Άκρως αποκαλυπτικός ήταν ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, καθώς ανακοίνωνε μια νέα σειρά κυρώσεων κατά του Ιράν, την Δευτέρα (24.08.2026). Τα μέτρα για τα οποία προειδοποίησε ο Σκοτ Μπέσεντ αποτελούν μέρος του σχεδίου της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ να ασκήσει οικονομική πίεση προκειμένου να αναγκάσει το Ιράν να υποκύψει, να τερματιστεί ο σχεδόν 6μηνος πόλεμος και να ανοίξουν ξανά τα Στενό του Ορμούζ.
Οι ΗΠΑ «δεν διαπραγματεύονται πλέον με την ιρανική απειλή, την τερματίζουμε», δήλωσε ο Μπέσεντ, με κυρώσεις που, όπως υποσχέθηκε, θα «κόψουν κάθε οικονομική γραμμή ζωής που στηρίζει αυτό το τυραννικό καθεστώς, έως ότου η Τεχεράνη μείνει μόνη της». Η επιχείρηση «Economic Outcast» θα διευρύνει τις κατηγορίες δευτερογενών κυρώσεων κατά χωρών και οντοτήτων που συναλλάσσονται με το Ιράν, και θα εισαγάγει νέες κυρώσεις σε τομείς όπως η τεχνολογία, η ναυτιλία και τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία.
Ωστόσο, σύμφωνα με το CBS οι ειδικοί για το Ιράν δεν έχουν πειστεί ότι τα νέα μέτρα θα έχουν τον αντίκτυπο, έτσι ώστε το Ισλαμικό Καθεστώς να αποδεχτεί την ήττα του στον πόλεμο που, σύμφωνα με τις προβλέψεις του προέδρου Τραμπ, «δεν θα διαρκούσε περισσότερο από έξι εβδομάδες, και σίγουρα όχι μήνες».
Εδώ και δεκαετίες, διάφορες αμερικανικές κυβερνήσεις έχουν προσπαθήσει να ασκήσουν πίεση στο Ιράν μέσω κυρώσεων. Το καθεστώς έχει επιβιώσει χάρη σε μια σειρά χρηματοοικονομικών μηχανισμών και δραστηριοτήτων λαθρεμπορίου, σύμφωνα με το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ.
«Ξέρουν πώς να τα βγάζουν πέρα», δήλωσε την Τρίτη (25.08.2026)η Κέιτ Ντουριάν, μη μόνιμη ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Αραβικών Κρατών του Κόλπου, στο BBC News. «Έχουν τους τρόπους να παρακάμπτουν τις κυρώσεις. Επομένως, πιστεύω ότι το μεγαλύτερο μέρος των δηλώσεων του Μπέσεντ αφορούσε άλλες χώρες, όχι το Ιράν».
Στην ανακοίνωσή του, ο Μπέσεντ ανέφερε ότι οι χώρες που διατηρούν επιχειρηματικές σχέσεις με το Ιράν θα πρέπει «να αναμένουν να μοιραστούν την απομόνωση ενός καθεστώτος που καταρρέει».
Την Τρίτη, 60 φορείς που θεωρείται ότι βοηθούν ή συναλλάσσονται με το Ιράν συμπεριλήφθηκαν στον κατάλογο των νέων κυρώσεων, μεταξύ των οποίων βρίσκονται οντότητες στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τη Σιγκαπούρη, τη Μαλαισία, το Χονγκ Κονγκ, τη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και — κάτι που θεωρείται κρίσιμο σύμφωνα με αναλυτές — την Κίνα.
Ωστόσο, οι κυρώσεις στοχεύουν μόνο ορισμένες ιδιωτικές κινεζικές επιχειρήσεις, χωρίς να προχωρούν στο πιο σημαντικό βήμα, δηλαδή να πλήξουν τα μεγάλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα της χώρας. Χωρίς αυτό, οι αναλυτές υποστηρίζουν ότι οι καταστροφικές προβλέψεις του Μπέσεντ για το Ιράν θα αποτύχουν.
