέα μέταλλα από αυτά τα πετρώματα και να τα μεταφέρει στα υδάτινα ρεύματα. Στο Λονγκγιαρμπιεν, το πρόβλημα αφορά το μαγγάνιο, αλλά από τα πετρώματα μπορούν να απελευθερωθούν και άλλοι ρύποι», ανέφερε.

Ο δήμος του Λονγκγιαρμπιεν ενημέρωσε για πρώτη φορά τους 2.600 κατοίκους τον Σεπτέμβριο του περασμένου έτους, όταν διαπιστώθηκε ότι οι συγκεντρώσεις μαγγανίου στο νερό ήταν 25 φορές υψηλότερες από το όριο των 50 μικρογραμμαρίων ανά λίτρο που συνιστά το Νορβηγικό Ινστιτούτο Δημόσιας Υγείας.

Ο δήμαρχος της πόλης, Τέριε Άουνεβικ, δήλωσε ότι η ποιότητα του πόσιμου νερού δεν ήταν ποτέ ιδιαίτερα καλή, εξαιτίας των ιζημάτων, ωστόσο οι συγκεντρώσεις μαγγανίου είχαν «εκτοξευθεί». Η παρατεταμένη έκθεση σε υψηλές συγκεντρώσεις μαγγανίου μπορεί να προκαλέσει νευρολογικά προβλήματα, ιδίως στα παιδιά και τα βρέφη.

Έκτακτα μέτρα

Για την αντιμετώπιση της κρίσης εφαρμόστηκαν έκτακτα προσωρινά μέτρα. Μεταξύ άλλων, τοποθετήθηκε μια κεντρική δεξαμενή με δωρεάν πόσιμο νερό, το οποίο φιλτράρεται από την τοπική ζυθοποιία. Οι κάτοικοι μπορούν να γεμίζουν τα δοχεία τους από τη δεξαμενή που βρίσκεται στο τοπικό σούπερ μάρκετ, ενώ παράλληλα ξεκίνησε έρευνα για τα αίτια της μόλυνσης.

Έκτοτε, οι συγκεντρώσεις μαγγανίου έχουν μειωθεί. Ωστόσο, στις αρχές του τρέχοντος έτους διαπιστώθηκε ότι τα επίπεδα θειικών αλάτων και νικελίου υπερέβαιναν τα συνιστώμενα όρια για το πόσιμο νερό. Ως εκ τούτου, η απαγόρευση κατανάλωσης νερού βρύσης παραμένει σε ισχύ. Ο δήμαρχος της πόλης ανέφερε ότι τα επίπεδα μαγγανίου δεν ήταν «επικίνδυνα», υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι οι κρατικές οδηγίες πρέπει να τηρούνται. Παραδέχθηκε επίσης ότι η κρίση του πόσιμου νερού έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, με ορισμένους κατοίκους να εκφράζουν την αγανάκτησή τους για την ταλαιπωρία.

Ο δήμαρχος, ο οποίος έχει αναθέσει τη διερεύνηση της ποιότητας του νερού, δήλωσε ότι ενδέχεται να χρειαστεί η κατασκευή ενός «εντελώς νέου δικτύου ύδρευσης». Μεταξύ των λύσεων που εξετάζονται είναι η εγκατάσταση συστήματος φιλτραρίσματος στη λίμνη Isdammen και η δημιουργία μονάδας αφαλάτωσης ως εφεδρικής επιλογής ή το αντίστροφο.

Και οι δύο επιλογές, ωστόσο, θα ήταν «εξαιρετικά δαπανηρές» και θα συνοδεύονταν από τεχνικές δυσκολίες λόγω των ακραίων θερμοκρασιών στο Σβάλμπαρντ, όπου το νερό συχνά βρίσκεται σε θερμοκρασία κάτω από το μηδέν, σημείωσε ο δήμαρχος.

«Στη Νορβηγία, όπου θεωρούσαμε πάντα αυτονόητο ότι μπορούμε να πίνουμε νερό από τη βρύση, είναι δύσκολο να συνηθίσουμε στην ιδέα ότι πρέπει πλέον να μεταφέρουμε το νερό μας, όπως κάνουμε σήμερα. Και άλλες μικρές κοινότητες θα πρέπει να βρίσκονται σε ετοιμότητα και να αρχίσουν να εξετάζουν τι θα κάνουν αν συμβεί κάτι αντίστοιχο στις δικές τους πηγές υδροδότησης», πρόσθεσε.

Η Βερέ και άλλοι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η μόλυνση των υδάτινων πόρων στο Λονγκγιαρμπιεν ενδέχεται να αποτελεί προάγγελο αντίστοιχων προβλημάτων για άλλες κοινότητες της Αρκτικής.

«Τα ίδια γεωλογικά χαρακτηριστικά- πετρώματα πλούσια σε πυρίτη και βαρέα μέταλλα- καθώς και το παγωμένο έδαφος που αποψύχεται, υπάρχουν και σε άλλες περιοχές της Αρκτικής. Επομένως, αυτή μπορεί να είναι μια πρώτη ένδειξη του τρόπου με τον οποίο η κλιματική αλλαγή μπορεί να επηρεάσει τα αποθέματα γλυκού νερού, για παράδειγμα στον βόρειο Καναδά και την Αλάσκα», ανέφερε η Βερέ.

Πηγή: Guardian