Γουίλεμ Νταφόε: «Όταν ανησυχείς μόνο για την υστεροφημία σου, ξεχνάς να ζεις» – Αποκλειστικό

Ο Γουίλεμ Νταφόε επιστρέφει σε έναν ακόμη σύνθετο, βαθιά ανθρώπινο ρόλο μέσα από την ταινία «Πάρτυ Γενεθλίων» (Birthday Party), υποδυόμενος έναν πανίσχυρο Έλληνα εφοπλιστή, έναν χαρακτήρα που αντλεί έμπνευση από την προσωπικότητα και την εποχή του Αριστοτέλη Ωνάση χωρίς να αποτελεί βιογραφική αναπαράστασή του.

Η ταινία, γυρισμένη στην Ελλάδα με παραγωγό που γνώριζε και εμπιστευόταν ήδη, εξερευνά τη μοναξιά της εξουσίας, την απώλεια, την εμμονή με την κληρονομιά που αφήνει πίσω του ένας άνθρωπος και το τίμημα της δύναμης.

Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ο σπουδαίος Αμερικανός ηθοποιός μιλά για τη σχέση του με την Ελλάδα, τη συνεργασία του με Έλληνες δημιουργούς, τη σωματική του προσέγγιση στην υποκριτική, τη σημασία της αλλαγής στη ζωή, αλλά και γιατί πιστεύει ότι ο σημαντικότερος στόχος δεν είναι να σε καταλαβαίνουν οι άλλοι, αλλά να παραμένεις χρήσιμος.

Η Ελλάδα φαίνεται να αποτελεί έναν σταθερό σταθμό στην καλλιτεχνική σας πορεία. Τι είναι αυτό που σας συνδέει τόσο έντονα με τους Έλληνες δημιουργούς; (σ.σ. έχει συνεργαστεί με τον Θόδωρο Αγγελόπουλο, τον Γιώργο Λάνθιμο και τον Βασίλη Κατσούπη)

Δεν αισθάνομαι ποτέ άνετα να εξυμνώ μια χώρα όταν την επισκέπτομαι, γιατί πάντα υπάρχει ο κίνδυνος να ακουστεί επιτηδευμένο. Όμως πραγματικά νιώθω μεγάλη έλξη για τους ανθρώπους εδώ. Υπάρχει κινηματογραφική βιομηχανία στην Ελλάδα, αλλά εξακολουθεί να στηρίζεται κυρίως στους ίδιους τους ανθρώπους και όχι σε έναν αυστηρό μηχανισμό. Αυτό κάνει τους δημιουργούς ιδιαίτερα ανεξάρτητους και ελεύθερους στον τρόπο που σκέφτονται. Πιστεύω ότι αυτό συνδέεται με την ιστορία της χώρας, όχι μόνο την αρχαία αλλά και τη σύγχρονη. Κάθε τόπος βλέπει διαφορετικά τον κόσμο και αυτό γεννά ξεχωριστούς καλλιτέχνες. Όταν επιστρέφω στην Αθήνα, αισθάνομαι μια ζωντάνια στους νέους ανθρώπους που με συγκινεί ιδιαίτερα.

Ο χαρακτήρας σας θυμίζει τον Αριστοτέλη Ωνάση, χωρίς όμως να αποτελεί μίμησή του. Πώς προσεγγίσατε αυτή τη φιγούρα εξουσίας;

Δεν προσπάθησα ποτέ να υποδυθώ τον Ωνάση. Αυτό θα ήταν παγίδα. Υπάρχουν προφανώς κάποια κοινά στοιχεία: ένας αυτοδημιούργητος, πάμπλουτος Έλληνας εφοπλιστής. Από εκεί και πέρα, όμως, το ενδιαφέρον μου ήταν να ανακαλύψω την αλήθεια του χαρακτήρα μέσα από κάθε σκηνή. Δεν χρειάστηκε να κάνω εκτεταμένη έρευνα. Το σενάριο ήταν αρκετά δυνατό ώστε να με οδηγήσει. Το μόνο που μελέτησα περισσότερο ήταν το πολιτικό κλίμα της δεκαετίας του ’70, γιατί επηρεάζει άμεσα τις επιλογές και τις επιχειρηματικές δραστηριότητες του ήρωα.

