Πέθανε σε ηλικία 89 ετών ο ακαδημαϊκός Κωνσταντίνος Τσουκαλάς – ertnews.gr

Σε ηλικία 89 ετών, έφυγε από τη ζωή ο ακαδημαϊκός Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, αφήνοντας πίσω του ανεκτίμητη παρακαταθήκη. Ο σπουδαίος κοινωνιολόγος και πανεπιστημιακός, δίδαξε σε ελληνικά, αμερικανικά, γαλλικά και μεξικανικά πανεπιστήμια, ενώ είχε διατελέσει, μεταξύ άλλων, πρόεδρος του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών και βουλευτής Επικρατείας του ΣΥΡΙΖΑ.

Ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς γεννήθηκε στην Αθήνα το 1937, από οικογένεια που είχε ρίζες στη νομική και την πολιτική. Μετά την αποφοίτησή του από τη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές Φιλοσοφίας του Δικαίου και Κοινωνιολογίας στα Πανεπιστήμια Χαϊδελβέργης και του Μονάχου στη Γερμανία, του Παρισιού στη Γαλλία και του Γέιλ στις ΗΠΑ. Ήταν ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Το 1974 ανακηρύχθηκε διδάκτορας Γραμμάτων και Ανθρωπιστικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Παρισιού. Από το 1961 έως το 1968 άσκησε τη δικηγορία στην Αθήνα. Απασχολήθηκε ως ερευνητής στο Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών Αθηνών (1963-1967) και στο γαλλικό Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών (CNRS, 1968). Κατά τα έτη 1968-1985 υπήρξε τακτικός καθηγητής Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου του Παρισιού και από το 1985 και έκτοτε ήταν τακτικός καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αθηνών. Παράλληλα από το 1981 έως το 1989 άσκησε καθήκοντα επιστημονικού διευθυντή στο Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ).

Το 1993 ορίστηκε πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΕΚΚΕ, θέση που διατήρησε έως το 1996. Είχε επίσης διατελέσει πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Κοινωνιολόγων, μέλος του Ανωτάτου Συμβουλίου Έρευνας και Τεχνολογίας, επισκέπτης καθηγητής στα Πανεπιστήμια Παρισιού, Πρίνστον, Nέας Υόρκης, της Πόλεως του Μεξικού, καθώς και στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αθηνών, αρχηγός της ελληνικής αντιπροσωπείας στη Διάσκεψη Κορυφής του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για την Κοινωνική Ανάπτυξη (1994-1996) και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Ιδρύματος Ελληνικού Πολιτισμού. Ακόμη ήταν πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Πολιτιστικής Ολυμπιάδας, μέλος της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής και μέλος του ερευνητικού συμβουλίου του Ολυμπιακού Μουσείου της Λωζάνης στην Ελβετία. Από το 2000 έως το 2014 ήταν τακτικό μέλος της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής.

Το 2025 εξελέγη τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών.

Ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς είχε συμμετάσχει με ομιλίες και παρεμβάσεις σε συνέδρια που πραγματοποιήθηκαν σε διάφορα πανεπιστήμια της Ευρώπης, της Αμερικής και της Αυστραλίας. Είχε διατελέσει πρόεδρος ιδρυμάτων, επιτροπών, εταιρειών και μουσείων και είχε τιμηθεί με αριστεία για τη συμβολή του στις επιστήμες και τις τέχνες. Κυριότερα έργα του ήταν: The Greek Tragedy, Harmondsworth Penguin (1969), Είδωλα πολιτισμού: Ελευθερία, ισότητα και αδελφότητα στη σύγχρονη πολιτεία. Αθήνα, Θεμέλιο (1982), Πόλεμος και ειρήνη μετά το τέλος της ιστορίας, Αθήνα, Εκδόσεις Καστανιώτη (2006), Age of Anxiety, London, Eris (2018). Το πιο πρόσφατο έργο του ήταν το The Greek Revolution. A critical dictionary. Edited by Paschalis M. Kitromilidis and Constantinos Tsoukalas, Cambridge, MA: Harvard University Press (2021).

Συλλυπητήρια δήλωση Κώστα Τσουκαλά, Εκπροσώπου Τύπου ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής: «Έφυγε ένας κορυφαίος Έλληνας διανοητής, ο ακαδημαϊκός Κωνσταντίνος Τσουκαλάς. Το έργο του άνοιξε νέους δρόμους στην κατανόηση του ελληνικού κοινωνικού σχηματισμού. Άφησε ανεξίτηλο το αποτύπωμά του στην κοινωνιολογία και στην ακαδημαϊκή ζωή του τόπου. Τον αποχαιρετούμε με σεβασμό και ευγνωμοσύνη για τη συνεισφορά του στην πνευματική αναβάθμιση της ελληνικής σκέψης. Συλλυπητήρια στους οικείους του».

Ανακοίνωση του Γραφείου Τύπου του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ: «Με βαθιά θλίψη αποχαιρετούμε τον Κωνσταντίνο Τσουκαλά, έναν από τους σημαντικότερους Έλληνες κοινωνιολόγους και διανοούμενους της μεταπολεμικής Ελλάδας, που έφυγε σήμερα από τη ζωή σε ηλικία 89 ετών.

