Υποχωρεί ο τομέας υγείας στην Ε.Ε. στο επικείμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, τον προϋπολογισμό της Ευρώπης για την επόμενη επταετία 2028-2035, με το οποίο αποφασίσθηκε ότι θα διατεθεί ποσό 1 τρις ευρώ για τη στήριξη διαφόρων τομέων όπως η γεωργία, η συνοχή, η έρευνα και η καινοτομία, η υγεία, η ασφάλεια και άμυνα, η μετανάστευση, η κλιματική αλλαγή και οι διεθνείς σχέσεις.
Πάυει το πρόγραμμα EU4Health και η υγεία δεν αποτελεί προτεραιότητα από μόνη της ως αντικειμενο. Το πρόγραμμα Horizon παραμενει ανεξάρτητο και διπλασιάζεται, ενώ ξεκινούν τα καινούρια Εθνικά και Περιφεριακά Σχέδια Συνεργασίας NRPP που σχεδιάζουν τα κράτη και οι περιφέρειες.
Παρά το γεγονός αυτό, υπάρχουν ευρωπαικό στόχοι τους οποίους έχουν προσυπογράψει όλα τα κράτη μέλη, όπως η εκρίζωση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας και των καρκίνων που οφείλονται στον ιό HPV, τη δημιουργία μιας νέας γενιάς ελεύθερης από τον καπνό όπου κάτω του 5% του πληθυσμού χρησιμοποιεί καπνικά προϊόντα ως το 2040 έναντι 25% σήμερα, η διασφάλιση ότι το 90% του ευρωπαϊκού πληθυσμού θα ελέγχεται για καρκίνο μαστού, τραχήλου και παχέος εντέρου με τον προσυμπτωματικό έλεγχο να ξεκινά από το 2025 και η διασφάλιση ότι το 90% των ασθενών, θα έχουν πρόσβαση σε ολοκληρωμένη αντικαρκινική περίθαλψη ως το 2030.
Για όλα αυτά χρειάζεται χρηματοδότηση, η οποία εκτιμάται ότι θα απαιτήσει 2 δις. ευρώ ειδικά για τον καρκίνο για την περαιτέρω εφαρμογή του του Ευρωπαϊκού Σχεδίου κατά του Καρκίνου, τον συντονισμό των αντικαρκινικών δράσεων με το ενδεχόμενο σχηματισμού ενός Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Καρκίνου ή ανάλογου οργανισμού, και την αξιοποίηση Εθνικών και Περιφερειακών Σχεδίων Συνεργασίας στην δημιουργία υποδομών για την αντιμετώπιση του καρκίνου, για τα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου και άλλες τέτοιες πρωτοβουλίες.
Συνολικά, το ποσό που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για όλες τις δράσεις υγείας υπολογίζεται σε 10,5 δις για την υγεία και το ποσό αυτό αποτελεί αίτημα του Ευρωκοινοβουλίου για την αναγνώριση της υγείας ως βασικού στρατηγικού τομέα.
Πλην όμως δεν προβλέπεται συγκεκριμένος ξεχωριστός προϋπολογισμός για την υγεία, ενώ τα κράτη από το 2028 και στο εξής θα χρειάζεται -προκειμένου να εγκριθούν τα προγράμματά τους- να ανταγωνίζονται μεταξύ τους ποιο θα παρουσιάσει το καλύτερο πρόγραμμα, ενώ οι εκταμιεύσεις θα γίνονται με ορόσημα, όπως γίνεται με τις χρηματοδοτήσεις του Ταμείου Ανάκαμψης και όχι όπως γινόταν παλαιότερα με το ΕΣΠΑ.
Οι συζητήσεις κορυφώνονται αυτήν την περίοδο, καθώς το απαιτούμενο νομοθετικό πλαίσιο πρέπει να τεθεί σε ισχύ από την αρχή του 2028.
Στη χώρα μας, υπάρχει ένα κενό στην ογκολογική περίθαλψη, καθώς τα πρωτόκολλα δεν είναι αναγκαστικά επικαιροποιημένα
Πρωτεΐνες καρκίνου
Τα δεδομένα αυτά παρουσιάστηκαν χθες στο συνέδριο της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου – ΕΛΛΟΚ, από τον Ρίτσαρντ Πράις, διευθυντή Πολιτικής του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Καρκίνου στις Βρυξέλλες, στο πλαίσιο στρογγυλής τράπεζας με θέμα «Η περίθαλψη του καρκίνου σε μετάβαση: Διεθνείς εξελίξεις και αναδυόμενες τάσεις».