Στην ταινία γίνεται ένας παραλληλισμός ανάμεσα στον χαρακτήρα σας, τον «Νονό» και… τον «Jaws». Εσείς αισθάνεστε ότι κάποια ταινία εκφράζει πραγματικά τον Γουίλεμ Νταφόε (ή τον ήρωα που υποδυθήκατε);

Δεν μου αρέσει ιδιαίτερα να κάνω τέτοιου είδους δημόσια αυτοανάλυση. Αυτό που αγαπώ στην υποκριτική είναι ακριβώς η δυνατότητα να ζεις διαφορετικές ζωές και διαφορετικές οπτικές. Δεν θέλω να εγκλωβίζομαι σε έναν ορισμό του ποιος είμαι. Η ευελιξία είναι ίσως το σημαντικότερο χαρακτηριστικό ενός ηθοποιού.

Στους τίτλους τέλους ακούγεται το «Don’t Let Me Be Misunderstood». Υπάρχει κάποιο τραγούδι που θεωρείτε ότι περιγράφει καλύτερα εσάς;

Το συγκεκριμένο τραγούδι λειτουργεί υπέροχα μέσα στην ταινία, γιατί προσφέρει στον ήρωα μία τελευταία ευκαιρία να γίνει κατανοητός. Όλοι θέλουμε να μας βλέπουν όπως πραγματικά είμαστε. Όταν αισθανόμαστε ότι μας παρερμηνεύουν, δημιουργείται απόσταση. Ταυτόχρονα όμως πιστεύω ότι είναι μάταιο να περιμένεις πως οι άλλοι θα σε καταλάβουν πλήρως. Διάβασα πρόσφατα μια φράση που με σημάδεψε: κάθε φορά που συναντάμε έναν άνθρωπο, ακόμη κι αν είναι ο σύντροφός μας ή το παιδί μας, στην πραγματικότητα συναντάμε έναν καινούργιο άνθρωπο, γιατί όλοι αλλάζουμε διαρκώς, γι’ αυτό είναι σημαντικό να αφήνουμε χώρο στην αλλαγή.

Στην ταινία ακούγεται η φράση «Είμαστε ο χρόνος που μας απομένει». Συμφωνείτε;

Αυτή η φράση με κάνει να σκέφτομαι την εμμονή του ήρωα με την υστεροφημία του. Ασχολείται τόσο πολύ με το τι θα αφήσει πίσω του, ώστε ξεχνά να ζήσει πραγματικά. Νομίζω ότι εκεί βρίσκεται το τραγικό στοιχείο του χαρακτήρα. Ένας άνθρωπος με τεράστια δύναμη καταλήγει να καταστρέφει αυτό που αγαπά περισσότερο. Είναι μια ανθρώπινη αδυναμία που οφείλουμε όλοι να εξετάζουμε μέσα μας.

Η σκηνή με τους παπαράτσι είναι εξαιρετικά συγκρατημένη. Ήταν μια συνειδητή υποκριτική επιλογή;

Όταν μια σκηνή λειτουργεί σωστά, συνήθως δεν έχει σημασία από πού προήλθε. Ήταν ένας συνδυασμός πραγμάτων: της δικής μου προσπάθειας να κρατήσω τη σκηνή απλή και της φυσικής αντίδρασης του χαρακτήρα, που αισθάνεται ότι έχει παραβιαστεί η ιδιωτικότητά του. Δεν υπήρχε λόγος για υπερβολή.

Αν μπορούσατε να συναντήσετε σήμερα έναν άνθρωπο σαν τον Αριστοτέλη Ωνάση, τι θα του λέγατε;

Τίποτα. Δεν αισθάνομαι ότι έχω να δώσω μαθήματα σε κανέναν. Εγώ προσπαθώ να ζήσω τον χαρακτήρα όσο πιο αληθινά γίνεται. Δεν με ενδιαφέρει να πω στους ανθρώπους τι πρέπει να μάθουν από αυτόν.

