Νέο φορολογικό νομοσχέδιο: Το πλαίσιο για τον επενδυτικό «κουμπαρά» – Αφορολόγητα τα φιλοδωρήματα έως 6.000 ευρώ

Ο νέος επενδυτικός «κουμπαράς» για τα παιδιά, η παράταση έως το τέλος του 2027 της έκπτωσης φόρου για ηλεκτρονικές αποδείξεις από επαγγέλματα με υψηλή παραβατικότητα, καθώς και η αύξηση του αφορολογήτου ορίου για τα φιλοδωρήματα στα 6.000 ευρώ το χρόνο, είναι τρείς από τις σημαντικές φορολογικές αλλαγές που ενσωματώθηκαν σε νομοσχέδιο του ΥΠΕΘΟΟ, το οποίο αναρτήθηκε για δημόσια διαβούλευση.

Ζητούμενο των αλλαγών, η ενίσχυση της οικογενειακής αποταμίευσης και η θωράκιση των εσόδων του κράτους απέναντι στη φοροδιαφυγή.

Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει όλες τις λεπτομέρειες για το πλαίσιο λειτουργίας του νέου επενδυτικού «κουμπαρά» για τα παιδιά, από το άνοιγμα του λογαριασμού και την καταβολή των εισφορών έως την επιλογή επενδύσεων και την ανάληψη των κεφαλαίων μετά την ενηλικίωση.

Πιο συγκεκριμένα, θεσπίζεται ο Ατομικός Επενδυτικός Λογαριασμός Ανηλίκων (Α.Ε.Λ.Α.). Το μέτρο αφορά βρέφη ηλικίας έως 2 ετών (για παιδιά που γεννήθηκαν την περίοδο 2025–2026) με έτος έναρξης εφαρμογής το 2027.

Για κάθε ευρώ που καταθέτει η οικογένεια, το κράτος θα προχωρά σε ισόποση συνεισφορά έως τα 1.200 ευρώ ετησίως (το όριο αυτό θα αυξάνεται κατά 10% ανά πενταετία). Οι πόροι αυτοί θα επενδύονται αποκλειστικά σε χρηματοπιστωτικά προϊόντα (μετοχές, ομόλογα, αμοιβαία κεφάλαια) και το κεφάλαιο θα παραμένει «κλειδωμένο» μέχρι την ενηλικίωση του δικαιούχου (στα 18 έτη).

Ειδικότερα, όπως προβλέπεται στα σχετικά άρθρα (29-46):

• Για κάθε παιδί που γεννιέται στην Ελλάδα ή αποκτά δικαίωμα υπαγωγής στον λογαριασμό σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που μπαίνουν, ο ασκών τη γονική μέριμνα ή την επιμέλεια δύναται να ανοίξει έναν μοναδικό Α.Ε.Λ.Α.
• Η διαδικασία δημιουργίας του Α.Ε.Λ.Α. ενεργοποιείται με αίτηση του ασκούντος τη γονική μέριμνα ή την επιμέλεια στον πάροχο εφόσον το παιδί δεν έχει συμπληρώσει το δεύτερο έτος της ηλικίας του κατά τον χρόνο της αίτησης.
• Οι ασκούντες τη γονική μέριμνα ή την επιμέλεια επιλέγουν ελεύθερα για τη διαχείριση του Α.Ε.Λ.Α. έναν από τους παρόχους ή την αυτοδιαχείριση του λογαριασμού.
• Το ελληνικό Δημόσιο καταβάλλει υπέρ κάθε δικαιούχου Α.Ε.Λ.Α. ποσό ίσο με το 100% των επιλέξιμων εισφορών που καταβάλλονται στον λογαριασμό, με μέγιστο τα 1.200 ευρώ ανά ημερολογιακό έτος.

Το μέγιστο ποσό αυξάνεται κατά 10% ανά πενταετία.

• Το συνολικό ποσό των εισφορών ανά Α.Ε.Λ.Α. δεν δύναται να υπερβαίνει τις 10.000 ευρώ ανά ημερολογιακό έτος.
• Η κρατική συνεισφορά καταβάλλεται καταρχήν σε μηνιαία βάση για εισφορές έως 100 ευρώ ανά μήνα.

Λαμβανομένου υπόψη ότι δύνανται να καταβάλλονται ποσά υψηλότερα σε ορισμένους μήνες και χαμηλότερα σε άλλους, πραγματοποιείται ετήσια εκκαθάριση για το σύνολο των εισφορών που καταβλήθηκαν έως την 31η Δεκεμβρίου του οικείου ημερολογιακού έτους.