Η ακαδημαϊκή και πνευματική διαδρομή του υπήρξε σπουδαία και διεθνής. Καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, με μακρά παρουσία σε πανεπιστήμια της Ευρώπης και της Αμερικής και σημαντική συμβολή στο Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών, άφησε πίσω του ένα πλούσιο επιστημονικό και συγγραφικό έργο που επηρέασε καθοριστικά τον τρόπο με τον οποίο μελετάμε την ελληνική κοινωνία, το κράτος, την εκπαίδευση, τις κοινωνικές ανισότητες και τους μηχανισμούς αναπαραγωγής τους.

Ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς δεν περιορίστηκε ποτέ στα όρια της πανεπιστημιακής αίθουσας. Υπήρξε ενεργός δημόσιος διανοούμενος, με σταθερή παρουσία στις μεγάλες ιδεολογικές και πολιτικές συζητήσεις της εποχής του και βαθιά σχέση με τις αξίες και τους αγώνες της Αριστεράς.

Το 2015 αποδέχθηκε να τεθεί επικεφαλής του ψηφοδελτίου Επικρατείας του ΣΥΡΙΖΑ και εξελέγη βουλευτής σε μια ιστορική στιγμή για την ελληνική Αριστερά.

Αποχαιρετούμε έναν σπουδαίο δάσκαλο, έναν βαθιά πολιτικό διανοούμενο και έναν άνθρωπο που συνέδεσε τη γνώση με την κριτική σκέψη και τη δημόσια παρέμβαση.

Η ελληνική Αριστερά και οι κοινωνικές επιστήμες είναι από σήμερα φτωχότερες.

Στην οικογένεια, στους οικείους, στους μαθητές και στις μαθήτριές του εκφράζουμε τα ειλικρινή μας συλλυπητήρια».

Δήλωση του Αλέξη Τσίπρα: «Με βαθιά θλίψη αποχαιρετώ έναν από τους σημαντικότερους διανοητές του τόπου μας, έναν γλυκύτατο άνθρωπο, τον Κωνσταντίνο Τσουκαλά. Στη Φωτεινή και τους οικείους του εκφράζω τα ειλικρινή μου συλλυπητήρια».

Ο Ευάγγελος Βενιζέλος δήλωσε: «Ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς κατάφερε να μείνει πάντα νέος αναζητώντας διαρκώς νέες ερμηνευτικές προτάσεις, ενώ αυτές που είχε αναδείξει πριν πενήντα και πλέον χρόνια ως εργαλεία για την κατανόηση της ελληνικής κοινωνίας έχουν καταστεί εδώ και δεκαετίες κοινής αποδοχής.

Αποχαιρετώ με μεγάλη θλίψη και αγάπη τον συγκάτοικό μου στο ίδιο γραφείο στη Νομική Σχολή Θεσσαλονίκης, τον χρήστη της ίδιας τηβέννου, αυτής του παιδικού του φίλου και δασκάλου μου Δημήτρη Τσάτσου.

Αποχαιρετώ το φωτεινό μυαλό του, τη χάρη του λόγου του, το μοναδικό του ύφος, τη συστολή που καταβάθος τον χαρακτήριζε, την ευγένεια με την οποία χειριζόταν τις πολιτικές διαφωνίες, την ικανότητα του να αναθεωρεί.

Η Φωτεινή που φώτισε τη ζωή του τώρα καλείται να διαφυλάξει μια μεγάλη παρακαταθήκη».

Η Ακαδημία Αθηνών

Με «βαθύτατη θλίψη και ιδιαίτερη συγκίνηση» η Ακαδημία Αθηνών, όπως αναφέρει σε ανακοίνωσή της, «έλαβε γνώση της απώλειας του Ακαδημαϊκού και εξέχοντος επιστήμονος στο πεδίο της Κοινωνιολογίας και Κοινωνικής Θεωρίας, Κωνσταντίνου Τσουκαλά».

«Ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς εξελέγη το 2025 τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, στην έδρα ‘Κοινωνιολογίας-Κοινωνικής Θεωρίας’, στη Γ’ Τάξη των Ηθικών και Κοινωνικών Επιστημών. Τα τακτικά μέλη, το ερευνητικό και διοικητικό προσωπικό της Ακαδημίας εκφράζουν τα ειλικρινή συλλυπητήριά τους προς τους οικείους και συνεργάτες του. Ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς υπήρξε ένας σπουδαίος στοχαστής και μία εμβληματική προσωπικότητα στο πεδίο των Κοινωνικών Επιστημών.

Περνάει στην αιωνιότητα ως ένας σημαίνων Κοινωνικός Φιλόσοφος, ο οποίος άφησε μία πολύτιμη παρακαταθήκη στην ελληνική και διεθνή κοινότητα με το πολυσχιδές ακαδημαϊκό του έργο, την οξυδερκή κριτική του θεώρηση αλλά και την καθοριστική συμβολή του ως ενεργού πολίτη, ενισχύοντας ουσιαστικά την Κοινωνία των Πολιτών. Το κενό που αφήνει στην Ακαδημία Αθηνών αλλά και στον επιστημονικό χώρο εν γένει είναι δυσαναπλήρωτο.

Η Ακαδημία Αθηνών αναρτά μεσίστιο τη σημαία του Μεγάρου της επί τρεις ημέρες από σήμερα», αναφέρει μεταξύ άλλων το κορυφαίο πνευματικό ίδρυμα της χώρας στην ανακοίνωσή του.