Υπάρχει κάποια δική σας ταινία στην οποία επιστρέφετε ως θεατής;

Ποτέ. Τις βλέπω όταν ολοκληρώνονται, γιατί θέλω να δω πώς κατέληξε η δουλειά μας στο μοντάζ, μετά όμως προχωρώ. Η εμπειρία των γυρισμάτων είναι τόσο έντονη που υπερκαλύπτει την ίδια την ταινία. Προτιμώ να αφήνω χώρο για την επόμενη δουλειά.

Ο γιατρός της ταινίας είναι ένας άνθρωπος που παλεύει ανάμεσα στην προσωπική του αφοσίωση και στην ηθική του. Είναι κάτι που αφορά όλους μας;

Απολύτως. Στην πραγματικότητα όλοι οι χαρακτήρες της ταινίας βρίσκονται μπροστά σε ένα ηθικό δίλημμα. Ζουν μέσα σε ένα σύστημα που δεν εγκρίνουν πλήρως και προσπαθούν να αποφασίσουν πόσο μπορούν να το ανεχθούν και πότε πρέπει να αντιδράσουν. Αυτό είναι κάτι που συμβαίνει καθημερινά και στη ζωή μας.

Μάθατε ακόμη και ελληνικό χορό για τις ανάγκες της ταινίας. Πώς ήταν αυτή η εμπειρία;

Ήταν υπέροχη. Προσεγγίζω πάντοτε την υποκριτική μέσα από το σώμα. Καμιά φορά αισθάνομαι περισσότερο χορευτής παρά ηθοποιός. Δούλεψα με την Ευαγγελία Χαράνδου, η οποία με βοήθησε να κατανοήσω όχι μόνο τις κινήσεις αλλά και τον εσωτερικό παλμό αυτής της σκηνής. Ο χορός λειτουργεί ως μια στιγμή απόλυτης ευαλωτότητας για έναν άνθρωπο που μέχρι τότε είχε απόλυτο έλεγχο των πάντων.

Και μια τελευταία ερώτηση, εμπνευσμένη από τον τίτλο της ταινίας. Αν μπορούσατε να κάνετε μία ευχή σε ένα πάρτι γενεθλίων, ποια θα ήταν;

Δεν σκέφτομαι ιδιαίτερα τις ευχές. Σκέφτομαι περισσότερο να είμαι διαθέσιμος για τους άλλους. Όταν είσαι πραγματικά διαθέσιμος και χρήσιμος στους ανθρώπους γύρω σου, τότε γίνεσαι πιο ελεύθερος. Αν έπρεπε λοιπόν να κάνω μία ευχή, αυτή θα ήταν να παραμείνω χρήσιμος.

Ο Γουίλεμ Νταφόε δεν αντιμετωπίζει ποτέ τους χαρακτήρες του ως σύμβολα ή ως μιμήσεις πραγματικών προσώπων. Προτιμά να αναζητά την ανθρώπινη αλήθεια που κρύβεται πίσω από την εξουσία, τη φιλοδοξία και τις αντιφάσεις τους. Στο «Πάρτυ Γενεθλίων», αυτή η φιλοσοφία γίνεται εμφανής σε κάθε του απάντηση, αλλά και σε κάθε στιγμή της ερμηνείας του: ένας άνθρωπος που απορρίπτει τις εύκολες ερμηνείες, εμπιστεύεται τη δύναμη του σώματος και της παρατήρησης και εξακολουθεί, έπειτα από δεκαετίες καριέρας, να θεωρεί ότι το σημαντικότερο ζητούμενο δεν είναι η υστεροφημία, αλλά η δυνατότητα να παραμένεις ανοιχτός στη ζωή και χρήσιμος στους άλλους.

Δείτε το trailer: