Δυσλεξία: Έγκαιρη ανίχνευση από τις πρώτες τάξεις του Δημοτικού – Τι αλλάζει στην υποστήριξη των παιδιών

Η έγκαιρη ανίχνευση, η συστηματική υποστήριξη στο σχολείο και η απομάκρυνση από παλαιότερες αντιλήψεις για τη δυσλεξία βρίσκονται στο επίκεντρο του νεότερου ορισμού της, όπως τον περιέγραψε η καθηγήτρια στο τμήμα Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής του Α.Π.Θ. Σουζάνα Παντελιάδου, μιλώντας στο ΕΡΤnews.

Όπως διευκρίνισε, δεν πρόκειται για έναν εντελώς νέο επιστημονικό ορισμό, αλλά για την ενσωμάτωση ερευνητικών δεδομένων των τελευταίων 20 με 30 ετών. Η καθηγήτρια υπογράμμισε ότι τα ευρήματα αυτά μπορούν να βοηθήσουν γονείς και εκπαιδευτικούς να αναγνωρίζουν νωρίτερα τις ενδείξεις δυσκολιών και να κινητοποιούνται για την κατάλληλη υποστήριξη.

Πρώιμα σημάδια πριν από την ανάγνωση και τη γραφή

Η έγκαιρη ανίχνευση είναι μία από τις βασικές αλλαγές που αναδεικνύονται. Σύμφωνα με την κα Παντελιάδου, ενδείξεις μπορεί να εντοπιστούν ήδη από το νηπιαγωγείο ή τις πρώτες τάξεις του Δημοτικού, πριν ακόμη το παιδί κληθεί να διαβάσει και να γράψει με συστηματικό τρόπο.

Ένα πεδίο που μπορεί να παρατηρηθεί είναι η φωνολογική επίγνωση: η ικανότητα του παιδιού να αναγνωρίζει ότι οι λέξεις αποτελούνται από συλλαβές και ήχους και να παίζει με αυτά τα στοιχεία. Παραδείγματα είναι τα παιχνίδια με ομοιοκαταληξίες, η αναγνώριση συλλαβών ή ο εντοπισμός του πρώτου και του τελευταίου ήχου μιας λέξης.

Η καλλιέργεια αυτών των δεξιοτήτων στο νηπιαγωγείο και στις πρώτες τάξεις μπορεί να στηρίξει την εκμάθηση της ανάγνωσης και της γραφής. Η δυσκολία, όπως σημείωσε η καθηγήτρια, δεν σημαίνει ότι το παιδί δεν βλέπει τα γράμματα, αλλά ότι μπορεί να δυσκολεύεται να αντιληφθεί τη σειρά και τη θέση των ήχων και των γραμμάτων μέσα στη λέξη.

Η δυσλεξία δεν είναι πρόβλημα όρασης

Η κα Παντελιάδου επανέλαβε ότι η δυσλεξία είναι γλωσσική δυσκολία και όχι πρόβλημα οπτικής αντίληψης. Τα λάθη ή οι αντιστροφές γραμμάτων στην ανάγνωση και στη γραφή δεν σημαίνουν ότι το παιδί δεν βλέπει σωστά, αλλά μπορεί να σχετίζονται με τον τρόπο με τον οποίο επεξεργάζεται τη γλώσσα.

Παράλληλα, η δυσλεξία δεν εκδηλώνεται με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις γλώσσες. Οι δυσκολίες διαφέρουν, για παράδειγμα, ανάμεσα στα ελληνικά, τα αγγλικά και τα κινέζικα, καθώς κάθε γλώσσα έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά.

Επίσης, δεν υπάρχει μόνο η διάκριση «έχει ή δεν έχει» δυσλεξία, αλλά ένα συνεχές δυσκολιών, οι οποίες μπορεί να είναι από ήπιες έως πιο σοβαρές.

Δεν απαιτείται μεγάλη απόκλιση από τον δείκτη νοημοσύνης

Ένα ακόμη σημαντικό σημείο του νέου ορισμού, σύμφωνα με την καθηγήτρια, είναι ότι η διάγνωση δεν προϋποθέτει μεγάλη απόσταση ανάμεσα στον δείκτη νοημοσύνης του παιδιού και στις επιδόσεις του στην ανάγνωση.

Όπως εξήγησε, η παλαιότερη αντίληψη ότι ένα παιδί πρέπει να έχει υψηλό δείκτη νοημοσύνης και ταυτόχρονα χαμηλές επιδόσεις στην ανάγνωση για να αναγνωριστεί η δυσλεξία δεν θεωρείται πλέον απαραίτητη προϋπόθεση.

Ο ρόλος του σχολείου πριν από τη διάγνωση

Η υποστήριξη στο σχολείο έχει ιδιαίτερη σημασία. Η κα Παντελιάδου ανέφερε ότι, πριν από την παραπομπή ενός παιδιού για διαγνωστική αξιολόγηση, οι εκπαιδευτικοί χρειάζεται να έχουν εφαρμόσει συστηματικές παρεμβάσεις και να μπορούν να τεκμηριώσουν την προσπάθεια υποστήριξης για τουλάχιστον ένα εξάμηνο.

Η έγκαιρη βοήθεια μπορεί να αποτρέψει τη συσσώρευση αποτυχιών και να προστατεύσει την αυτοπεποίθηση και τη συναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού. Όπως επισήμανε, ένα παιδί που δυσκολεύεται για χρόνια χωρίς να λαμβάνει την αναγκαία υποστήριξη μπορεί να αρχίσει να πιστεύει ότι δεν μπορεί να τα καταφέρει.

Στόχος, τόνισε, δεν είναι «να διορθωθεί» το παιδί, αλλά να μη στερηθεί τη δυνατότητα να προχωρήσει στη μόρφωση, στην επαγγελματική και στην κοινωνική του ζωή.