«Αυτή δεν ήταν η οικονομική “D-Day”», δήλωσε στο CBS News ο Μπρετ Έρικσον, εμπειρογνώμονας σε θέματα κυρώσεων με έδρα την Ουάσινγκτον, ο οποίος διευθύνει την Obsidian Risk Advisors, χρησιμοποιώντας τη γλώσσα του ίδιου του Τραμπ για να περιγράψει τα μέτρα. «Αν οι ΗΠΑ δεν είναι διατεθειμένες να στοχεύσουν ουσιαστικά την Κίνα, μπορεί η Ουάσιγκτον να δικαιολογήσει λογικά τη φθορά στις διεθνείς σχέσεις και την παγκόσμια εικόνα μας, για μια στρατηγική με μόνο μια απίθανη πιθανότητα να επιτύχει τη νίκη;»
Το σύστημα υποστήριξης της επιβίωσης του Ιράν
Την περασμένη εβδομάδα, τα ΗΑΕ, σύμμαχος των ΗΠΑ, διέκοψαν κάθε εμπορική συναλλαγή με το Ιράν. Αυτό, σύμφωνα με τους ειδικούς, θα μπορούσε να έχει σημαντικές επιπτώσεις στο Ισλαμικό Καθεστώς.
Η χώρα του Κόλπου ήταν ο μεγαλύτερος εισαγωγέας ιρανικών προϊόντων παγκοσμίως το 2024, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, ενώ περίπου το 80% των συναλλαγών σε ξένο νόμισμα του Ιράν πραγματοποιείται στο Ντουμπάι, σύμφωνα με τον Μιάντ Μαλίκι, ανώτερο ερευνητή στο Ίδρυμα για την Υπεράσπιση των Δημοκρατιών και πρώην ανώτερο αξιωματούχο του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ.
«Τα ΗΑΕ θα διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο όχι μόνο στην αποκοπή της πρόσβασης του καθεστώτος στην προμήθεια ξένου συναλλάγματος, αλλά και στην πρόσβαση στα αποθέματά του — κεφάλαια που έχει συγκεντρώσει από τις πωλήσεις πετρελαίου στην Κίνα και τα οποία βρίσκονται σε διάφορες τράπεζες», δήλωσε την περασμένη εβδομάδα στο CBS News.
Ωστόσο, η Κίνα θεωρείται η πραγματική σωτηρία του Ιράν.
Πέρυσι, οι κινεζικές αγορές ιρανικού αργού πετρελαίου ανήλθαν σε σχεδόν το 45% του προϋπολογισμού της ιρανικής κυβέρνησης, σύμφωνα με έκθεση της αμερικανικής κυβέρνησης του Μαρτίου. «Η ιρανική οικονομία σήμερα λειτουργεί με βάση αυτό το είδος μηχανισμού: πώληση πετρελαίου στην Κίνα και, στη συνέχεια, είτε χρήση των κεφαλαίων που προέρχονται από την πώληση πετρελαίου στην Κίνα για την πληρωμή εισαγωγών από την Κίνα, είτε μεταφορά μέρους αυτών των κεφαλαίων εκτός Κίνας», δήλωσε ο Μαλίκι.
Είπε ότι μερικές φορές τα χρήματα που κερδίζει το Ιράν από την πώληση του πετρελαίου του στην Κίνα χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση ιρανικών ομάδων-αντιπροσώπων στη Μέση Ανατολή, όπως η Χεζμπολάχ στο Λίβανο ή οι αντάρτες Χούθι στην Υεμένη.
Οι μεγάλες, κρατικά υποστηριζόμενες τράπεζες της Κίνας έχουν κατηγορηθεί ότι χορηγούν δάνεια σε μικρά διυλιστήρια στη χώρα, τα οποία στη συνέχεια επεξεργάζονται πετρέλαιο από το Ιράν που υπόκειται σε κυρώσεις.
Το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ έχει επίσης κατηγορήσει την Κίνα ότι παραποιεί την προέλευση του ιρανικού πετρελαίου, ότι μεταβάλλει ψευδώς τη νόμιμη ιδιοκτησία ιρανικών πλοίων ώστε να φαίνονται ότι ανήκουν σε Κινέζους, καθώς και ότι κατασκευάζει αεροδρόμια και ηλεκτρικά δίκτυα στο Ιράν αντί να καταβάλλει χρήματα στο Ιράν, πράγμα που σημαίνει ότι μπορεί να αποφύγει το παγκόσμιο τραπεζικό σύστημα SWIFT, στο οποίο εφαρμόζονται οι κυρώσεις.
Όταν ρωτήθηκε αν οι κινεζικές τράπεζες θα συγκαταλέγονται μεταξύ εκείνων που θα πληγούν από τα νέα μέτρα, ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών, Μπέσεντ απάντησε ότι «κανείς δεν βρίσκεται εκτός της εμβέλειας των αμερικανικών κυρώσεων».
Είπε επίσης ότι θα υπάρξει «σημαντική ανακοίνωση σχετικά με την επιβολή κυρώσεων σε ένα χρηματοπιστωτικό ίδρυμα μέχρι το τέλος αυτής της εβδομάδας», χωρίς όμως να δώσει περαιτέρω ενδείξεις.
Ο εκπρόσωπος του κινεζικού Υπουργείου Εξωτερικών, Λιν Τζιάν, δήλωσε ότι η Κίνα αντιτίθεται κατηγορηματικά στις «παράνομες μονομερείς κυρώσεις» και θα «κάνει ό,τι είναι απαραίτητο για να προστατεύσει με αποφασιστικότητα τα δικαιώματα και τα συμφέροντά της».
Η επιβολή κυρώσεων σε μεγάλες κινεζικές τράπεζες θα μπορούσε ίσως να στερήσει από το Ιράν το σημαντικότερο κανάλι χρηματοδότησης. Ωστόσο, θα μπορούσε και να πυροδοτήσει μια ευρύτερη αντιπαράθεση μεταξύ των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου.
Το Πεκίνο διαθέτει δικά του εργαλεία οικονομικής πίεσης μεταξύ των οποίων βρίσκεται ο έλεγχος μεγάλου μέρους της παγκόσμιας παραγωγής και επεξεργασίας σπάνιων γαιών, οι οποίες είναι απαραίτητες για την αμερικανική αυτοκινητοβιομηχανία, την τεχνολογία και την αμυντική βιομηχανία.
Παράλληλα, η Ουάσινγκτον δεν θέλει να θέσει σε κίνδυνο τη συνολικότερη προσπάθεια διαχείρισης των σχέσεων με την Κίνα. Η οικονομική πίεση κατά του Ιράν, επομένως, συγκρούεται με άλλες αμερικανικές προτεραιότητες.
Το Ιράν «είναι και ήταν έτοιμο»
Οι Ιρανοί έχουν δεχτεί σφοδρές αμερικανικές κυρώσεις εδώ και δεκαετίες. Το ιρανικό νόμισμα έχει υποστεί κατακόρυφη πτώση της αξίας του έναντι του δολαρίου και ο επικεφαλής του Εμπορικού Επιμελητηρίου Ιράν-Κίνας δήλωσε στον ιστότοπο Khabar Online τον περασμένο μήνα ότι το Ιράν δεν μπορεί να αντέξει οικονομικά να χάσει το θαλάσσιο εμπόριό του.
«Η πολιορκία είναι χειρότερη από τον πόλεμο», δήλωσε ο ίδιος, αναφερόμενος στον ναυτικό αποκλεισμό των λιμανιών και των πλοίων του Ιράν από τις ΗΠΑ, προσθέτοντας ότι τα ναυτιλιακά έξοδα είχαν εκτοξευθεί στα ύψη.
Ωστόσο, ο Ιρανός υπουργός Οικονομίας Αλί Ματανιζάντε δήλωσε τη Δευτέρα ότι η χώρα ήταν «πλήρως προετοιμασμένη» για τις νέες αμερικανικές κυρώσεις, τις οποίες προέβλεψε ότι θα αποτελέσουν «μια ακόμη ήττα» για την κυβέρνηση Τραμπ.