Κατάθεση χρημάτων

Στον λογαριασμό θα μπορούν να καταθέτουν χρήματα όχι μόνο οι γονείς αλλά οποιοδήποτε φυσικό πρόσωπο, όπως παππούδες, γιαγιάδες και άλλοι συγγενείς, ενώ το Δημόσιο θα καταβάλλει ποσό ίσο με το 100% των επιλέξιμων εισφορών με αρχικό ανώτατο όριο τα 1.200 ευρώ ετησίως.

Για παράδειγμα, εάν σε έναν λογαριασμό καταβάλλονται 50 ευρώ τον μήνα, το κράτος θα προσθέτει άλλα 50 ευρώ. Έτσι, σε ετήσια βάση οι ιδιωτικές εισφορές θα ανέρχονται σε 600 ευρώ και η κρατική ενίσχυση σε άλλα 600 ευρώ. Εάν οι εισφορές φτάνουν τα 100 ευρώ τον μήνα, η ετήσια κρατική συμμετοχή θα διαμορφώνεται στα 1.200 ευρώ. Ακόμη και εάν οι ιδιωτικές εισφορές φτάσουν τα 10.000 ευρώ τον χρόνο, η κρατική ενίσχυση δεν θα ξεπερνά το προβλεπόμενο ανώτατο όριο.

-Οι γονείς θα μπορούν να επιλέγουν τον τρόπο διαχείρισης των χρημάτων ανάμεσα σε τέσσερα επενδυτικά προφίλ, ανάλογα με τον κίνδυνο που επιθυμούν να αναλάβουν:

Συντηρητικό: 100% σε επενδύσεις σταθερού εισοδήματος και 0% σε μετοχές.

Ισορροπημένο: 70% σε επενδύσεις σταθερού εισοδήματος και 30% σε μετοχές.

Αναπτυξιακό: 30% σε επενδύσεις σταθερού εισοδήματος και 70% σε μετοχές.

Δυναμικό: 0% σε επενδύσεις σταθερού εισοδήματος και 100% σε μετοχές.

Ως επενδύσεις σταθερού εισοδήματος νοούνται οι τοποθετήσεις σε ομόλογα, αμοιβαία κεφάλαια ομολόγων και καταθέσεις. Τα ποσοστά των τεσσάρων επενδυτικών προφίλ αφορούν το επενδεδυμένο μέρος του λογαριασμού, εξαιρουμένων των μετρητών. Η διακράτηση μετρητών θα περιορίζεται κατά κανόνα στο 5% της συνολικής αξίας του χαρτοφυλακίου, με προβλέψεις για προσωρινές εξαιρέσεις.

Οι τοποθετήσεις θα μπορούν να πραγματοποιούνται σε αμοιβαία κεφάλαια, διαπραγματεύσιμα αμοιβαία κεφάλαια (ETF), μετοχές και ομόλογα που διαπραγματεύονται σε ρυθμιζόμενες αγορές της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου.

Αντίθετα, αποκλείονται επενδύσεις υψηλού κινδύνου, όπως τα κρυπτοστοιχεία, τα προϊόντα μόχλευσης και συγκεκριμένα παράγωγα και σύνθετα χρηματοοικονομικά προϊόντα.

• Πάροχοι υπηρεσιών ή προϊόντων Α.Ε.Λ.Α. δύνανται να είναι πιστωτικά ιδρύματα, Επιχειρήσεις Παροχής Επενδυτικών Υπηρεσιών και ασφαλιστικές επιχειρήσεις. Ο δικαιούχος Α.Ε.Λ.Α. δύναται να μεταφέρει τον λογαριασμό του από έναν πάροχο σε άλλον χωρίς απώλεια των φορολογικών ευεργετημάτων ή άλλων δικαιωμάτων που συνδέονται με τον λογαριασμό.
• Τα κεφάλαια του Α.Ε.Λ.Α., ήτοι οι εισφορές, η κρατική συνεισφορά και οι επενδυτικές αποδόσεις, δεν επιτρέπεται να αναληφθούν πριν από τη συμπλήρωση του 18ου έτους της ηλικίας του δικαιούχου. Εξαιρούνται περιπτώσεις θανάτου του γονέα ή του τέκνου, καθώς και περιπτώσεις σοβαρών λόγων υγείας του δικαιούχου του Α.Ε.Λ.Α. που χρήζουν χειρουργικής αντιμετώπισης, όπως αυτοί πιστοποιούνται από δημόσιο νοσοκομείο. Με τη συμπλήρωση του 18ου έτους της ηλικίας του δικαιούχου, ο Α.Ε.Λ.Α. μετατρέπεται σε προσωπικό περιουσιακό του δικαίωμα.
• Οι εισφορές σε Α.Ε.Λ.Α. είναι αφορολόγητες, δεν αποτελούν φορολογητέο εισόδημα για τον ανήλικο δικαιούχο ούτε λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό εισοδηματικών ή άλλων κριτηρίων κοινωνικών παροχών. Το εισόδημα από μερίσματα, τόκους και υπεραξία μεταβίβασης τίτλων στον Α.Ε.Λ.Α. απαλλάσσεται από τον φόρο.