Στη διάρκεια της συζήτησης, ο Κροάτης ευρωβουλευτής Τομισλάβ Σόκολ έθεσε την ανάγκη για προτεραιότητα στην υγεία, προτείνοντας τη διαδικασία του «βέτο» ώστε να διασφαλιστεί η ομοφωνία στη λήψη απόφασης σε ότι αφορά τη χρηματοδότηση από το MFF, και να επιτευχθεί ο διαχωρισμός του τομέα υγείας ως προτεραιότητα.
Από την πλευρά του, ο Έλληνας ευρωβουλευτής Νίκος Παπανδρέου πρότεινε ένα είδος ευρωομολόγου που θα μπορούσε να φτάσει μέχρι και 200 δις, όμως τόνισε ότι στην Ευρώπη «κοιτάμε τον πλούτο των Google και Apple με τα κυάλια και σκεφτόμαστε πώς θα τον φορολογήσουμε αντί να επενδύσουμε», για να υπογραμμίσει την ανάγκη να βρούμε τα καταλληλα επενδυτικά εργαλεία που θα χρηματοδοτήσουν τις ανάγκες υγείας.
Η γενική γραμματέας του υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών Παυλίνα Καρασιώτου, σημείωσε ότι οι διαπραγματεύσεις τώρα βρίσκονται σε επίπεδο πρωθυπουργών, υπογράμμισε ότι μέσω ΜFF για τις εκταμιεύσεις χρειάζεται η επίτευξη οροσήμων και όχι όπως με το ΕΣΠΑ που στηριζόταν στις συμβατικές υποχρεώσεις, ενώ τόνισε ότι στην Ελλάδα, υπάρχουν καλά προγράμματα, όπως το «Προλαμβάνω» και δράσεις υποδομών και έρευνας και αναφέρθηκε στο Ταμείο Καινοτομίας, που «περιμένουμε να δούμε πώς θα εξελιχθεί», όπως είπε χαρακτηριστικά.
Η π. βουλευτής της Σουηδίας μέλος ΔΣ της Αποστολής Καρκίνου και πρόεδρος του Ιδρύματος Ασφάλειας Ευρωπαίων Ασθενών, καθώς και ιδρύτρια του Οργανισμού ασθενών FOCUS στη Σουηδία Πενίλα Γκούντερ, εστίασε στον καρκίνο, επεσήμανε την εμπλοκή όχι μόνο του υπουργείου Υγείας, αλλά και του Οικονομικών και της κοινωνικής ασφάλισης, για να τονίσει ότι χρειάζεται επανασχεδιασμός, λαμβάνοντας υπόψιν την ποιότητα ζωής των ασθενών και των οικογενειών τους, ώστε ο πληθυσμός να είναι ανθεκτικός.
Ο Αντώνης Τρύφωνος, διευθυντής υπηρεσιών υποστήριξης ασθενών του ΠΑΣΥΚΑΦ χαρακτήρισε τον καρκίνο ως πολιτικό ζήτημα, θέμα εργασίας και ποιότητας ζωής και τόνισε ότι τα προγράμματα πρέπει να είναι συνεχιζόμενα και να υπάρχει συντονισμός. Δεδομένης της προεδρίας της Κυπριακής κυβέρνησης, τόνισε ότι η ουδετερότητα δεν είναι επιδιωκόμενη σε ότι αφορά την υγεία και πρόσθεσε ότι η υγεία πρέπει να διατηρηθεί ως προτεραιότητα στην Ευρώπη.
Υγεία: επένδυση ή κόστος
Νωρίτερα σε στρογγυλό τραπέζι για τη σημασία της προτεραιότητας των δαπανών υγείας ως επένδυση ή κόστος, ο καθηγητής Οικονομίας του ΟΠΑ Πάνος Τσακλόγλου τόνισε ότι κάθε επένδυση έχει κόστος, σημείωσε ότι το ανθρώπινο κεφάλαιο δεν λογίζεται ως επένδυση, όμως υπογράμμισε ότι ο οποιοσδήποτε υπουργός Οικονομικών θα δυσκολευτεί να σταθμίσει ποιες επενδύσεις θα πραγματοποιηθούν επειδή οι πόροι είναι πάντα περιορισμένοι.
Εστίασε στις δαπάνες πρόληψης, πρότεινε την ανάλυση κόστους ωφέλειας και τόνισε πως παρότι δύσκολο, τα εργαλεία υπάρχουν.
Ο καθηγητής Αιματολογίας Θάνος Δημόπουλος υπογράμμισε την ανάγκη για πρόληψη και πρώιμη διάγνωση του καρκίνου, προτείνοντας πλήρη γονιδιακή ανάλυση και όχι μόνο πρόβλεψη κάλυψης ορισμένων βιοδεικτών, τονίζοντας ότι κατ΄ αρχήν μια αξονική χαμηλής ακτινοβολίας μπορεί να προλάβει σε πρωιμο επίπεδο τον καρκίνο του πνεύμονα. Πρόκειται για ένα κόστος 100 ευρώ, έναντι 6.000-7000 ευρώ μηνιαία θεραπεία για μεταστατική νόσο. Συμπλήρωσε πως με το πρόγραμμα της παχυσαρκίας μπορούν να μειωθούν περιστατικά διαφόρων μορφών καρκίνου, όπως παχέως εντέρου και ενδομητρίου, θα αποφευχθεί η πρόωρη συνταξιοδότηση και η απομάκρυνση από την εργασία. Με την πλήρη ανάλυση του γονιδιώματος μπορεί να βρεθεί μετάλλαξη στοχεύσιμη που είναι ίδια για πολλές μορφές καρκίνου.
Αναφερόμενος σε πρόταση για να βρεθούν 50 δις. από την Τράπεζα Επενδύσεων για scale up σε νεοφυείς επιχειρήσεις, ώστε η Ευρώπη να μην μείνει πίσω σε σχέση με την Κίνα, Ινδία και τις ΗΠΑ, πρόσθεσε ότι επίσης πρέπει να δοθεί έμφαση για να μην χαθεί «το τραίνο της τεχνητής νοημοσύνης στην Ευρώπη».
Ο αναπληρωτής καθηγητής Οικονομικών της Υγείας στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής Κώστας Αθανασάκης πρότεινε την αντιμετώπιση της νόσου, πληρώνοντας τα αποτελέσματα, εστίασε στην πρόληψη και τόνισε ότι το οξύμωρο είναι ότι θα πληρώνουμε για κάτι που δεν θα συμβεί.
Ανέφερε επίσης ότι για κάθε ευρώ που διατίθεται για την χρήση βιοδεικτών, επιστρέφουν 12-19 ευρώ στο σύστημα υγείας.
Ο πρόεδρος του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών καθ. ΑΠΘ Δημοσθένης Σαρηγιάννης, υπογράμμισε ότι ο καρκίνος κοστίζει 97 δις το χρόνο στην Ευρώπη, καθώς και επιπλέον 50 δις χαμένης παραγωγικότητας.
Η πρόληψη μπροεί να προλάβει 400.000 περιστατικά το χρόνο και να εξοικονομήσει 61 δις. ευρώ, επιστρέφοντας στην οικονομία 2,6 εκατομμύρια εργαζομένους.
Παρατήρησε επίσης ότι στη χώρα μας, υπάρχει ένα κενό στην ογκολογική περίθαλψη, καθώς τα πρωτόκολλα δεν είναι αναγκαστικά επικαιροποιημένα.
Η εκπρόσωπος του ΟΟΣΑ Λιόρα Μπαόυερς παρατήρησε ότι υπάρχει αύξηση του καρκίνου σε νεαρές ηλικίες την τελευταία 20ετία, κυρίως με μελάνωμα ή καρκίνο μαστού, με επιπτώσεις στην εργασιακή και οικογενειακή ζωή των ασθενών.
Πρόσθεσε ότι πρέπει να δούμε τον καρκίνο μακροοικονομικά, όχι λόγω υγείας, αλλά λόγω παραγωγικότητας και εστιάζοντας στην πρώιμη διάγνωση είπε ότι στα πρώτα στάδια, ο καρκίνος κοστίζει το μισό, σε σχέση με το στάδιο 3 και μετά.
Υπογράμμισε μάλιστα ότι μόνο το 4% των δαπανών υγείας αφορά την πρόληψη.
Ο διευθυντής του Παρατηρητηρίου Υγείας Έβαουν Βαν Χίνεκεν, υποστήριξε την υγεία ως επένδυση, λέγοντας πως μόνο για τους ογκολογικούς ασθενείς υπάρχει απώλεια 1,75 εκατ. ημερών εργασίας χωρίς να λαμβάνεται υπόψιν η μειωμένη παραγωγικότητα.
Ανέφερε ότι οι πολιτικοί πρέπει να σπάσουν την κοντόφθαλμη προσέγγιση του πολιτικού κύκλου βάσει της οποίας προτιμούν πράγματα απτά και όχι μακροπρόθεσμα, γιατί η πρόληψη δεν είναι έτσι.
Σημείωσε ότι το παρατηρητήριο έχει διεξάγει έρευνα για συστήματα ολοκληρωμένης περίθαλψης με 12 επιμερους στρατηγικές, κάποιες από τις οποίες αφορούν την ογκολογία και τόνισε επίσης τη σημασία των δικτύων για την κατάλληλη εκπαίδευση, ώστε να μπορέσει να αξιοποιηθεί η τεχνητή νοημοσύνη.