Παράταση για τις αποδείξεις

Με το άρθρο 4 του νομοσχεδίου, παρατείνεται και για το έτος 2027 η ισχύς των φορολογικών κινήτρων για την πραγματοποίηση ηλεκτρονικών συναλλαγών σε συγκεκριμένους επαγγελματικούς κλάδους υψηλής φοροδιαφυγής (όπως υδραυλικοί, ηλεκτρολόγοι, ελαιοχρωματιστές κ.λπ.).

Το μέτρο (το οποίο ισχύει από το 2022), προβλέπει ότι ποσό ίσο με το 30% των δαπανών που πραγματοποιούνται με ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής για αμοιβές σε 20 κατηγορίες επαγγελμάτων αφαιρείται από το φορολογητέο εισόδημα, με ανώτατο όριο τις 5.000 ευρώ ετησίως. Στη λίστα περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, δικηγόροι, υδραυλικοί, ηλεκτρολόγοι, κομμωτήρια και ταξί.

Η φιλοσοφία του μέτρου είναι η παροχή ισχυρού οικονομικού κινήτρου στους καταναλωτές, ώστε να πληρώνουν ηλεκτρονικά και να ζητούν απόδειξη για συναλλαγές όπου θεωρείται αυξημένος ο κίνδυνος απόκρυψης εισοδήματος.

Αυξημένο μπόνους προβλέπεται για τις ιατρικές δαπάνες, όταν οι πληρωμές για ιατρικές, οδοντιατρικές και κτηνιατρικές υπηρεσίες γίνονται ηλεκτρονικά.

Οι εν λόγω δαπάνες υπολογίζονται στο διπλάσιο για την κάλυψη του απαιτούμενου ορίου ηλεκτρονικών συναλλαγών, το οποίο αντιστοιχεί στο 30% του ετήσιου πραγματικού εισοδήματος του φορολογουμένου. Για παράδειγμα, ηλεκτρονική πληρωμή 300 ευρώ για τις συγκεκριμένες υπηρεσίες προσμετράται ως δαπάνη 600 ευρώ για την κάλυψη του απαιτούμενου ορίου.

Φιλοδωρήματα: αφορολόγητα μέχρι 6.000 ευρώ

Μετά την αρχική θεσμοθέτηση του αφορολόγητου ορίου (έως 300 ευρώ τον μήνα) με παλαιότερο νόμο, το νέο νομοσχέδιο προχωρά σε περαιτέρω αύξηση του αφορολόγητου ορίου για τα φιλοδωρήματα που λαμβάνουν οι εργαζόμενοι.

Το άρθρο 5 ρυθμίζει την αύξηση του αφορολόγητου ορίου για τα φιλοδωρήματα που αφήνουν απευθείας οι πελάτες (τροποποιώντας τον Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος), ενώ το άρθρο 6 αυξάνει το αφορολόγητο όριο για τα φιλοδωρήματα φυσικών προσώπων που εισπράττονται μέσω ψηφιακών πλατφορμών.

Το αφορολόγητο όριο για τα φιλοδωρήματα αυξάνεται πλέον στα 6.000 ευρώ ετησίως.

Μάλιστα, η μετατροπή του ορίου σε ετήσιο (που αντιστοιχεί μεσοσταθμικά σε 500 ευρώ τον μήνα) λύνει το μεγάλο πρόβλημα των εποχικών εργαζομένων (π.χ. στον τουρισμό και την εστίαση).

Πλέον, ένας εργαζόμενος που δουλεύει σεζόν για 6 μήνες μπορεί να εισπράξει έως και 1.000 ευρώ τον μήνα σε φιλοδωρήματα μέσω POS χωρίς να φορολογηθεί, αρκεί στο σύνολο του έτους να μην ξεπεράσει τις 6.000 ευρώ.

Το νέο αυτό αυξημένο όριο εφαρμόζεται αναδρομικά από την 1η Ιανουαρίου 2026.